مینا علاوش / مدیر آموزش موسسه آموزشی و پژوهشی اتاق بازرگانی ایران
در حال رانندگی در اتوبان مدرس بودم که یکی از بیلبوردهای اتوبان توجه مرا به خود جلب کرد؛ شهرداری تهران با خوشسلیقگی روی تابلو نوشته بود: امسال از تولید ملی حمایت کنیم... یا چیزی با همین مضمون که به علت سرعت اتومبیلم زود از آن گذشتم و یادم نیست. این نوشته، مرا به فکر برد که چرا آخر به جایی رسیدیم که در زمینه حمایت از تولید داخلی، کار به بیلبورد رسیده؟ چرا مردم از کالاهای خارجی بیشتر استقبال میکنند و اگر موضوع نرخ نبود، لحظهای کالاهای ایرانی را ترجیح نمیدادند؟ پاسخ ساده است؛ عبارت «ساخت ایران» حس خوبی به مشتری نمیدهد. وقتی آن را در کنار نام محصول میبینیم، در بیشتر موارد توقع جنسی را داریم که اگر ارزان نباشد، هیچ مزیت دیگری ندارد! اما فرصتی در این بین برای تولیدکنندگان داخلی وجود دارد و آن بازار خیلی خوب ایران است که دارند هر لحظه به رقبا میبازند. اتفاقا راهحلی هم برای فعالسازی این فرصت و استفاده از نعمات حاصل وجود دارد که یکی از آنها نقش آموزش در توسعه نشان(برند) ساخت ایران است. یکی از عوامل مهمی که تاثیر قابل ملاحظهای بر توسعه نشان(برند) ملی دارد و میتواند نقش موثری در افزایش آن ایفا کند، آموزش است. برندینگ ملی توسعه نمیتواند بدون نیروی انسانی آموزشدیده ایجاد و بهکار گرفته شود و نیروی انسانی براساس امکانات، مهارتها دانش و نگرش خود که از آموزش کسب کرده است، در مراحل مختلف میتواند نقش بسزایی در بهبود و ارتقای نشان(برند) ملی داشته باشد. یکی از دلایل کمارزش بودن نشان(برند) ملی در جامعه ما این است که متاسفانه آموزشی که نتیجه مستقیم آن ارتقای سطح علمی و تخصصی شاغلان در سازمانهای مختلف است، به فراموشی سپرده شده است، حال آنکه در جهان رقابتی امروز، بیشک یکی از ابزارهای بسیار مهم در ایجاد تحول و بقای سازمان و رسیدن به اهداف و رسالتهای تعریفشده برای آن، برنامهها و رویکردهای نوین آموزشی است. آموزش با تربیت افراد جامعه و دگرگون کردن طرز نگرش آنها میتواند بزرگترین خدمت را به توسعه نشان(برند) کند، چراکه میدانیم یکی از موانع عمده عقبماندگی در کشورهای توسعهنیافته، موانع فرهنگی است. بهعنوان نمونه در این کشورها درک درستی از توسعه و یا اهمیت کار کردن در ساختن جوامع وجود ندارد و از آنها غافل هستند و آموزش میتواند با تغییر و یا اصلاح دیدگاهها بزرگترین لطف را به توسعه جوامع عقبمانده کند. اهمیت آموزش نیروی انسانی در توسعه جوامع پیشرفته به حدی است که رقم بالایی از بودجه خود را به امر تحقیقات اختصاص میدهند و دلیل آن را هم موفقیت پژوهشها و تاثیر آنها در تحول بنیادین و ساختار علمی آن کشورها میتوان دانست. در دوران ما آموزش بهعنوان موثرترین ابزار جوامع برای حل چالشهای حال و آینده بهشمار میرفت و توجه جوامع توسعهیافته نیز به همین دلیل است. اگر بخواهیم جوامع توسعهیافته را با جوامع توسعهنیافته مقایسه کنیم، میتوان گفت انسانهای این دو نوع جوامع از نظر فکری، فرهنگی و بهطور کلی خصوصیات فردی و جمعی با یکدیگر تفاوت ماهوی دارند و آموزش مخرج مشترک همه کشورهای پیشرفته است و همین عامل مهم و اساسی است که کشورهای پیشرفته را از جوامع عقبمانده متمایز و تفکیک میکند. کشورهای صاحب نشان(برند) با پی بردن به اهمیت نقش سواد و آموزش در امر توسعه، سرمایهگذاری هنگفتی کردهاند و توجه ویژهای به آن دارند، چون اعتقاد راسخی دارند که منشأ تمامی اختراعات و اکتشافات و پیشرفتهای اقتصادی- اجتماعی و درنهایت نشان(برند) آن کشور را علم و پژوهش و در یک کلام آموزش برعهده دارد و به سامان میرساند. یکی از بنیانگذاران آموزش و پرورش ژاپن با توجه به نقش موثر آموزش در توسعه نشان(برند) ساخت ژاپن میگوید: «ما نه هیچ منبع طبیعی داریم و نه هیچ قدرت نظامی؛ ما فقط یک منبع داریم و آن هم ظرفیت فکری مغزهایمان است و این منبع تمامنشدنی است و باید آن را بسط و گسترش داد و تربیت کرد و این قدرت فکری خواه ناخواه در آینده نزدیک گرانبهاترین و خلاقترین ثروت مشترک همه بشریت خواهد بود». اگر خودمان نشان(برند) «ساخت ایران» را تعریف نکنیم، دیگران بهنفع خود برایمان تعریفش خواهند کرد. بنابراین هیچ کشوری نمیتواند یک نشان(برند) ملی قابل دوام بدون سرمایهگذاری اساسی و بنیادین روی نیروی انسانی داشته باشد. آموزش فهم انسانها را از خود و جهان پیرامون خود کامل میکند و کیفیت زندگی را در هر زمینهای بالا میبرد و همچنین قدرت خلاقیت، سازندگی و بهرهوری را افزایش میدهد و افراد را بهسوی کارآفرینی و فناوریهای پیشرفته ترغیب میکند. بر همین اساس است که یکی از دلایل مهمی که نشان(برند) ملی خیلی از کشورها را مطرح کرده، ارتقای آموزشهای لازم برای ورود به این عرصه است.
