کشاورزی یکی از بخشهای مهم اقتصاد کشور را تشکیل میدهد و بخش بزرگی از تولید ناخالص ملی، اشتغال و ارزش افزوده ایجاد شده سالانه را دربرمیگیرد. هرچند تولید انواع محصولات کشاورزی موجب خلق ارزش افزوده در سطح ملی میشود، اما کشت برخی محصولات ویژه و منحصربهفرد که فقط در کشورمان تولید میشوند، اهمیت این بخش را دوچندان کرده است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: یکی از معدود محصولاتی که دارای این ویژگی است، زرشک است؛ محصولی که عمده آن در استان خراسان جنوبی تولید میشود و با نیاز کم به آب، توانسته خود را با شرایط خاک و آب شور این منطقه، تطبیق دهد. زرشک بهعنوان یک محصول اقتصادی جایگاه ویژهای را در میان محصولات کشاورزی به خود اختصاص داده و سهم زیادی در اقتصاد کشاورزی خراسان جنوبی دارد، بهگونهای که درآمد بسیاری از خانوادههای این استان به تولید زرشک وابسته است و در سالهای گذشته باتوجه به شرایط اقلیمی حاکم بر منطقه، گیاهانی مانند زعفران، زیره سبز و زرشک الگوی کشت قرار گرفتهاند. به گفته کارشناسان، زرشک میتواند نقش گستردهای در توسعه اقتصادی خراسان جنوبی ایفا کند که لازمه این امر ایجاد صنایع فرآوری و حمایت از صادرکنندگان و کشاورزان این بخش است، این در حالی است که اکنون بیش از ۹۸ درصد زرشک کشور در خراسان جنوبی تولید میشود. اگرچه رسیدن زرشک به جایگاه بینالمللی نیازمند توزیع گسترده و شبکه قوی بازاریابی برای ترغیب مصرفکننده است و باوجود مشکلاتی که در زمینه تولید زرشک وجود دارد، استان خراسان جنوبی در این سالها توانسته بخشی از این محصول را به کشورهای اروپایی صادر کند. حمایت از امنیت، اشتغال و صادرات رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی استان خراسان جنوبی با اشاره به اینکه زرشک یک محصول فوق استراتژیک خراسان جنوبی به شمار میرود، گفت: استان خراسان جنوبی با بحران کمآبی روبهرو است. درحالحاضر حدود ۶۰۰ قنات استان خشکیده و بیش از ۳۶ هزار نفر در انتظار آب آشامیدنی هستند و از آنجا که زرشک در مقابل کم آبی مقاوم است، بسیاری از کشاورزان استان خراسان جنوبی از طریق کاشت و برداشت این محصول امرار معاش میکنند، به همین دلیل زرشک یک محصول فوق استراتژیک برای این استان به شمار میرود. محسن احتشام در گفتوگو با صمت اظهار کرد: زرشک در خراسان جنوبی برای بیش از ۲۵ هزار نفر اشتغالزایی کرده که بخشی از آنها در حاشیه مرزها ساکن هستند. باتوجه به اینکه خراسان جنوبی حدود ۴۷۰کیلومتر مرز مشترک با افغانستان دارد ساکنان حاشیه مرزها در زمینه کاشت و برداشت زرشک مشغول فعالیت هستند. رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی استان خراسان جنوبی تصریح کرد: حمایت از این محصول و فعالان این حوزه حمایت از امنیت، اشتغال و صادرات است. براساس آمار اعلام شده ازسوی سازمان جهاد کشاورزی استان خراسان جنوبی میزان تولید این محصول نزدیک ۱۷هزار تن است و از هر هکتار بیش از یک تن زرشک خشک برداشت شده است. احتشام تاکید کرد: ارزش اقتصادی و غذایی زرشک کمتر از زعفران نیست. این محصول خاصیت دارویی و طبی فراوانی مانند کاهش فشار خون و تصفیه خون و کبد دارد و تقویتکننده قلب است اما متاسفانه میزان صادرات آن باوجود تلاشهایی که در چند سال گذشته در نمایشگاههای بزرگ انجام شده، بسیار اندک است. میزان صادرات زرشک کشور سالانه به بیش از ۵۰۰ تن نمیرسد که رفع این مشکل و توسعه صادرات این محصول نیاز به حمایت و بازارسازی و بازاریابی دارد. باید تلاش کنیم این محصول را باتوجه به خاصیتهایی که دارد در بازارهای بینالمللی معرفی کنیم. راهاندازی وب سایت تخصصی زرشک وی بیان کرد: بهمنظور معرفی زرشک به بازارهای هدف اقدامهای مناسبی مانند