استفاده از سامانههای معاملات برخط در بازارسرمایه کشور مطرح شده است و از آن زمان تاکنون روندی صعودی داشته بهطوری که امسال حدود ۲۴۸ هزار میلیارد ریال از معاملات به شکل برخط انجام شده است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: حجم کل معاملات الکترونیک در بورس تا امسال حدود ۲۹۰ هزار میلیارد ریال بوده است و سالانه رشد ۱۰ درصدی در حجم این معاملات پیشبینی میشود. کارشناسان معتقدند اگر معاملات آنلاین با همین روند ادامه یابد، پیشبینی میشود حجم معاملات الکترونیکی تا سال ۱۴۰۰ به ۴۲۳ هزار میلیارد ریال برسد. به گفته کارشناسان، درحالحاضر سهم حقیقیهای بازار سهام در استفاده از سامانههای برخط بیش از سهم حقوقیهاست زیرا درحالحاضر بهدلیل محدودیتهای قانونی در حجم معاملات، این گروه تمایل چندانی به استفاده از سامانههای برخط ندارد.
مزیتهای معاملات برخط هدف از انجام معاملات آنلاین، دسترسی سریع، آسان و مطمئن سرمایهگذاران به سامانههای معاملات بازارهای اوراق بهادار مانند بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران است. به این شکل که ارتباط برخط همیشه و همه جا و حتی از طریق تلفنهای همراه نیز وجود دارد. با این روش ضریب خطا و اشتباه کمتر شده و سرمایهگذار از محیطهای شلوغی که بهطور معمول وجود دارد، دور میماند. با بکارگیری این فناوری، سرمایهگذار بدون مراجعه به کارگزاری و بانک میتواند سفارشهای خرید و فروش اوراق بهادار و دریافت و پرداخت وجوه را به سرعت انجام دهد. با نگاهی به چرخه الکترونیک دادهها در فرآیند معاملات آنلاین میتوان گفت در معاملات آنلاین تمام عملیاتی که در روش سنتی و معاملات اینترتی اوراق بهادار بهطوردستی و دخالت نیرویانسانی انجام میشد، بهطور کامل مکانیزه شده و همه امور با استفاده از بسترهای امن مخابراتی در کسری از ثانیه انجام میشود. پیش از این در روشهای سنتی خرید و فروش اوراق بهادار که از زمان آغاز به کار بورس تهران مرسوم بوده است، سرمایهگذاران با مراجعه حضوری به شرکتهای کارگزاری سفارش خرید یا فروش خود را با پرکردن فرمهای کاغذی به کارگزار اعلام میکردند. البته پیش از این مشتری باید وجوه نقدی برای خرید اوراق بهادار را با مراجعه به بانک، به حساب کارگزاری واریز و فیش واریزی را به کارگزار ارائه میکرد. از سوی دیگر امکان سفارش تلفنی برای برخی مشتریان وجود دارد اما با توجه به ریسک بالای سفارشهای تلفنی، بهطور معمول این امکان در اختیار همه مشتریان در روش سنتی وجود ندارد. براین اساس، تمام مراحل از جمله مراجعه برای ارائه سفارش خریدوفروش، مراجعه به بانک برای واریز وجه، ارائه فیش بانکی به کارگزار، استعلام کارگزار از بانک برای اطمینان از وصول وجه، دستهبندی و ارسال فیزیکی سفارشها به سامانه معاملات و ارائه صورتحساب به مشتری به طور دستی و با صرف وقت زیاد انجام میشود. از آنجاکه زمان، عامل تعیینکنندهای در بازارسرمایه است، این روش درحالحاضر در شرکتهای کارگزاری کمتر استفاده میشود.
شفافیت، ضرورت وجود سامانههای برخط شفافیت موضوعی است که ضرورت وجود سامانههای برخط را دوچندان میکند بهطوری که با شفافیت ایجادشده در این حوزه، افراد مختلف میتوانند بهآسانی از این سامانه استفاده کنند. مهرداد رجبی، مدیرعامل یک شرکت پردازش مالی و فعال در حوزه آنلاین تردینگ(معاملات برخط) با بیان این مطلب گفت: بهدلیل گسترش ضریب نفوذ اینترنت در چند سال گذشته، ایجاد شرایطی برای استفاده از سامانههای آنلاین کمک میکند این سامانهها، جایگاه و تعریف خود را در بازارسرمایه پیدا کنند. وی افزود: با استفاده از این امکان، معاملهگران از معامله سنتی خارج شده، ریسک شرکتهای کارگزاری نیز کمتر میشود و افراد باتوجه به اعتبار، مانده و شرایطی که برای آنها تعریف شده میتوانند معاملات انجام دهند. رجبی با بیان اینکه استفاده از این سامانهها برای شرکتهای کارگزاری و بازارسرمایه یک امتیاز به شمار میآید، تصریح کرد: درحالحاضر از مجموع معاملات انجامشده در سال، حدود ۲۳ درصد معاملات به شکل آنلاین انجام میشود. به گفته این فعال بازارسرمایه، پیشبینی میشود با افزایش۴۰ درصدی این حجم از معاملات تا ۱۴۰۰ بهدلیل اینکه بخش بیشتری از معاملاتی که به شکل عمده انجام میشود، آنلاین نیست از اینرو، تعریفی که جایگاه معاملات برخط در جهان دارد برای توسعه بازارسرمایه باید در ایران هم بتواند نقش خود را پیدا کند. وی با بیان اینکه فضای معاملات برخط، فضای بکری است، ادامه داد: در چند سال گذشته شرکتهای فعال در این حوزه، بیشتر به افراد حقیقی خدمات ارائه میدادند. شرکتهای حقوقی بهدلیل محدودیتهایی که در حوزه آنلاین وجود دارد تا امروز تمایل چندانی به انجام معاملات برخط نداشتهاند. امیدواریم با مذاکراتی که با سازمان بورس انجام میشود قوانین و مقررات قدری آسانتر شود تا بتوانیم امکانات مناسب برای شرکتهای حقوقی را فراهم کنیم تا این شرکتها نیز بتوانند از این بستر استفاده کنند. رجبی درباره این محدودیتها، گفت: محدودیتها بیشتر شامل حجم معاملات است، بهطوری که شرکتهای حقوقی برای خرید حجم بالایی از سفارشها در سامانه آنلاین محدودیت دارند زیرا سفارشها باید در سقف مجاز ۱۰۰هزار یا ۵۰ هزار باشد. به گفته این کارشناس بازارسرمایه، استفاده از سامانه برخط برای بازارگردانی سهام و دارایی این شرکتها مناسب است. اگر زیرساختها اصلاح شود ظرفیت استفاده از سامانههای برخط بیشتر شده و به سود بازارسرمایه خواهد بود.
