بسیاری بر این باورند که آمار سفر گردشگران عربزبان پس از اتفاقاتی که در رابطه با سفارت عربستان در ایران رخ داد، کاهش یافته است،
اما به عقیده برخی از کارشناسان، بازار هدف گردشگران عربزبان را مدتها پیش از این واقعه از دست داده بودیم و مقصر اصلی آن نیز نبود ساماندهی مناسب، مدیریت گردشگران عربی، برنامهریزی و هدفگذاری برای تامین نیازهای آنها، نبود خدماترسانی مناسب و امکانات به میزان کافی بوده است. در واقع این عوامل بسیار بیشتر از حمله عدهای به سفارت عربستان در از دست دادن بازار هدف گردشگران عربی موثر بودهاند. اکنون نیز با وجود تمامی چالشهایی که بین ایران و برخی کشورهای عربزبان وجود دارد، اگر خدمات و امکانات مناسب برای گردشگران عربی ایجاد کنیم، میتوانیم آنها را جذب کنیم، اما اگر روابط دو کشور به بهترین شکل ممکن بهبود یابد و خدمات گردشگری نامناسب باشد، در جذب این بازار هدف ناموفق عمل خواهیم کرد. بنابراین بهجای آنکه در جستوجوی مقصر خارج از بدنه گردشگری باشیم، بهتر است با آسیبشناسی در رفع مشکلات گردشگری کوشیده و با بررسیهای لازم تلاش کنیم نیازهای گردشگران عربی را در حوزههای مختلف گردشگری پاسخگو باشیم. با آنکه سفر اروپاییها به ایران در یک سال و نیم اخیر ۵۰ درصد رشد داشته، سفر گردشگران عرب و کشورهای عربی همسایه به خاطر بحرانهای سیاسی و بیثباتی منطقه ریزش داشته، تا حدی که در ۳ ماه نخست امسال، عربها و همسایگانمان ۹ درصد کمتر به ایران سفر کردهاند. با وجود رشد فزاینده سفر گردشگران اروپایی از سال ۹۴ تاکنون، اما شمار آنها در مقایسه با عربها و کشورهای همسایه عربزبان همچنان پایین است، بهطوریکه بعد از ۱۰ کشور و البته با شمارش سفر ایرانیهای مقیم خارج، تازه نوبت به اروپاییها میرسد. آلمانیها گردشگرانی هستند که موفق شدهاند در رتبهبندی گردشگران ورودی بعد از کشورهایی چون عراق، جمهوری آذربایجان، افغانستان، ترکیه، پاکستان، ترکمنستان، ایرانیهای مقیم خارج، بحرین، کویت، هند و چین در جایگاه یازدهم قرار بگیرند و در ادامه این رتبهبندی، شهروندان لبنانی، فرانسوی و ایتالیایی هستند که سهمی از گردشگران ورودی به ایران را به خود اختصاص دادهاند. نبود برنامهریزی در جذب بازار عربها علی سماک رجبی، عضو هیاتمدیره جامعه راهنمایان ایرانگردی و جهانگردی در گفتوگو با «گسترشتجارت» اظهار کرد: دلیل از دست دادن گردشگران عربزبان، فقط به مشکلات ایران و عربستان و حمله ایرانیها به سفارت عربستان محدود نمیشود، بلکه نبود سازماندهی مناسب گردشگری و فراهم نکردن نیازهای گردشگران عربزبان در کشورمان موجب شد تا گردشگران عربزبان را از دست بدهیم. او افزود: بهدلیل نبود ساماندهی، مدیریت و برنامهریزی مناسب برای جذب بازار هدف گردشگران عربزبان، این گردشگران را از دست دادیم و ترکیه و کشورهای اروپایی به دلیل فراهم کردن امکانات تفریحی و خدماترسانی مناسب به عربها، موفق به جذب آنها شدند. آمار گردشگری زیارتی مبنای درستی ندارد سماک رجبی با بیان اینکه آمارهای منتشر شده درباره میزان سفر گردشگران زیارتی