عبدالرسول خلیلی/استاد دانشگاه و کارشناس مناطق آزاد
مرتضی بانک مشاور رئیسجمهور و دبیر شورایعالی مناطق آزاد در ارس با تاکید بر مطالعه و طراحی پروژههای ضروری زیربنایی و تامین مالی از طریق فاینانس، گفت: مناطق آزاد با توجه به تامین منابع از فاینانس ۲۵ میلیارد دلاری، به فکر برنامهریزی و تدوین فرآیندهای ضروری برای استفاده از این فرصت باشند. این گفته، به واقع توجه به قسمت تامین منابع مالی خارجی در بند ۱۱ سیاستهای اقتصاد مقاومتی است که در ۲ سال گذشته اقدامی متناسب در این باره انجام شده است. واقعیت آن است که مناطق آزاد، یک اهرم اقتصادی فراملی برای جذب سرمایهگذاری خارجی است که از طریق آن میتوان اقدام و عمل را در حوزه تولید و اشتغال بهدرستی محقق و خلأهای موجود را درحوزههای زیرساختی و زیربنایی متناسب با رویکرد توسعه از منظر جذب منابع مالی خارجی برطرف کرد. نگاه به مناطق آزاد مستلزم فرصتسازیهای بیرونی از طریق ظرفیتسازیهای داخلی با اتخاذ یک دیپلماسی اقتصادی و تجاری با کشورهای منطقه به صورت مدون و برنامهریزی شده است. هدف تولید، صادرات و اشتغال نیز باید بر این اساس به صورت مدل توسعهای طراحی شود، تا بدانیم در دورههای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت از کشورهای منطقه که بهطور طبیعی بازاری مناسب را برای صادرات مناطق آزاد ایرانی هستند و تعداد آنها در اطراف و اکناف کشور پس از تصویب ۸ منطقه آزاد دیگر در مجلس شورای اسلامی به ۱۵ منطقه آزاد میرسند، از منظر تولید کالا و خدمات، چه انتظاری داریم و بهدنبال چه هستیم؟ موضوعی که وجاهت اعتقاد به آن هنوز به درستی معلوم نشده است. به عبارت دیگر، شناخت ما از منظر مناطق آزاد بیشتر داخلی است و کمتر دیده شده که مدیران و کارشناسان مناطق آزاد کشور از مناطق آزاد جهانی و منطقهای بازدیدی داشته باشند تا تفاوتها را درک کرده و از نتایج خوب برای استفاده در حوزههای کاری خود بهره لازم را ببرند. امروز توسعه مناطق از منظر بینالمللی بسیار حائز اهمیت است، موضوعی که در دوره جدید مدیریت آقای بانک باید بهطور کامل مورد توجه قرار گیرد و مکمل فعالیتهای توسعههای زیرساختی آقای ترکان باشد. از این نظر، باید گفت نگاه ما به مناطق آزاد از نگاه محصور درخودماندگی خارج شود؛ بنابراین، سفر مدیران و کارشناسان مناطق آزاد به خارج به هیچ وجه کالایی لوکس! قلمداد نمیشود. حال آنکه سرمایه انسانی در سطوح کارشناسی و مدیریتی از طریق بازدیدهای بینالمللی به بلوغ میرسند و باعث میشود بتوانیم بینالمللی فکر کنیم؛ در غیر این صورت اگر نخواهیم بینالمللی باشیم مناطق آزاد تاثیرشان بیشتر داخلی میماند تا خارجی، تاحدی که باید نگران باشیم فعالیتشان درحد یک اداره کل پایین بیاید! هرچند انسانهای بسیار توانمندی در مناطق آزاد بوده و هستند که میتوانستند در این مناطق جهش ایجاد کنند. با رویکرد جدید در مناطق آزاد، به نظر میرسد ارتباطات خارجی با مناطق آزاد موفق دنیا در آسیا و اروپا باید گسترش پیدا کند، از مدیران و کارشناسان آنها دعوت به عملاید و کارشناسان و مدیران را به آنجا گسیل داشت تا مدیران با کلاس جهانی و کارشناسان خبره تربیت شوند. البته در اینباره استفاده از امکانات و ظرفیتهای وزارت امور خارجه بسیار راهگشا خواهد بود. آنچنانکه رئیسجمهوری در آیین رایگیری نمایندگان مجلس شورای اسلامی به وزیر امورخارجه، از وی خواسته است تا فرصتهای اقتصادی را پیش روی اقتصاد ایران قراردهد. مسلم است گسترش مناسبات سیاسی و اقتصادی با جهان با اولویت بنیادی سیاست خارجی دولت دوازدهم با گسترش همکاریهای دوجانبه و چندجانبه منطقهای از موارد مهمی بود که رئیسجمهوری در دفاع از کابینه دولت دوازدهم در مجلس از آن یادکرده است.
