یک کارشناس هوانوردی معتقد است اگرچه پروازهای چارتری، بخشی مرسوم از حملونقل هوایی مسافر در جهان هستند، اما آنچه این پروازها در ایران را به معضل تبدیل کرده، فروش احتکاری، انحصاری و بدون ضابطه بلیت این پروازهاست.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، یاسر جلالی، کارشناس فروش هواپیمایی به گسترش تجارت گفت: موضوع پروازهای چارتری از چند نظر اهمیت دارد که عبارتند از؛ بازار نامشخص از نظر تعداد دقیق مسافر حمل شده، بازار به شدت نابسامان بهویژه در تعطیلات، رعایت نشدن حقوق مسافران از سوی برخی آژانسها و شرکتهای هواپیمایی چارتردهنده و ایجاد بازار سیاه خارج از کنترل.
به گفته جلالی، در همه شرکتهای هواپیمایی جهان، بخش بازرگانی و گروه فروش، بازاریابی، مدیریت درآمد، برنامهریزی شبکه، نرخگذاری و سایر واحدهای زیرمجموعه بازرگانی، مسئول فروش ظرفیت صندلیها و رسیدن به اهداف تعیینشده درآمدی هستند که شبکه توزیع آنها شامل دفاتر فروش شرکت هواپیمایی، وبسایت شرکت، آژانسها و وبسایتهای فروش آنلاین آژانسهاست که بر فعالیت همه آنها باید نظارت شود. این روند کلی همه شرکتهای فعال و بهویژه FSCها ( Full Service Carrier) است تا علاوه بر حفظ سهم خود در بازار، آن را افزایش دهند. شرکتهای هواپیمایی کمهزینه (Low Cost Carrier) اغلب کانالهای توزیع خود را محدودتر میکنند تا هزینه کمتری بابت آن پرداخت کنند.
او توضیح داد: در ایران، روش کار کمی متفاوت است. به این ترتیب که همه شرکتهای هواپیمایی داخلی، بخشی از ظرفیت خود را بهصورت نظاممند (فروش آزاد براساس موجودی و بهطور رقابتی) و بخشی را بهصورت چارتری (فروش انحصاری ازسوی یک یا چند آژانس چارترکننده) و برخی شرکتها، کل ظرفیت خود را بهطور چارتری ارائه میدهند. برخی چارترکنندهها پروازهای شرکتهای هواپیمایی خارجی را برای ایران چارتر میکنند. همین انحصار پروازها با توجه به نیاز بیش از عرضه در ایران، فرصتی برای سوءاستفاده شده و به همین دلیل شاهد مشکلات فراوان در این زمینه هستیم. بهعنوان نمونه در زمان خاصی مانند نوروز، شاهد ورود تعدادی شرکت هواپیمایی هستیم که پرواز برنامهای به ایران ندارند و فقط برای مدت محدودی، چند پرواز چارتری به ایران انجام میدهند. البته در شرکتهای هواپیمایی خارجی (به ایران)، پروازهای چارتری چندان زیاد نیست، اما در شرکتهای هواپیمایی ایرانی، تعداد این پروازها زیاد و نامشخص است.
این کارشناس در تعریف پرواز چارتری گفت: این پروازها، پروازهای اختصاصی غیربرنامهای هستند که برای مدت مشخصی، با موافقت سازمان هواپیمایی انجام میشود. بهعنوان نمونه برای جابهجایی گروهی در بهرهبرداری یک پروژه انجام میشود و کل پرواز در اجاره چارترکننده است؛ چه نصف ظرفیت هواپیما پر شود، چه کل آن. اما تعریفی که در ایران داریم درواقع اجاره کردن بخشی یا همه ظرفیت یک پرواز و متاسفانه فروش انحصاری و بدون ضابطه آن است. در واقع شرکت هواپیمایی برای پر کردن پرواز خود، مدیریت درآمد را که فرآیندی هزینهبر است، انتخاب نمیکند و بهسادگی ظرفیت صندلیهای خود را به قیمتی مشخص و یکسان به چارترکننده واگذار میکند و سود اصلی را درواقع چارترکننده میبرد که در این حالت، موضوع سوددهی شرکت هواپیمایی در درجه دوم قرار میگیرد.
جلالی با اشاره به ضعف نظارت بر تخلفات پروازهای چارتری گفت: متاسفانه سازمان هواپیمایی با وجود نقش حیاتی که در زمینه پروازهای چارتری دارد، بهدلایل متعدد نظارت بر این موضوع را به فراموشی سپرده یا حداقل من شاهد هیچ نوع فرآیند کنترلی از سوی این سازمان نبودهام. منظور از نظارت، اقدام کنترلی جدی است که در کاهش مشکلات چارتر، تاثیر ملموس قابل اندازهگیری داشته باشد.
وی ادامه داد: این درحالی است که سازمان هواپیمایی بهسادگی میتواند موضوع چارتر را کنترل کرده و پیش از اینکه مشکلات چند برابر شود، مجوز انجام چنین پروازهایی را منوط به رعایت صددرصد قوانین با ضمانت اجرایی واقعی و عملی کند. در این زمینه بهترین اقدام، محدود کردن سهمیه چارتری برای بازههای زمانی و مسیرهای خاص است؛ بهعنوان نمونه برای ایام اربعین و مسیر نجف و کربلا بهتر است سهمیه خاصی برای چارتر در نظر گرفته شود. این کارشناس یادآوری کرد: اگرچه سازمان هواپیمایی، نقش نظارتی دارد و دخالت در امور بازرگانی جزو وظایف این سازمان نیست با این حال، نبود قوانین شفاف و کافی و نبود ضمانت اجرایی بازدارنده، زمینه سوءاستفاده را فراهم کرده است.
جلالی معتقد است در اروپا با وجود تعداد زیاد شرکت هواپیمایی کمهزینه، مشکلات چارتر به اندازهای که در ایران دیده میشود، نیست زیرا قوانین آنقدر دقیق و جدی و دارای ضمانت اجرایی فوری است که شرکتها جرات تخلف ندارند و اگر این اتفاق بیفتد، در کوتاهترین زمان ممکن به آن رسیدگی میشود. او با تاکید بر اینکه مشکل اصلی پروازهای چارتر در ایران، بحث نرخ نبوده، بلکه عرضه نامناسب صندلی و بازار سیاه بلیت است، گفت: بهعنوان نمونه نرخ بلیت شرکت هواپیمایی امارات در مسیری مانند تهران- دوبی در ارزانترین زمان در طول سال حدود ۸۰۰ هزار و در نوروز، پایینترین نرخ حدود یکمیلیون و ۸۰۰ هزار تومان است اما عرضه بلیت آن، مرتب است نه بهصورت احتکار و انحصاری.
