اکرم فاتحی / کارشناس کشور ایتالیا در سازمان توسعه تجارت
روابط تجاری بین ایران و ایتالیا با وجود برخی فراز و نشیبها با توجه به ظرفیتهای بسیار همکاری، همچنان از سوی ناظران اقتصادی با خوشبینی نگریسته میشود.اگرچه در عرصه پر رقابت اقتصاد جهانی در سالهای تحریم، صادرات ایران به کشورهای اروپایی ازجمله ایتالیا کاهش چشمگیری یافته بود، اما براساس آخرین آمار مرکز تجارت بینالملل، میزان مبادلات تجاری ۲ کشور پس از اجرایی شدن برجام به ۲میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار(سال گذشته میلادی) رسید که نسبت به سال قبل(یک میلیارد و ۸۰۰میلیون دلار) رشد ۱/۵برابری را تجربه کرد. تنوع در اقلام صادراتی به این کشور اروپایی در ۶ ماه نخست امسال از جمله موضوعهای مهمی است که حاکی از چرخش معاملات تجاری کشور و سوق یافتن بهسوی اقلام و کالاهای مورد نیاز در بازار رقابتی امروز جهان بوده است. این امر البته با کاهش ۴۸ درصدی صادرات کشورمان همراه بوده است، بهطوریکه بررسی حجم صادرات غیرنفتی به ایتالیا در ۶ ماه نخست سال ۱۳۹۶ و مقایسه آن با مدت مشابه سال ۱۳۹۵ گویای این واقعیت است که در مجموع ۱۴۰ میلیون دلار از حجم صادرات به این کشور در ۶ ماه امسال کاسته شده که حتی صادرات حدود ۹۰ ردیف کالا به صفر رسیده است. ازجمله موارد کاهش و قطع صادرات به ایتالیا میتوان به محصولات آهن و فولاد، اوره و مومهای نفتی و معدنی اشاره کرد؛ بهطوریکه با قطع صادرات دو کالای یادشده، به ترتیب حدود ۷ و ۲/۵میلیون دلار از مجموع صادرات به آن کشور اروپایی در ۶ ماه نخست امسال کاسته شده است. همچنین از جمله موارد کاهش در صادرات میتوان به فرش دستباف و سوماک (با کد تعرفهای ۵۷ )، لوازم پلاستیکی (با کد تعرفهای ۳۵) و اجزا و قطعات پکیجها (با کد تعرفهای ۸۴) اشاره کرد که کاهش صادرات ۹۹ درصدی را به همراه داشتهاند. البته در کنار کاهش صادرات، در مواردی از جمله صادرات اسلاک واکس (Slack Wax)، محصولات نیمهتمام ازآهن یا فولاد غیرممزوج دارای کمتر از ۲۵درصد کربن به میزان ۱۰۰ درصد و چرم دباغی شده به میزان ۸۲۰ درصد افزایش چشمگیری به ثبت رسیده است. براساس آمار گمرک جمهوری اسلامی ایران، صادرات ایران به این کشور در بخش لوازم خانگی در سال ۹۵ شامل آبگرمکنهای گازی و کولرهای آبی خانگی به میزان۸/۸ میلیون دلار و واردات ایران از ایتالیا در این گروه از کالاها بیش از ۹/۴میلیون دلار بوده است. با توجه به این نکته که ایتالیا در بین کشورهای اروپایی، نخستین رتبه واردات آبگرمکنهای گازی و چهارمین رتبه واردات کولرهای گازی از ایران را داراست. منابع غنی زیرزمینی، موقعیت مناسب جغرافیایی و امکانات ترانزیتی، جمعیت جوان با تحصیلات بالا، رشد علمی قابل توجه، پیشرفت وسیع در عرصه توسعه ملی و همچنین قابلیت بازار در مدیریت بحرانهای اقتصادی، ایران را به عنوان شریکی قابل اعتماد بهویژه در حوزه تولید مشترک برای بازارهای داخلی، منطقهای و فرامنطقهای مطرح کرده است. البته به دلایل عمده دیگری هم ایتالیا به عنوان شریک بالقوه تجاری ایران شناخته میشود؛ مانند برگزاری۷ اجلاس کمیسیون مشترک اقتصادی و ضرورت اجرای یادداشت تفاهمها و قراردادهای امضا شده، سفر رئیسجمهوری ایران به ایتالیا در سال ۱۳۹۴و ضرورت اجرای یادداشت تفاهمها و قراردادهای امضا شده با همکاری ایدرو، ایمیدرو، نیرو تابلو، کشتیسازی، کنسرسیوم دیالیزماشینسازی، و سایر شرکتهای بخش خصوصی، وجود زمینه همکاری مشترک در کالاهای ترکیبی سنتی و صنعتی (فولاد و پتروشیمی) صادراتی ایران به ایتالیا، آمادگی همکاری مازندران و مارکه در زمینه کنسرسیومهای صادراتی و شرکتهای SME دو کشور برای همکاریهای مشترک، زمینه همکاری مشترک در بخشهای کشاورزی(فرآوری میوه)، اتوماسیون، مرمت، صنایع پایین دستی نفت و گاز و کاشی و سرامیک و صادرات به کشورهای ثالث. در این میان پیشنهادهایی هم مطرح میشود که اصلیترین و مهمترین آنها شامل همکاری ۱۳بانک ایتالیایی با ایران و تاسیس شعبه بانک سپه و روابط کارگزاری بانک توسعه صادرات با آن کشور برای توسعه صادرات این گروه کالایی و تشکیل کنسرسیوم صادراتی- وارداتی بین فعالان اقتصادی دو کشور به منظور توسعه همکاریهای مشترک میشود.
