|

حفظ هویت تاریخی، ضرورت جذب گردشگر

فهرست محتوا
علی جعفری پنجی / کارشناس پژوهش هنر
آتش‌سوزی و ریزش ساختمان پلاسکو حادثه‌ای بود که صبح روز پنجشنبه ۳۰ دی ۱۳۹۵ در چهارراه استانبول تهران رخ داد و در پی وقوع این حادثه، ساختمان پلاسکو به‌عنوان نخستین آسمان‌خراش و ساختمان مدرن خاورمیانه با بیش از ۵۵ سال قدمت فرو ریخت. پس از این حادثه بود که بحث ایمنی ساختمان‌ها و بناهای قدیمی به‌ویژه در بافت‌های پرتردد شهر در صدر توجه مسئولان قرار گرفت و اتاق اصناف تهران نیز وارد میدان شد و با دریافت مشاوره از مشاوران علمی و دانشگاهی، آموزش واحدهای صنفی را آغاز کرد و با تشکیل«ستاد بررسی اجرای ایمن‌سازی واحدهای صنفی شهر تهران» ایمن‌سازی واحدهایی که تجمع افراد در آنجا زیاد است را در اولویت برنامه‌ها قرار داد. اما بحث ایمنی اماکن قدیمی فقط به واحدهای صنفی و پایتخت برنمی‌گردد و بسیاری از اماکن موجود در سایر شهرهای کشور نیز با این مشکل روبه‌رو هستند. در این بین بازسازی و بهسازی، یکی از راهکارهایی است که برای حفظ ایمنی این بناها اجرا می‌شود، اما مشکل آنجاست که گاهی در جریان بازسازی این بناهای تاریخی، نکات لازم برای حفظ آثار باستانی و قدیمی فضا رعایت نشده و در عمل بنا هم از زیبایی اولیه خارج شده و هم بسیاری از ویژگی‌های تاریخی خود را از دست می‌دهد. نکته تاسف‌بار نیز آنجا رخ می‌دهد که گاهی در کنار تمام این عوامل، باز هم بنا در صورت بروز خطر، جای امنی به‌شمار نمی‌آید. این در حالی است که بناهای تاریخی ساختمان‌ها و خانه‌های باقیمانده از سال‌های پیش، هر کدام در بر گیرنده روح زندگی و خاطرات گذشتگان است و همچنین نشان‌دهنده تاریخ و سبک معماری گذشته و به منزله شناسنامه فرهنگی یک کشور هستند. هرچند که مرمت و احیا و حفظ این بناها برای نسل‌های بعدی و حفاظت از این بناها در برابر فرسایش از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، اما این بازسازی باید با رعایت اصول حفظ نکات معماری انجام شود.

این همه در حالی است که مرمت با هدف حفاظت از شهرهای تاریخی و به‌منظور پاسخ به نیازهای شهری همواره مطرح بوده و چه بسیارند بناها و خانه‌های با ارزش تاریخی که امکانات وسیع سیاحتی را فراهم می‌کنند و می‌توان با تدابیری این بناها را به امکانات جدید گردشگری تبدیل کرد. بنابراین معماران و مهندسانی که عهده‌دار بازسازی این بناها می‌شوند، باید علاوه بر اشراف و تسلط لازم بر ابعاد تخصصی و مفاهیم امروزی حرفه خود، نظری هوشیارانه و عالمانه به گذشته داشته باشند. بی‌شک اقدامات مرمتی که پس از گذشت مثلا یک قرن از احداث بنا انجام می‌شود، تفاوت فاحشی با اقدامات اولیه مرمتی مانند تعویض کاهگل روی بام، بازسازی آجرفرش‌ها، تعویض کاهگل موجود در دیواره‌های داخلی و خارجی، تجدید بندکشی‌ها و... دارند. امروزه برخی از این بناها در سطح جهانی مطرح هستند و دیگر محدود به منطقه و اجتماع پیرامون خود نیستند؛ بدیهی است که مرمت اینگونه بناها امری بسیار فنی و حساس است و برای گروه مرمت‌گر مسئولیت سنگینی ایجاد می‌کند. از سوی دیگر مرمت معماری، شاخه‌ای از هنر معماری است که بر پایه شناخت و مطالعه بناها و بافت‌های تاریخی و آثار باستانی، به احیا کردن فضاهای تاریخی به‌لحاظ کالبدی، ساختاری و عملکردی می‌انجامد. این هنر که شاخه‌ای آمیخته از دانش، فناوری، مهندسی و هنر معماری است، شامل شکل‌ها و سطوح گوناگونی از پژوهش و تحقیق در باب هنر و معماری تاریخی می‌شود و در مقیاس‌های گوناگونی می‌توان آن را تعریف و معنا کرد. با این تعریف می‌توان گفت؛ قرارگیری بناهای تاریخی که در فهرست بناهای سازمان‌هایی مانند یونسکو قرار گرفته‌اند، این وظیفه خطیر را بر عهده مرمت‌گر می‌گذارد که با در نظر گرفتن شرایط و نکات خاص هر بنا و دقت به نقاط ضعف و قوت بنای تاریخی، به مرمت بنای مورد نظر بپردازد. فقط با حفظ حرمت تاریخی این بناهاست که می‌توان در جذب گردشگرانی که برای بازدید از این آثار تاریخی و هنری پا به منطقه یا کشوری دیگر می‌گذارند، موفق بود؛ وظیفه‌ای خطیر که نباید از چشم معماران و مرمت‌گران دور بماند.

حفظ هویت تاریخی، ضرورت جذب گردشگر
کد خبر: ۲۵۵۹۱
۰۶ دی ۱۳۹۶ - ۱۶:۴۹
ارسال نظر
captcha