راهاندازی وب سایت تخصصی زرشک و توزیع کاتالوگ به زبان انگلیسی در بزرگترین نمایشگاههای مواد غذایی جهان انجام شد. این وب سایت ۱۰ سال پیش با کمک اتاق بازرگانی استان و سازمان توسعه تجارت راهاندازی شده اما این اقدامها کافی نیست. باید به این محصول توجه ویژه داشته باشیم و زرشک را مانند زعفران صادراتی کنیم. رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی استان خراسان جنوبی تصریح کرد: زرشک خراسان جنوبی به کشورهایی مانند آلمان، فرانسه، امریکا، کانادا، استرالیا، امارات متحده عربی، ازبکستان، روسیه، اتریش، هلند و... صادر میشود. درحالحاضر زرشک در بازارهای خارجی کیلویی ۱۰ دلار فروخته میشود؛ به عبارت دیگر صادرات هر تن از این محصول ۱۰هزار دلار ارزآوری دارد. وی با اشاره به اینکه برای این محصول هنوز برندسازی نشده، اضافه کرد: متاسفانه در زمینه برندسازی و معرفی به بازارهای جهانی کار زیادی نشده است؛ البته درگذشته اقدامهای ارزشمندی انجام شده، ازجمله اینکه در استان خراسان جنوبی این محصول را وارد فروشگاههای زنجیرهای بزرگ بینالمللی کردهایم اما بهدلیل رقابتهای ناسالم و نبود حمایت این برنامهها حفظ نشد. احتشام با اشاره به اینکه نرخ این محصول نسبت به زحمتی که کشاورزان استان میکشند، بسیار پایین است گفت: این موضوع از عمده مشکلات کشاورزان بهشمار میرود. در صورت حمایت تشکلهای ذیربط، باتوجه به حجم بالای تولید زرشک در خراسان جنوبی، این محصول میتواند نقش بسزایی در ارزآوری و ایجاد اشتغال داشته باشد. رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی استان خراسان جنوبی خاطرنشان کرد: یک واحد بزرگ صنایع تبدیلی (کنسانتره زرشک) در قائنات راهاندازی شده اما بهدلیل اینکه محصول زرشک در بازارها شناخته نشده این واحد درعمل موفق نبوده و محصولات آن نتوانسته در بازارهای بینالمللی جایگاه مطلوبی بهدست آورد. تولید ۹۸ درصد زرشک کشور در خراسان جنوبی معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان خراسان جنوبی با اشاره به اینکه سطح زیر کشت زرشک استان ۱۵هزارو۱۳ هکتار است، گفت: امسال ۱۷هزارو۲۰۷ تن زرشک خشک در استان تولید شد که حدود ۲۰۶میلیاردو۴۸۴ میلیون تومان درآمد برای کشاورزان استان بههمراه داشته است. مهدی عصمتیپور در گفتوگو با صمت با اشاره به اینکه حدود ۲۵هزار بهرهبردار زرشک در استان در حال فعالیت هستند، افزود: بیشترین سطح زیرکشت زرشک در شهرستان قائن با ۴هزارو۲۳۳ هکتار است. برداشت زرشک از اواسط مهر آغاز میشود و تا پایان آبان ادامه دارد. وی با اشاره به اینکه ۹۸ درصد زرشک کشور در خراسان جنوبی تولید میشود، ادامه داد: در استان خراسان جنوبی ۹ کارخانه فرآوری با ظرفیت اسمی ۷هزارو۵۱۲ تن و ۱۲۰ بارگاه بهداشتی زرشک با ظرفیت اسمی ۵۰۰ تن وجود دارد. معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان خراسان جنوبی تصریح کرد: درحالحاضر از محل صندوق توسعه روستاییان و عشایر به منظور ساخت خانه باغهای زرشک و واحدهای فرآوری تسهیلات پرداخت میشود. سخن آخر از نگاه کارشناسان، زرشک بهعنوان یکی از محصولات راهبردی خراسان جنوبی میتواند نقش گستردهای در توسعه اقتصادی این استان ایفا کند؛ بنابراین حمایت از صادرکنندگان و کشاورزان باید مورد توجه بیشتر مسئولان قرار گیرد. بازاریابی یک ضرورت و برای شرکتها و بنگاهها یک مزیت رقابتی بهشمار میرود و محصول زرشک نیز نیاز به بازاریابی و معرفی در بازارهای جهانی دارد. علاوه براین سرمایهگذاری و گسترش صنایع جانبی در محورهای غذایی و دارویی ضمن افزایش ارزش افزوده میتواند راهکاری مناسب و مطلوب در راستای ایفای نقش زرشک در شکوفایی اقتصاد منطقه با توسعه صادرات، ارزآوری و ایجاد بازارهای جدید مصرف باشد.
