گرچه پس از ارجاع تمدید لغو تحریمهای هستهای ایران به کنگره بسیاری از کارشناسان اقتصادی معتقد بودند فضای همکاریهای خارجی ایران تحت تاثیر قرار میگیرد و به دوران بعد از امضای توافق برجام برمیگردد، اما از آنجایی که در همان زمان رویکرد اروپاییها حفظ برجام بود و حتی امریکاییها نیز اعلام کردند مانع تجارت اروپا با ایران نمیشوند، مذاکرات اقتصادی ایران با شرکتهای خارجی برای سرمایهگذاری جدید بدون اینکه افتی داشته باشد، ادامه یافته است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: ایران پیشتر به دلیل تحریمهای چند دهه گذشته نتوانسته از ظرفیتهای عظیم اقتصادی خود استفاده کند، اما بعد از انعقاد توافق برجام بین تهران و قدرتهای جهانی و لغو تحریمها شاهد رشد جذب سرمایهگذاری خارجی بوده است، بهطوری که سازمان سرمایهگذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران چند روز پیش از تصویب ۲۱ طرح جدید و ۱۰ طرح فنی سرمایهگذاری خارجی خبر داده بود. این سازمان، در جلسه هیات سرمایهگذاری خارجی که 9 آبان تشکیل شد، در مجموع ۳۱ طرح سرمایهگذاری خارجی به ارزش حدود ۷۱۲ میلیون دلار امریکا بررسی و به تصویب رسید. بنابر اعلام محمد خزاعی، رییسکل سازمان سرمایهگذاری و کمکهای فنی اقتصادی، بیش از ۲۱ میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار سرمایهگذاری خارجی از ابتدای دولت یازدهم به تصویب رسیده که از این میزان ۱۴ میلیارد دلار جذب شده است. علاوه بر این دولت تدبیر و امید پس از اجرای برجام توانسته خطوط اعتباری و فاینانس از کشورهای هند، روسیه، کره جنوبی، چین، اتریش و دانمارک جذب کند؛ از جمله میتوان به خط اعتباری 8 میلیارد یورویی اگزیمبانک کره جنوبی و نیز موافقتنامه سرمایهگذاری ۱۰ میلیارد دلاری خط اعتباری با موسسه مالی سیتیک چین اشاره کرد. همچنین قرارداد اعتباری یک میلیارد یورویی با بزرگترین بانک اتریش (اوبر بانک) و خط اعتباری قابل تمدید و گردشی با دنسکه بانک دانمارک به ارزش ۵۰۰ میلیون یورو از دیگر دستاوردهای مالی و بانکی برجام برای اقتصاد ایران بهشمار میرود. در ادامه توسعه همکاریهای اقتصادی ایران با طرفهای خارجی محمد خزاعی عصر یکشنبه پس از دیدار با فلیپ لئوبا، وزیر اقتصاد ایالت وود سوئیس، گفته بود: «از جمله محورهای گفتوگو با طرف سوئیسی، توسعه همکاریها در زمینه بیوفناوری، آیتی، فناوریهای خاص بهداشتی بهویژه در بخش سرطان، فناوری کشاورزی و حملونقل بوده که امیدواریم تعدادی از این همکاریها، ظرف یک ماه آینده عملیاتی شود. در حال حاضر فضای مناسبی برای توسعه روابط بانکی بین ایران و سوئیس وجود دارد، ضمن اینکه راههای همکاری بانکی بین ایران و سوئیس به شکل مناسبی در حال گشایش است. در جلسه نیز درباره راهکارهای بانکی که از طریق آن بتوان پروژههای ایرانی را فاینانس کرد، مذاکراتی انجام دادیم که بسیار امیدبخش بود. همچنین موضوع فاینانس پروژههای حوزههای سرمایهگذاری و پوششهای بیمهای آنها از طریق شرکتهای اروپایی و راهکارهای آن مورد بحث قرار گرفت.» به نقل از پایگاه اطلاعرسانی وزارت اقتصاد فلیپ لئوبا، وزیر اقتصاد ایالت وود سوئیس نیز درباره مذاکرات با طرف ایرانی گفته است: «در مدت حضور در ایران جلسات بسیار خوبی با شرکتهای ایرانی برای توسعه همکاریها در بخش اقتصادی داشتیم و معتقدیم، فرصت بسیار خوبی برای توسعه روابط اقتصادی و حوزههای صنعتی بین دو کشور فراهم شده است.» این موضوع حکایت از این دارد که فضاسازی رییسجمهوری امریکا چندان روی قراردادهای ایران با کشورهای اروپایی و آسیایی تاثیر منفی نداشته