اواسط تابستان امسال بود که خبر از مسدود شدن حسابهای ایرانیان در چین به گوش رسید و دست بهدست چرخید و تفسیر شد و در نهایت آرام گرفت.
حالا به تازگی از اعزام هیات بانک مرکزی و وزارت امور خارجه کشور به چین برای حل مشکل انسداد حسابهای ایرانیان در چین، نخستین شریک تجاری ما خبر دادند که البته تازگی ندارد، چون همان مرداد که این موضوع نقل محافل رسانهای شد، وزیر اقتصاد وقت از اعزام هیات بانک مرکزی به منظور رایزنی با مقامات بانکی این کشور به پکن گفته بود. پس از آن اعلام شد که حساب دانشجویان و افرادی که بدون مجوز کار اقدام به امور تجاری و خرید و فروش میکنند، بسته شده که البته بر اساس قانون پولشویی این کشور اعمال میشود، اما اکنون برخی تاجران نیز با دریافت اخطارهایی از سوی برخی بانکهای چینی روبهرو شدهاند که مسدود کردن حسابها را خبر میدهد و البته از تغییراتی در سیاست این کشور در مقابل ایران حرف میزنند که شاید آینده درخشانی را پیش روی تجارت خارجی دو کشور قرار ندهد. این موضوع را نیز نایبرئیس اتاق بازرگانی ایران که به گفته خودش ۱۲سال است با چین کار میکند، ماهها پیش تایید کرد. او در یادداشتی نوشته بود: «چین عزیز» آرامآرام ایران، این شریک وفادار خود را به حاشیه میراند. مسئولان اتاق بازرگانی ایران و چین در حالی از اعزام هیات بانک مرکزی و وزارت خارجه به چین خبر میدهند که از مرداد این پیگیریها و اعزامیها وجود داشته، اما هنوز مشکل حل که نشده هیچ، گریبانگیر تاجران نیز شده است. در این میان رئیس اتاق بازرگانی تهران نیز از مذاکره با وزیر امور خارجه در این باره خبر داده است. پدرام سلطانی با اشاره به سفر خود به چین در هفته نخست دی، در یادداشتی گفته بود: بیش از یک سال است که با یکی از شرکتهای چینی مشغول مذاکره برای سرمایهگذاری مشترک در ایران هستیم. در جلسهای که برای ادامه مذاکرات با او داشتم، خبر ناخوشایندی به من داد؛ دولت چین سرمایهگذاری شرکتهای چینی در ایران را به طور تقریبی ممنوع کرده و به سختی مجوز سرمایهگذاری خارجی در ایران را صادر میکند. به طور تقریبی در همه جلساتی که داشتم، مشتریان چینی اشاره به سختتر شدن کار با ایران داشتند و اظهار میکردند که بسیاری از شرکتهای چینی ترجیح میدهند خرید خود را در شرایط برابر از ایران نداشته باشند، زیرا پرداخت بسیار مشکل است و باید اسناد تجاری را تغییر دهند و به نام کشور دیگری بزنند تا امکان پرداخت پول از بانکهایشان فراهم شود. وی افزود: چین نشان داده در عرصه شطرنج جهانی هوشمندانه بازی میکند و چشمانداز بلندمدتی دارد. چرا چین چنین سیاستمدارانه و به آرامی ایران را به حاشیه میبرد؟ او آینده را چه میبیند که پاکستان و افغانستان را به ایران ترجیح میدهد؟ چین برای چینی بندزده اقتصاد ایران چه نقشهای میچیند؟ انسداد حساب ایرانیان یکی از اخباری است که در ماههای گذشته بارها منتشر شده است. چند ماه پیش بود که چین حساب ایرانیان مقیم شهرهای مختلف خود و سپس دانشجویان را مسدود کرد. همین چند وقت پیش هم بانکهای چینی، حساب صادرکنندگان ایرانی را مسدود و شرایطی را ایجاد کردند که صادرکنندگان ناچار شدند حسابهای خود را جابهجا کنند. برای رفع انسداد همین حسابها، پای بسیاری از مقامات ایرانی به میز مذاکره با مقامات چینی باز شد. چند ماه پیش که حساب صادرکنندگان ایرانی به دلایل نامعلوم مسدود شد، مقامات چینی عنوان کردند دلیل اصلی اینکه حساب ایرانیها مسدود شده، تطبیق برخی سیستمهای بانکی با مقررات جدید بینالمللی و بهویژه FATF بوده است. حال پس از گذشت چند ماه این بار بانکهای چینی، حسابهای بانکی غیرفعال شرکتهای ایرانی را مسدود کردهاند. البته به گفته یکی از مقامات ارشد بانک مرکزی این انسداد نیز در روزهای جاری انجام نشده و بسیاری از شرکتها از ماهها پیش با این مشکل دست به گریبان هستند. بانک مرکزی نیز دوباره دست به کار شده و مذاکرات تازهای را با مقامات چینی آغاز کرده است. گفته میشود چین در ماههای اخیر به دلیل تطابق با ارزیابیهای صندوق بینالمللی پول (IMF) این اقدامات را انجام میدهد. ناگفته نماند بانکهای ایرانی نیز از سال گذشته تطابق با استانداردهای بینالمللی را در دستور کار قرار دادهاند و بانک مرکزی نیز در راستای رایزنیهای خود با چینیها، اقدامات بانکهای ایران را در این زمینه ارائه کرده است.