عربزبان به ایران مبنای درستی ندارد، گفت: آمار منتشر شده درباره گردشگران زیارتی خارجی که عمده آنها عربزبان هستند، درست نیست و بیشتر این گردشگران نیز افرادی کمبضاعت و از طبقه فقیر هستند که حتی هزینهای برای غذای خود نمیپردازند و بسیار اقتصادیتر از دیگر گردشگران خارجی رفتار میکنند، بنابراین نمیتوان چندان بر درآمدزایی و ارزآوری گردشگران زیارتی عربزبان حساب کرد. او با اشاره به اینکه گردشگران عربزبان نیاز به امکانات تفریحی و خدماتدهی متفاوت از دیگر گردشگران دارند، بیان کرد: گردشگران عربزبان نیازمند مراکز تفریحی و امکاناتی برای خدماترسانی به خانوارها هستند. گردشگران عربزبان نیازمند خدمات گردشگری مخصوص خانوادهها هستند که در ایران روی این حوزه فعالیت چندانی انجام نشده است. عضو هیاتمدیره جامعه راهنمایان ایرانگردی و جهانگردی با اشاره به تفاوتهای گردشگران اروپایی و گردشگران عرب اظهار کرد: گردشگران عربزبان مانند گردشگران اروپایی علاقهای به گردشگری فرهنگی و طبیعتگردی ندارند و بیشتر علاقهمند به بازدید از مراکز زیارتی و یا گردشگری لوکس و تفریحی هستند که در ایران هیچگونه امکاناتی برای گردشگری لوکس وجود ندارد. او با تاکید بر اینکه اصلیترین دلیل گرایش گردشگران عرب به کشورهای اروپایی و کشورهای پیشرو آسیایی در گردشگری، خدماترسانی و امکانات مناسب این مقاصد است، گفت: کشور ما جاذبههای بسیاری برای جذب گردشگران عربزبان بهویژه گردشگران ثروتمند عربی دارد، اما امکانات و خدمات خوبی را در اختیار آنها قرار نمیدهد. نبود نشان(برند)های معتبر جهانی در ایران سماک رجبی با اشاره به اینکه آنچه از گردشگر خارجی مد نظر است، گردشگری است که در هتل اقامت و از خدمات رستورانها استفاده و برای سفر خود هزینه کند، بیان کرد: گردشگران عربزبان طرفدار گردشگری لوکس، اقامت در هتلهای ۵ ستاره و استفاده از خدمات رستورانهایی با خدمات متنوع هستند که در ایران نواقص بسیاری در خدماترسانی این حوزهها داریم. مراکز تفریحی متنوع نیز از دیگر نیازهای گردشگران عربزبان است که در ایران موجود نیست. همچنین گردشگران عربی علاقه وافری به خرید از مراکز تجاری و نشان(برند)های لوکس دارند که در ایران نمایندگی بسیاری از نشان(برند)های لوکس جهانی وجود ندارد. هتلهای زنجیرهای و نشان(برند)های معتبر هتلداری جهانی نیز در ایران شعبه ندارند و این امر نیز یکی از ضعفهای گردشگری ایران است. او با بیان اینکه در فصل تابستان سفر گردشگران اروپایی مانند فرانسویها و آلمانیها کاهش مییابد، اظهار کرد: عربها به دلیل گرمای هوای مکان زندگی خود، در فصل تابستان بسیار بیشتر از دیگر فصلها سفر میکنند و کاهش سفر اروپاییها در تابستان را میتوان با جذب گردشگران عربزبان جبران کرد. سماک رجبی با اشاره به اینکه رستورانهای مقاصد گردشگری با نگاه بینالمللی تلاش کردهاند خدمات و امکانات خود را متنوع کنند، بیان کرد: در رستورانهای ایرانی، فقط نوشابه و دوغ و دلستر یافت میشود، در حالی که در بسیاری از رستورانهای ترکیه و اروپا نوشیدنیهای بسیار متنوع و