است، بهطوری که دیگو بیاسی، مدیرعامل شرکت کرکاس اینوستمنت پارتنرز که یک صندوق سرمایهگذاری فعال در زمینه انرژیهای تجدیدپذیر است، چند وقت پیش در ایران حضور داشت. به گزارش تسنیم به گفته او در حال حاضر سرمایهگذاران خارجی در ایران نگاه منفی ندارند، چراکه معتقدند تا کنون سرمایهگذاران هیچ نگرانی از ناحیه سیاستهای دونالد ترامپ در برابر ایران و احتمال بازگشت تحریمها نداشتهاند. واقعیت این است که سرمایهگذاران با استفاده از فرصتی که ایران هماکنون در بخش انرژیهای تجدیدپذیر ایجاد کرده، منافع خود را در ایران افزایش میدهند. من در جریان سفر اخیرم به این کشور با تعدادی از سرمایهگذاران استرالیایی دیدار کردم. از نظر تاریخی، استرالیا قبل از تحریمها یک شریک تجاری برای ایران بهشمار میرفته و در تلاش برای انعقاد قراردادهای جدید تجاری با ایران در دوران پساتحریم است.» گرچه پیش از این در همان ابتدای روی کار آمدن دونالد ترامپ، شبکه خبری بلومبرگ در گزارشی مطرح کرده بود که «صندوق بینالمللی پول پیشبینی کرده تولید ناخالص داخلی ایران در سال گذشته حداقل ۵/ ۴ درصد رشد کرد. ریاستجمهوری دونالد ترامپ در امریکا میتواند در این روند مانع ایجاد کند. برای وضع دوباره تحریمهای بینالمللی علیه ایران، همکاری دیگر قدرتهای جهانی نیز لازم است، اما امریکا بهتنهایی میتواند از طریق تشدید مجدد مقررات مربوط به معاملات دلاری، سرمایهگذاری خارجی در ایران را مختل کند. دولت جدید امریکا همچنین ممکن است استدلال کند که ایران توافق هستهای را نقض کرده است.» اما ادامه همکاری شرکتهای خارجی با ایران نشان میدهد تقابل دونالد ترامپ با برجام و دیگر توافقنامههای بینالمللی خطری برای اعتماد مدیران شرکتها و رهبران کشورها به وجود اوده که با احتیاط بیشتری در خط مشی امریکا قرار بگیرند. به همین دلیل همکاریها خود را با ایران همچنان توسعه میدهند. چراکه پس از تشدید لفاظیهای دونالد ترامپ، رییسجمهور ایالات متحده امریکا مبنی بر احتمال تایید نشدن پایبندی ایران به توافق هستهای و زمزمههایی درباره بازنگری این توافق، سفیران آلمان، بریتانیا و فرانسه در کنار نماینده رسمی اتحادیه اروپا بار دیگر قاطعانه از توافق هستهای حمایت کردند. آنها توصیه کردند تا وقتی ایران به برجام پایبند است، امریکا هم باید به آن احترام بگذارد. به گزارش روزنامه هافینگتن پست، دیوید سولیوان، سفیر اتحادیه اروپا در واشنگتن در نشست «شورای آتلانتیک» در واشنگتن گفت: «اگر امریکا از توافق هستهای با ایران خارج شود و دوباره تحریمهایی را وضع کند، نهتنها ایران بلکه کشورهایی که با ایران تجارت میکنند را هدف قرار میدهد.» به گفته سولیوان، اتحادیه اروپا میتواند از یک اساسنامه که به اواسط دهه ۱۹۹۰ میلادی بازمیگردد، بهره ببرد که از شرکتهای اروپایی در برابر مجازات شدن بهدلیل تحریمها حمایت میکند. همچنین او افزود: «ما اساسنامه ای داریم که از شرکتهای اروپایی در مقابل ماهیت فرامرزی تحریمهای امریکا در شرایط خاص حمایت قانونی میکند. من تردیدی ندارم که اگر این سناریو عملی شود که هنوز هم مشخص نیست، اتحادیه اروپا از منافع مشروع شرکتهایمان با تمام توان دفاع میکند.» به گزارش رویترز، در توافق هستهای شروطی وجود دارد که براساس آن محدودیتهای اعمالشده بر فعالیتهای هستهای ایران از سال ۲۰۲۵ میلادی به مرور برداشته میشود. گزارشهایی وجود دارد که نشان میدهد دولت امریکا مایل است درباره این شروط دوباره مذاکره کند. این در حالی است که دیگر اعضای گروه ۱+۵ به جد تاکید کردهاند که از مذاکره دوباره بر سر برجام حمایت نخواهند کرد.
