یحیی آلاسحاق / وزیر پیشین بازرگانی
با گذشت سالهای متمادی از جنگزدگی عراق و نیاز آن به واردات از کشورهای مختلف، هنوز هم این کشور همسایه برای ایران بازار قوی و مناسبی تلقی میشود و تا ۱۵ سال دیگر همین مزیت را برای فعالان اقتصادی ایران به همراه دارد. بازار عراق میتواند ارزش ۲۰ میلیارد دلاری برای ایران داشته باشد که درحالحاضر فقط ۸ میلیارد دلار آن فعال است و مشکل اینجاست که ما همیشه برای ورود به یک بازار خوب شروع میکنیم، اما در ادامه الزامات ماندگاری در بازار هدف را رعایت نمیکنیم؛ موردی که درباره عراق نیز پیش آمد و شاهدیم که چگونه رقبا در حال کسب سهم خود از این بازار پرظرفیت هستند. در واقع حتی صاحبان اصلی نام و نشانهایتجاری و کشورهای اروپایی که به دلایل امنیتی وارد عراق نمیشدند، حالا بهدنبال حضور بیشتر در این بازار هستند. درحالحاضر بازار عراق، بازاری رقابتی شده که باید امتیاز بهتری نسبت به رقبا داشت تا بتوان در بازار ماند. ایران مزیتهای بسیاری در تجارت با عراق دارد و مهمترین آن دیپلماسی سیاسی است، اما فقط همکاریهای سیاسی تضمینکننده اقدامات اقتصادی نیست؛ زیرا الزامات و شرایط و ادبیات اقتصادی با فضای سیاسی بهطور کامل متفاوت است. از سوی دیگر، هرچند مسئولان عالیرتبه ایران و عراق علاقهمند به افزایش روابط فیمابین هستند؛ اما گاهی مسائل تبعیضی در عراق نسبت به ایران اجرا میشود و سختگیریهایی که برای شرکتهای ایرانی وجود دارد برای دیگر کشورها نیست. اما با همه این تفاسیر، با توجه به تغییر رویکرد تجاری عراق، نگاه پایدار و بلندمدت فعالان اقتصادی ایران به بازار همسایه، ضرورتی اجتنابناپذیر به شمار میرود. که باید در جنگ اقتصادی و رقابت کالاها، امتیاز بیشتری کسب کرد. عراق درحالحاضر بهدنبال اقدامات زیربنایی و سرمایهگذاری و ایجاد واحدهای تولیدی در کشور خود است؛ یعنی بهعنوان مثال به جای واردات سیمان به دنبال ایجاد کارخانه سیمان در کشور خود است زیرا نمیتواند تا ابد واردکننده صرف باشد. در روابط بیشتر با عراق و کسب سهم بالاتر از این بازار، باید رویکرد تجاری با همسایه را به سمت پایداری و سرمایهگذاری مشترک هدایت کرد تا در این صورت با حمایت و اقدامات دولت نیز بتوان پایداری در بازار عراق را ثبت کرد. همچنین در این ارتباط باید علاوه بر روابط سیاسی، دیپلماسی اقتصادی را تقویت و جدیتر در این موضوع ورود کرد. قوانین داخلی ایران نیز در این باره باید اصلاح شود زیرا مشکلاتی مانند حملونقل و نرخ تمامشده بالا و استانداردهای لازم و... هنوز موانع بر سراه تجارت با عراق به شمار میرود. اقتصاد را نمیتوان با حرف و شعار و تعارف جلو برد، بلکه اقتصاد پایدار و ماندگار نیاز به حمایت و پشتیبانی عملیاتی دارد که بهعنوان نمونه اگر دولت ایران همان کاری را بکند که دولت ترکیه برای فعالان اقتصادی خود انجام میدهد، شرایط بهتری خواهیم داشت.در نتیجه برای حفظ و توسعه بازار عراق هم نیازمند حمایت عملیاتی و جدی از فعالان اقتصادی هستیم. بازار همسایه فرصت و ظرفیت خوبی برای ایران دارد که تا ۱۵ سال دیگر هم حرف نخست را در جذب سرمایه و کالا و خدمات میزند، اما جاده همواری ندارد و باید رانندهای باتجربه، ریسکپذیر و پرجرات وارد مسیر شود.