در رستورانهای حلال نوشیدنیهای متنوع حلال سرو میشوند. ضرورت ایجاد حساب اقماری گردشگری به عقیده سرپرست دفتر بازاریابی و تبلیغات گردشگری، گردشگران عربزبان نیز به اندازه گردشگران اروپایی دارای اهمیت هستند و سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری برای جذب گردشگران عربزبان نیز به اندازه گردشگران اروپایی تلاش میکند و این در حالی است که در عمل هیچ تلاشی برای جذب گردشگران عربزبان مشاهده نمیشود. لیلا اژدری درباره انتقادهایی که بهتازگی به اولویتبخشی در جذب ملیتهای اروپایی در مقایسه با عربها وارد شده است، گفت: تمام این بازارها برای ایران ظرفیت دارند و ما از تمام این کشورها ورود گردشگر داریم؛ چه کشورهای عربی و حوزه خلیجفارس و چه اروپایی و امریکایی. ما بهطور تقریبی روی هر یک از این کشورها براساس ضریب اهمیتشان و با توجه به نوع محصول گردشگری، فعالیت میکنیم. عربها و گردشگران حوزه خلیجفارس نیز برای ما بسیار مهم هستند. اژدری درباره درآمد ارزی هر یک از این بازارها برای ایران، گفت: تا زمانی که نظام TSA یا حساب اقماری گردشگری نداشته باشیم، نمیتوانیم در این باره آمار و اطلاعات علمی بدهیم. درحالحاضر محاسبه درآمد گردشگران ورودی به ایران براساس رنج هزینهای است که سازمان جهانی جهانگردی برای قسمت جنوب غرب آسیا که براساس تعریف و تقسیمبندی این سازمان، ایران نیز در این منطقه قرار دارد، تعیین کرده است. لزوم ارتقای امکانات و خدماترسانی به عقیده کارشناسان گردشگری اگر قصد داریم گردشگران عربزبان را به ایران جذب کنیم، باید امکانات و خدمات تجملاتی و پرزرق و برق برای آنها فراهم کنیم. مرتضی خاکسار، کارشناس گردشگری در گفتوگو با «گسترشتجارت» اظهار کرد: بهطور کلی در دو قرن گذشته کشورهای عربی رشد بیسابقهای را در اقتصاد شاهد بودهاند. همچنین این کشورها صنعت گردشگری را توسعه داده و بهویژه در زمینه گردشگری مذهبی بسیار موفق عمل کردهاند. او افزود: جذب بازار هدف کشورهایی که خود در گردشگری پیشرو هستند، نیاز به خدماترسانی و امکانات مناسب و استاندارد دارد. ایران دارای اماکن زیارتی و مذهبی مهمی در دنیای اسلام است که گردشگران عربزبان بسیاری را به خود جذب کرده است. با اینکه جاذبههای زیارتی، بسیاری از گردشگران عربی را به ایران جذب میکنند، اما نبود خدمات و امکانات مناسب موجب میشود تمایل خود را به سفر به ایران از دست بدهند. خاکسار با اشاره به نبود امکانات و استانداردهای جهانی در هتلهای ایران بیان کرد: در ایران شاخصهای استانداردسازی جهانی در عرصه هتلها رعایت نمیشود و در تهران فقط تعداد انگشتشماری هتل مناسب و استاندارد موجود است. او با اشاره به اینکه شرکتهای بینالمللی و هتلهای زنجیرهای جهانی رزومههای خود را برای هتلسازی در ایران به مقامات مربوط ارسال کرده و تمایل خود را برای هتلسازی در کشور نشان دادهاند، اظهار کرد: شرکت هلدینگ گردشگری تامین اجتماعی (هگتا) نیز بهتازگی از تمامی شرکتهای هتلسازی در دنیا دعوت کرده تا به ایران آمده و در زمینه هتلسازی سرمایهگذاری کنند.
