نرخ ارز رابطه مستقیمی با ارکان مختلف اقتصادی دارد و متاسفانه چون بر اساس قانون بازار متناسب با نرخ تورم سالانه رشد نکرد و نمیکند، باعث فشارهایی بر اقتصاد کشور شد که تولید و تجارت را تحت تاثیر قرار داد.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه گسترش تجارت نوشت: تولید و صادرات و واردات هر کدام بنا بر شرایط کاری خودشان از رشد نرخ ارز یا کاهش آن نفع میبرند و برعکس برخی دیگر هم ضرر میکنند، اما چیزی که نقطه مشترک و به نفع همه است، ثبات نرخ ارز البته متناسب با تورم سالانه کشور است که جهشهای ناگهانی و بسیار نداشته باشد. برخی به اشتباه میگویند صادرات از رشد نرخ ارز سود میبرد و واردات زمین میخورد یا برعکس؛ اگر ارز ارزان شود، محصولات وارداتی در کشور جولان میدهند و تولید آسیب میبیند، اما واقعیت این است که برای فعالان اقتصادی تفاوتی ندارد نرخ ارز گران باشد یا ارزان که البته به نوعی میتوان گفت این تعبیر اشتباهی است که ما به کار میبریم. تاجران و تولیدکنندگان فقط به دنبال نرخ منطقی و واقعی ارز هستند که متناسب با تورم افزایش یابد. اینها موضوعاتی است که فعالان صادراتی کشور نیز بر آن صحه گذاشتند و مورد تاییدشان بود. رئیس هیاتمدیره شرکت تکماکارون و صادرکننده کشور معتقد است: ارز به عنوان پولی که تبادلات بینالمللی با آن انجام میشود، لازمه تولید و تجارت است که بدون توجه به تاثیرات آن، امکان توسعه تولید و تجارت وجود ندارد. احمد صادقیان در گفتوگو با «گسترشتجارت» تصریح کرد: بخش عمدهای از فعالیتهای صادراتی از ارز تاثیر میگیرد، اما فقط موضوع ارز نیست، چون هزینههای تولید به دلیل تورم و هزینه حملونقل و بیمه و... بالاست. اما یکی از مهمترین تاثیرات را بر صادرات خواهد داشت که نوسان آن ما را دچار خلل میکند. وی با بیان اینکه نوسانات ارز شمشیر دولبه است، اظهار کرد: از سویی ما به واردات مواد اولیه و ماشینآلات وابستهایم که باید با ارز تامین کنیم و نوسانات آن بر تجارت تاثیرگذار است و از سوی دیگر ارز گران هزینه تولید را افزایش میدهد، اما از دیگر سو برای صادرات تبدیل آن به ریال مثبت است. رئیس هیاتمدیره شرکت تکماکارون با بیان اینکه باید تمام این مسائل مدیریت شود و اگر نتوانیم هزینه تولید را مدیریت کنیم، شاید تاثیر مثبت بر صادرات را هم خنثی کند، نرخ ارز ثابت را قبول ندارد و میگوید: ارز باید با روش منطقی و متناسب با نرخ تورم رشد میکرد، اما در چند سال گذشته که این فنر فشرده شد و اجازه رشد نداشت، تاثیرات منفی بر اقتصاد گذاشت. او ادامه داد: تولیدکننده باید بداند ارز مورد استفاده او در روزهای آتی و حتی چند سال آینده چه میزان است تا قدرت برنامهریزی داشته باشد و نرخ رشد ارز را باید خودش محاسبه کند. وقتی دولت در این بازار باشد، نمیتوان هیچ پیشبینی داشت و تولید دچار سردرگمی خواهد شد و به نفع اقتصاد کشور نیست. این صادرکننده گفت: من موافق رشد نرخ ارز