ضعف نظام پولی نبود نظارت پس از تخصیص اعتبار

بازار سرمایه به عنوان بخشی از بازار مالی نقش مهمی در گردآوری منابع پس‌اندازی و تامین نیازهای سرمایه‌گذاری واحدهای تولیدی دارد. این بازار نسبت به بازار پول بسیار گسترده‌تر است و از تنوع ابزاری بیشتری برخوردار است.

به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: درحالی‌که توجه به بازار سرمایه می‌تواند کمکی به رشد اقتصادی کشور باشد اما تنها حدود ۲۰ درصد از تولید ناخالص ملی کشور از طریق شرکت‌های بورسی و فرابورسی تامین می‌شود و همچنین میزان کمی از اشتغال کشور به این شرکت‌ها اختصاص دارد و این باعث می‌شود که نتوان از بورس به عنوان آینه اقتصاد نام برد. درحالی‌که در بورس‌های مهم دنیا تمرکز بازار بر افزایش حجم معاملات، تسهیل فرآیند داد و ستد و توان نقدشوندگی است اما این روند در بازار سرمایه ایران چندان خوشایند و مورد توجه نیست. برای بررسی اینکه بازار سرمایه چقدر در رشد اقتصاد موثر است و چقدر می‌تواند در اقتصاد نفتی راهگشا باشد با کارشناسان اقتصادی گفت‌وگو کردیم. بازار سرمایه جایگاه شایسته‌ای ندارد بهروز خدارحمی، دبیر کل سابق کانون نهادهای سرمایه‌گذاری با انتقاد از وضعیت بازار سرمایه در ایران به صمت گفت: بازار سرمایه امروز جایگاه شایسته خود را ندارد و این در حالی است که می‌تواند نقش بهتری را ایفا کند. همان‌طور که می‌دانید تامین مالی‌های کوتاه مدت به طور معمول در بازار پول و به‌وسیله بانک‌ها انجام می‌شود و تامین مالی‌های بلندمدت از طریق بازار سرمایه اعمال می‌شود. او با موشکافی وضعیت ایران گفت: در ایران به دلیل اینکه در بازار سرمایه و موسسه‌ّهای اقتصادی همچنان موسسه‌ّهای رتبه‌بندی را نداریم در نتیجه این بازار وضعیت خوبی ندارد درحالی‌که اغلب شرکت‌ها اگر رتبه اعتباری داشته باشند این امکان را دارند که با توجه به فعالیت و چشم‌انداز با نرخ‌های جذاب تری در بازار سرمایه تامین مالی کنند اما از آنجایی‌که ما بخش اولیه یعنی امکان رتبه‌بندی را نداشتیم فرقی هم نمی‌کرد که شرکت با چه درجه و اعتباری فعالیت کند. خدارحمی با اشاره به اهمیت شفاف‌سازی در کشور گفت: شرکت‌های شفاف‌تر و شرکت‌هایی که عملکرد بهتری دارند با استقبال بیشتری روبه‌رو هستند در نتیجه این مهم می‌تواند به توسعه و ترغیب شرکت‌ها و رفتن به سمت شفافیت بیشتر کمک کند. دبیر کل سابق کانون نهادهای سرمایه‌گذاری در پاسخ به این سوال که اهمیت به بازارهای سرمایه چقدر می‌تواند ضعف بانک‌ها را جبران کند بیان کرد: اینکه ما فقط نگاه‌مان به بانک‌ها باشد درست نیست و نتیجه‌اش هم آن چیزی می‌شود که در خروجی می‌بینیم. ما در بازار پول و بانک‌ها فقط نظارت قبل از تخصیص اعتبار را داریم یعنی بعد از دادن تسهیلات در شبکه بانکی امکان نظارت کمتری وجود دارد در صورتی که در بازار سرمایه این امکان وجود دارد که نظارت‌ها خیلی بیشتر و دقیق‌تر باشد. او تاکید کرد: اگر توجه