عرضه اولیه نابهنگام به بازار آسیب می‌زند

حیدر کثیری - کارشناس بازار سرمایه

عمق بازار سرمایه در ایران بسیار کم است و ارزش بازار ایران در مجموع کمتر از ارزش سهام برخی از شرکت‌های بورس نیویورک است، این بازار براساس روش‌های مالی روز و فناوری‌های دنیای امروز حرکت نکرده و این بخش باید اصلاحات گسترده‌ای را عملیاتی کند. یکی از مواردی که در شرایط فعلی بازار کم‌عمق ما را با مشکل روبه‌رو کرده کمبود نقدینگی است و متولیان این عرصه باید تمهیدی برای ورود نقدینگی به بازار داشته باشند تا با هر خبری شاهد بازار هیجانی نباشیم. اما باوجود کمبود نقدینگی شاهد تصمیم‌هایی هستیم که به این کمبود نیز دامن بزند و مشکل جدیدی را بر مشکلات فعلی اضافه کند، تصمیم‌گیری‌ها یا صفر مطلق است یا ۱۰۰، یا عرضه اولیه به‌طور کل تعطیل می‌شود یا انقدر عرضه می‌کنند که تعادل بازار بهم بخورد.عرضه اولیه آن هم به صورت پی‌درپی در بازار منجر به افت سطح نقدینگی در بازار فعلی است. در شرایطی که سهم‌های بنیادی و بسیار خوب در بازار با قیمت‌های بسیار نازل خواهان ندارد و با فشار فروش روبه‌رو است،شاهد عرضه‌های افسارگسیخته از نوع اولیه در بازار هستیم که منجر به خروج نقدینگی می‌شود. عرضه اولیه در ذات دارای ایراد نیست اما زمان و نحوه این عرضه نیز باید مدنظر قرار گیرد، به‌طور معمول در همه بورس‌ها، عرضه اولیه زمانی وارد بازار می‌شود که روند بازار صعودی است، درنتیجه عرضه اولیه منجر به متعادل‌شدن فشار تقاضا می‌شود چراکه نقدینگی به این بخش از بازار منتقل و باعث می‌شود برخی سهام پرتقاضا حباب مثبت نشود. بازار سرمایه ایران به اندازه کافی از کمبود ابزارهای حرفه‌ای به‌منظور وارد نشدن سرمایه‌گذار ناآشنا به بازار ضربه می‌خورد و عرضه‌های اولیه مداوم نیز ضربه مضاعفی خواهد بود، چراکه سرمایه‌گذار ناآشنا به سرمایه‌گذاری در بورس می‌شنود که عرضه اولیه به طور حتم حداقل ۲۰ درصد بازده در کمتر از یک هفته عاید سرمایه‌گذار می‌کند، در نتیجه به مدد شیوه جدید عرضه اولیه، خیل عظیمی از افراد بدون آشنایی حداقلی از بورس اقدام به دریافت کد معاملاتی کرده و زنبیل به‌دست در صف خرید عرضه اولیه وارد می‌شوند و بدون بررسی صورت مالی و اینکه آیا سهم در نرخ عرضه ارزش خرید دارد یا نه سقف نرخ را وارد کرده و سهمیه را می‌گیرند. سهامداران عمده هم با خیال راحت سهم را در پی‌ای ۸-۷ به بازار می‌آورند و در پی‌ای ۱۲-۱۰ عرضه می‌کنند و سهامدار می‌ماند و صف فروش تنزل نرخ تا زیر نرخ عرضه اولیه. در مجموع تصمیم‌گیران بازار سرمایه باید در نحوه عرضه و زمان آن تجدیدنظر کنند و کمی کارشناسی‌تر به موضوعات نگاه کنند، کیفیت را فدای کمیت و آمارهای دهان‌پرکن نکنند، عرضه‌های اولیه کوپنی و کم‌ارزش فقط بازار را با چالشی جدید روبه‌رو می‌کند، بورس نیازمند تغییرات اساسی در ساختار معاملاتی و روش‌هاست در غیر اینصورت همه‌چیز همین‌طور که است، می‌ماند. حیدر کثیری - کارشناس بازار سرمایه