تجارت ایران و چین در ۶ سال در سال ۱۳۹۰ واردات از چین ۷میلیارد و ۴۴۳میلیون دلار و صادرات نیز ۵ میلیارد و ۵۵۷ میلیون دلار بود. در سال ۱۳۹۱ نیز میزان واردات از چین ۸ میلیارد و ۱۸۱ میلیون دلار ثبت شد که در مقابل ۵ میلیارد و ۵۱۳ میلیون دلار کالا نیز به این کشور فروختیم. میزان صادرات ایران به چین در سال ۱۳۹۲ حدود ۷ میلیارد و ۴۵۸ میلیون دلار و واردات از این کشور هم ۹ میلیارد و ۷۸۶ میلیون دلار به ثبت رسید. سال ۱۳۹۳ اما واردات با افزایش روبهرو بود که به ۱۲ میلیارد و ۷۳۲ میلیون دلار رسید. صادرات هم در این سال با رشد، رقم ۹ میلیارد و ۳۸۸ میلیون دلاری را ثبت کرد. سال ۱۳۹۴ میزان صادرات ایران به چین ۷ میلیارد و ۶۷۷ میلیون دلار و واردات از این کشور نیز ۱۰ میلیارد و ۴۷۶ میلیون دلار بود. سال ۱۳۹۵ واردات از چین تغییر چندانی نداشت و ۱۰ میلیارد و ۷۵۲ میلیون دلار بود. صادرات محصولات ایرانی به شریک نخست تجاری هم ۸ میلیارد و ۳۶۹ میلیون دلار ثبت شد.
چین حساب ایرانیها را مسدود کرد مرداد امسال برنامه پایش نیز به این موضوع پرداخت. در این برنامه اعلام شد؛ طی اطلاعاتی که از کارآفرینها بهدست رسیده، چین در اقدامی بیسابقه یکبهیک در حال مسدود کردن حسابهای ایرانیان است و دلیل بانکها برای بستن حسابهای ایرانیان در چین تحریمهای بینالمللی وضعشده توسط امریکا علیه ایرانیان است. طبق اعلام فعالان اقتصادی کشورمان، چین حسابهای ایرانیان در بانکهای ABC و ICBC و MERCHENT را مسدود کرده است. در این برنامه مجری اعلام کرد؛ ایرانیانی که به همین دلیل حسابشان مسدود شده، به این برنامه اطلاع دهند و تعداد زیادی از مردم بستن حسابها توسط بانکهای چین را تایید کردند. مهدی فرزانه، بازرگان ایرانی از مشهد در پیامک خود گفت: «من تو دو تا بانک مختلف چین حساب دارم ولی یه دونه رو مسدود کردن نمیدونم چجوریه». بیننده دیگری در این باره گفت: تا الان سه تا از حسابهای من را هم چینیها مسدود کردند و این روند هنوز ادامه دارد، جالبه بدونید چندین بار من رفتم چین ولی این مسئله داره پیچیدهتر میشه». یکی دیگر از فعالان اقتصادی در تهران نیز گفته بود: «بانک ABC چین حساب منو مسدود که کرده هیچی با صحبتهایی که کردم گفتن که باید بیایی اینجا تکلیفش معلوم بشه. حالا باید ۵ میلیونم خرج کنم برم چین. اینم از کار کردن با چینیا! » با این حال رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین تاکید کرده بود که این مشکل ارتباطی به تحریم امریکا ندارد و برای مبارزه با پولشویی است. جای تامل است که آیا به واقع ایرانیانی بودهاند که بهاصطلاح خرابکاری کردند که حالا منجر به بدسابقه بودن همه ایرانیان و این تصمیم دولت چین شده است؟
جلسه با ظریف رئیس اتاق بازرگانی تهران از برگزاری جلسه با وزیر امور خارجه درباره بسته شدن حساب ایران در چین خبر داد و گفت: چینیها دلیل بستن حساب ایرانیها را پولشویی اعلام میکنند. مسعود خوانساری به مهر گفت: بانکهای چینی علت اصلی انسداد حسابهای شرکتها و تاجران ایرانی را اجرای قواعد مرتبط با پولشویی و تامین مالی تروریست عنوان میکنند که در این زمینه پیگیریها در حال انجام است. وی افزود: هفته آینده در جلسهای با آقای ظریف و معاونان ایشان، موضوع را مورد بررسی و پیگیری قرار خواهیم داد. ضمن اینکه با توجه به تغییر جهت چینیها مبنی بر کنار گذاشتن ایرانیها از پروژه جاده ابریشم، ایران باید دیپلماسی فعالتری در این زمینه داشته باشد.