هستم، اما باید هزینه تولید هم مدیریت شود و نرخ رشد ارز هم قابل پیشبینی باشد؛ در واقع باید مدیریتشده باشد. ضمن اینکه تاثیرات منفی که بر جامعه میگذارد را با توجه به قدرت خرید مردم و رکود در بازار مدیریت کنند. نمیشود فقط یک زاویه کار را دید. رئیس هیاتمدیره شرکت تکماکارون با بیان اینکه با ارز چندنرخی دچار سردرگمی شدهایم، اظهار کرد: درحالحاضر ارز ۳ نرخی داریم که باعث رانت و فساد هم خواهد شد. آقای سیف وعده ارز تکنرخی را داده بود، اما حالا از ۲ نرخ به ۳ و ۴ نرخ رسیدهایم؛ نرخ ارز مبادلهای و آزاد و کف بازار داریم و بهتازگی هم ارز مداخلهای در فاکتور برخی صرافیها دیدهام. قیمتهای متنوع در هر کالایی حتی ارز، اقتصاد کشور را فلج میکند. صادقیان افزود: ما ارز مورد نیاز خود را از دولت به عنوان ارز مبادلهای و بخشی را هم به صورت آزاد و از بانک مرکزی تامین میکنیم. بخشی را هم از ارزهای صادراتی خودمان استفاده میکنیم. دولت باید در حوزه صادرات کمک و مساعدت زیادی داشته باشد؛ همانطور که دولت ترکیه، رقیب جدی ما انجام میدهد. هم در داخل نرخ تولید ما بالاست و هم برای صادرات نسبت به رقبا گرانتر تمام میشود، ضمن اینکه با دامپینگ کشورهای دیگر هم در بازارهای بینالمللی روبهرو هستیم و رقابت سختی در صادرات داریم.
بحث امنیتی بنگاههای اقتصادی محمدامین حاجکاظمیان، صادرکننده خشکبار معتقد است: بحث ارزی بحث امنیتی یک بنگاه اقتصادی است و بهطبع حقیقتی که باید، هیچگاه گفته نمیشود، بهویژه اینکه در شرایط تحریم بیان نحوه ورود و خروج ارز بنگاهها بسیار حساس است. او به «گسترشتجارت» گفت: بر اساس قانون مجلس شورای اسلامی نرخ ارز باید به میزان تورم سالانه کشور در طول سال افزایش پیدا کند، اما متاسفانه چنین اتفاقی در کشور ما رخ نمیدهد و به همین دلیل ناگاه شاهد رشد جهشگونه خواهیم بود. وی ادامه داد: اگر دلار با شیب صعودی اندک به میزان تورم افزایش داشته باشد، کارخانههای تولیدی ما جنبه اقتصادی پیدا میکنند. ما نمیتوانیم تورم صادر کنیم و بر همین اساس است که اگر تورم بیش از افزایش نرخ ارز ما در طول سال باشد، قیمتهای ما در بازارهای خارجی گرانتر تمام میشود. به گفته این صادرکننده نمونه، به طور قطع دولتی موفق است که ارز را بر مبنای تورم تعریف کند و افزایش مثبت آن را در نظام اقتصادی خود ببیند. حاجکاظمیان میگوید: نرخ ثابت ارز برای کشورهایی است که توانستهاند تورم خود را مدیریت کنند. البته هیچجا اینگونه نیست؛ حتی اتحادیه اروپا و امریکا نرخ ارز ثابتی ندارند. نرخ ارز همواره باید در نوسان باشد، اما اگر دولت دخالت میکند، باید سیاستی اتخاذ کند که سیاست متناسبسازی افزایش نرخ ارز بر مبنای تورم باشد که آسیبی به تولیدکننده داخلی وارد نشود، چون این نرخ ارزی که بر مبنای تورم افزایش نمییابد، فقط جیب واردکننده را پر میکند و محصولات وارداتی را در داخل ارزان تمام میکند که باعث میشود تولیدکننده داخلی فلج شود.