جدی‌تری به توسعه بازار سرمایه و توسعه تامین مالی از طریق بازار سرمایه شود این امید را می‌توان داشت که در بلند مدت نقش جدی‌تری را می‌شود به بازار سرمایه واگذار کرد. او درباره اهمیت جذب سرمایه‌گذاری خارجی و رشد این بازار در کشور گفت: به‌طور معمول سرمایه‌گذار خارجی اگر قرار باشد وارد کشور شود شفافیت و گزارش‌های مالی شفاف در تصمیمش تاثیر دارد بنابراین اگر امیدواریم که سرمایه‌گذاران حقوقی و نهادی به کشور بیایند باید شرایط را مطلوب کرد. بازار سرمایه یک کاریکاتور است مجیدرضا حریری، نایب رئیس اتاق ایران و چین نیز در گفت‌وگو با صمت ضمن گله از وضعیت بازار سرمایه در ایران گفت: بازار سرمایه به عنوان تامین‌کننده سرمایه برای شرکت‌های بزرگ در دنیاست و به عنوان ابزاری مناسب برای رشد اقتصادی است که مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد. این مهم در کشورهایی که اقتصادشان بانک‌محور و بورس‌محور است بیشتر مورد توجه است که از آن بنا به مقتضیات استفاده می‌کنند. او با اشاره به ضعف شفافیت در ایران گفت: از آنجا که در ایران اقتصاد شفاف، رقابتی و آزاد نیست و بخش خصوصی هم در آن کاره‌ای نیست بنابراین بازار پول‌مان شامل همین بانک‌هایی می‌شود که داد همه را درآورده است. مشکل اقتصاد ما این است که نقش دولتی‌ها و خصولتی‌ها در آن کاملا بارز است. در بازار سرمایه هم اوضاع همین‌گونه است یعنی یک بورس دولتی داریم که مقام ناظر و مجریان آن همان بازیگران قبلی هستند، عمده سرمایه در گردش آن هم مربوط به شرکت‌های خصولتی است که به طور مستقیم یا غیر مستقیم مدیرانش را دولت انتخاب می‌کند. حریری با بیان اینکه بورس بیشتر در کشور یک طنز است گفت: بورس در کشور ما تنها کاریکاتوری است و چهره واقعی ندارد. مثل بانکداری و تولید که کاریکاتوری از آن اتقاق اصلی است که در دنیا می‌افتد و خیلی قابل اعتنا نیست. درواقع ما علت اصلی مریضی را در این می‌بینیم که در یک محیط پر از ویروس کار می‌کنیم و در این محیط بیمار به دنبال آدم‌های سالم می‌گردیم. این در حالی است که باید محیط را شفاف کنیم و تنها مطالبه‌مان از حاکمیت شفافیت در عرصه اقتصاد باشد. نایب رئیس اتاق ایران و چین درباره وضعیت سرمایه‌گذاری خارجی در ایران نیز گفت: متوسط جذب سرمایه‌گذاری خارجی ما در طول ۳۰ سال بعد از جنگ حدود ۲ میلیارد دلار در سال بوده است. این رقم تنها حوزه نفت، گاز، پتروشیمی، فولاد و خودرو را شامل شده است. بنابراین سرمایه‌گذار خارجی فهمیده که باید با صاحبان قدرت و دولتی‌ها شریک شود. او تاکید کرد: هرچند در فضای کسب و کار رتبه ۱۲۱، از نظر فساد مالی - اداری از بین ۱۶۷ کشور رتبه ۱۳۸ را داریم، از نظر شفافیت و رقابت‌پذیری هم چندان وضع خوبی نداریم در نتیجه به سرمایه‌گذار خارجی علامت می‌دهیم که اینجا یک محیط پر خطر است به این ترتیب باید سعی کنیم در هر یک از این رتبه‌ها وضع خود را بهبود بخشیده تا به جلو پیش برویم.