انسداد حسابها فقط مربوط به ایران نیست سیدحسین سلیمی، نایبرئیس کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق بازرگانی تهران، در این باره به ایبِنا گفت: پیش از این حساب افراد حقیقی و دانشجویان در چین بسته شده بود، اما در روزهای اخیر این موضوع به شرکتهای ایرانی فعال نیز رسیده است. وی در عین حال توضیح داد که این موضوع فقط شامل حساب بانکی شرکتهای ایرانی نمیشود و دلیل آن نیز سختگیری کشورها در اجرای مقررات FATF و قوانین پولشویی است. این گفته در حالی مطرح میشود که چند ماه پیش نیز خبرهایی مبنی بر اینکه بانک آوچاینا که یک بانک دولتی چین است، با ارسال پیامکی به دانشجویان، اعلام کرده که ارائه هر گونه خدمات به اتباع کشورهای کرهشمالی، سوریه و ایران ممنوع است، به گوش میرسید. ضمن اینکه همین بانک، خدمات دلاری به اتباع کشورهای سودان، کوبا و کریمه را هم ممنوع اعلام کرده است.
در انتظار ابلاغ یک بخشنامه نایبرئیس اتاق بازرگانی ایران و چین گفت: خبر مسدود شدن حسابهای بانکی تاجران و بازرگانان ایرانی در چین حاوی یکسری گزارههای درست و یکسری تفسیرهای نادرست است. مجیدرضا حریری در گفتوگو با پایگاه خبری گسترش با تاکید بر اینکه سختگیری برای تجارت با ایرانیان همواره وجود دارد، اما از آنجایی که با چین کمتر چنین اختلافاتی داشتیم و به همین دلیل بیشتر به چشم آمد، تصریح کرد: تجارت بازرگانان ایرانی در تمام دنیا تحت نظارت شدید است، چراکه هماکنون ایرانیان در خط قرمز معاملات قرار دارند و نباید این نکته را از نظر دور داشت که چین نیز نقطهای از دنیا است و نمیتواند از این اصل مستثنا باشد. وی با بیان اینکه مطابق با آمار رسمی، معاملات ایرانیان با چین نسبت به سال گذشته ۳۴ درصد رشد داشته، افزود: برای ایرانیانی که معاملات خود را با ارز مبادلهای پیش میبرند، هیچ مشکلی وجود ندارد. اما تجارت از طریق صرافیها باعث ایجاد یکسری سختگیریها و اختلالات شده است. به گفته حریری؛ از اوایل تابستان تا اواخر پاییز برای ایرانیان ساکن چین مشکلات زیادی پیش آمده بود و فرقی نداشت که ایرانی ساکن چین دانشجو، تاجر و یا مسافر باشد. این محدودیتها به این دلیل است که برخی از کشورها روی خط قرمز ریسک برای معاملات تجاری هستند و همانگونه که اشاره کردم، ایران نیز جزو این کشورهاست. نایبرئیس اتاق بازرگانی ایران و چین با اشاره به برخی کارشکنیهای ایرانیان در چین گفت: دانشجویان با روادید دانشجویی کار تجاری در چین میکردند و اقدامات اینچنینی باعث شد در مجموع به این مشکلات دامن زده شود. این فعال اقتصادی در پایان گفت: اتاق بازرگانی ایران و چین اعتراض خود را نسبت به این واکنشها نشان داد و جوابی که گرفتیم، این بود که این موارد با طرف چین حل و فصل شده، اما از آنجایی که ارسال بخشنامههای آن به تمام بانکهای چین زمان میبرد، اثرات این اختلالات همچنان قابل مشاهده است.
باز هم اعزام هیاتی از بانک مرکزی رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین از اعزام هیاتی از وزارت امور خارجه ایران و بانک مرکزی به چین برای حل مشکلات بانکی ایرانیان در چین خبر داد. اسدالله عسگراولادی در گفتوگو با پایگاه خبری گسترش اظهار کرد: هیاتی از وزارت خارجه ایران و بانک مرکزی به چین اعزام شد تا مشکلات حسابهای مسدودشده را برطرف کند. وی افزود: برخی از ایرانیان که به عنوان دانشجو و گردشگر به چین رفته بودند، اقدام به انجام معاملات تجاری در آن کشور میکردند و همین امر سبب شده بود تا حساب بانکی بسیاری از ایرانیان در چین مسدود شود. رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین تصریح کرد: به دنبال مذاکرات انجامشده حساب شرکتهای ایرانی ثبتشده در چین که پرونده مالیاتی درستی دارند، باز شده است. عسگراولادی تصریح کرد: به طور قطع با اعزام هیاتی از ایران به چین، حسابهای مسدودشده ظرف یک هفته آینده باز خواهد شد.