رونق صادرات با نرخ متعادل ارز عباس جناتی، از تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف کشور در گفتوگو با «گسترشتجارت» در پاسخ به این پرسش که وضعیت نرخ ارز بر فعالیت بنگاه متبوع شما چه تاثیری دارد، در ابتدا به این موضوع اشاره کرد که بازار تجاری فرش دستباف درحالحاضر در کشور ما چندان وضعیت مناسبی ندارد و فروش ما در بازارهای بینالمللی کم شده است که این شرایط سبب شده تا نوسانات نرخ ارز بر بازار ما تاثیر چندانی نداشته باشد. وی افزود: اما به هر حال نرخ ارز به عنوان یک فاکتور مهم تلقی میشود که تمامی فعالیتهای اقتصادی را در کشور درگیر میکند و بنگاه ما هم از این قاعده مستثنا نیست. او با بیان اینکه هزینه تولید در کشور ما بالاست و ما تولیداتمان به طور تقریبی با نرخ دلار ۶ - ۷ هزار تومانی تمام میشود و این در حالی است که باید با نرخ دلار ۴۵۰۰ تومانی کالای تولیدیمان را بفروشیم، گفت: در این بین ما در فروش هر کالایمان متحمل ضرر و زیانی حدود ۲۵۰۰ تومان خواهیم شد که شاید در ظاهر مشهود نباشد، اما در واقعیت کار ما را سخت میکند. مدیرعامل شرکت فرش دستباف فارسی با بیان اینکه ما با مشکلات زیادی روبهرو هستیم که موضوع ارز هم این شرایط را تشدید کرده است، افزود: این شرایط در حالی است که وزارت صنعت، معدن و تجارت سیاست تشویقی و تسهیلات حمایتی لازم را برای ما ندارد و در نتیجه ما هم در حوزه تولید و هم صادرات مشکلاتی داریم که فعالیتمان را با موانعی روبهرو کرده است. این فعال اقتصادی با بیان اینکه چون ما بنگاه تولیدی و صادراتی هستیم، بالا بودن هزینه تولید باعث میشود در بحث فروش نتوانیم سودآوری لازم را داشته باشیم، افزود: از این رو اگر یک نرخ مناسب و متعادل در ارز ایجاد شود، به طور حتم میتوانیم در بحث صادرات موفقتر باشیم. به گفته جناتی در نرخ ارز باید ثبات لازم وجود داشته باشد، هم در بحث فروش و هم تولید. نرخ ارز نباید به صورت پنهان بالا باشد، اما در واقعیت نرخهای پایینتر را نشان دهد. اگر قرار است ما تولیداتمان با نرخ دلار ۶ - ۷ هزار تومانی باشد، نرخ فروشمان هم باید در این محدوده باشد، نه پایینتر، چون به این صورت ما متحمل زیان خواهیم شد. به گفته او هرچند که بنگاه تولیدی و صادراتی ما به دلیل اینکه مواد اولیهاش در داخل تولید میشود، خیلی وابستگی به ارز ندارد، اما به هر حال نوسانات نرخ ارز در کل، جامعه و فعالیتهای اقتصادی را درگیر خواهد کرد و این موضوعی است که در نهایت بنگاههایی همچون ما را نیز درگیر خواهد کرد و نرخ تمامشده تولید را برای ما بالا خواهد برد. وی برای بهبود این وضعیت با بیان اینکه اقتصاد را نمیوان با اطلاعیه و بخشنامه مدیریت کرد و این نیاز به اقدامات عملی دارد افزود: وقتی میگوییم داد و ستد، باید هر دو جنبه را مورد توجه قرار داد. بنابراین اگر شرایطی را ایجاد کنیم که هزینه تولید پایین بیاید، به همان ترتیب میتوانیم با نرخ پایینتر نیز کالا عرضه کنیم و برعکس. به گفته او اگر هدف ما این است که صادرات در کشور رونق بگیرد، باید با کمک از تجربه سایر کشورها، در این مسیر گام برداریم. درحالحاضر بسیاری از کشورها تلاش میکنند با پایین نگه داشتن نرخ ارز ملیشان در برابر دلار، صادراتشان را تقویت کنند که کشور چین مصداق اجرای همین سیاست است. وی معتقد است: اما ما در ایران به هر نحوی در تلاشیم که ارزش پول ملیمان را بالا نگه داریم که این یعنی ضرر به صادرات؛ سیاستی که در ظاهر شاید موفق بوده است. بالا نگه داشتن قدرت ریال در برابر دلار در نتیجه کشور را تبدیل به یک کشور وارداتمحور میکند، نه صادراتمحور و این اصلا به نفع اقتصاد نیست.
