ایران درحالحاضر با تولید سالانه ۸ میلیون تن، ۱/۲ درصد تولید جهانی شیر را به خود اختصاص داده که از کل شیر تولیدی در جهان نیز ۳ میلیون تن آن به شیر خشک، ۲/۳میلیون تن به کشک، ۸/۵ میلیون تن به کره، ۱۹ میلیون تن به پنیر و ۴ میلیون تن نیز به شیر غلیظشده تبدیل میشود.
به گزارش پایگاه خبری گسترش،روزنامه گسترش تجارت نوشت: در این بین رتبه ایران در تولید فرآوردههای لبنی در دنیا ۴۷ است که البته با ظرفیت ۱۲ میلیون تن تولید فرآوردههای لبنی متنوع، توان و آمادگی تامین تقاضای بازارهای هدف صادراتی پیرامونی را داراست. تولید شیر و محصولات لبنی ایران در سال(۱۳۹۴-۱۳۹۳) حدود ۹ میلیون و ۹۰۰ هزار تن برآورد شده که نسبت به سال پیش از آن ۲۰۰ هزار تن افزایش دارد. این درحالی است که در ۲سال گذشته در جهان بیش از ۷۸۰ میلیون تن شیر و محصولات لبنی تولید شده و سهم ایران از این رقم فقط ۷درصد است. با توجه به پراکندگی کارخانههای تولید محصولات لبنی در کشور، بیش از ۱۰ استان کشور به عنوان مراکز استانی تولید محصولات لبنی قلمداد میشوند. از سوی دیگر، با توجه به توان تولید ایران و ضمن اینکه مصرف انواع ماست طعمدار شامل ماستهای میوهای و معطر در دنیا افزایش یافته است، با حمایت دولت و عزم جدی واحدهای تولیدی در تولید محصولات کیفی بتوان سهم صادراتی این بخش را در گروه غیرنفتیها افزایش داد. برهمین اساس، پروژه «شناسایی ظرفیتهای تولید صادراتی محصولات لبنی و توسعه بازارهای هدف صادراتی» در سازمان توسعهتجارت تعریف شده که با همکاری فعالان این حوزه پیگری میشود. سال ۱۳۹۵-۱۳۹۴ حدود ۶۸ میلیارد دلار صادرات جهانی لبنیات بود که آلمان، فرانسه، بلژیک، هلند و انگلیس از عمده صادرکنندگان آن ثبت شدند. ایران نیز در سال گذشته یعنی ۱۳۹۵ حدود ۶۵۰ میلیون دلار با حجم ۳۷۸ تن محصولات لبنی به عمده کشورهای عراق، افغانستان، سوریه، پاکستان و امارات صادرات داشت. همچنین در ۵ ماه نخست امسال ۲۱۷ میلیون دلار محصولات لبنی از ایران صادر شد که نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد ۲۱درصدی داشت. کمک به اشتغالزایی و توسعه صادرات رئیس گروه کالایی محصولات لبنی سازمان توسعهتجارت با بیان اینکه در سال ۱۳۹۶ شناسایی ظرفیتهای تولید و صادرات محصولات لبنی به عنوان پروژه در سازمان توسعه تجارت ایران تعریف شد و نخستین جلسه رسمی میز لبنی هم، ۲۹ خرداد امسال با حضور شرکتهای فعال تولیدی و صادراتی محصولات لبنی برگزار شد، اظهار کرد: با توجه به تنوع محصولات لبنی تولیدی در ایران و حضور ۲۵ شرکت معتبر و قدرتمند، هدف از اجرای این پروژه شناسایی میزان تولید در سطح کشور از حیث محصولات لبنی جدید با رویکرد جلب سلیقه مخاطبان بازار هدف صادراتی، رشد صادرات محصولات لبنی صنعتی و سنتی مانند کشک یا کره حیوانی و دوغ و توسعه بازارهای هدف دوردست مانند ژاپن که قابلیت صادراتی بالایی را برای ایران به همراه خواهد داشت، عنوان شد. فرشید زهدی در گفتوگو با «گسترشتجارت» تصریح کرد: بخش دیگری از هدف اجرای پروژه، شناسایی موانع تولید از لحاظ تامین مواد اولیه، هزینههای سربار و تامین سرمایه مورد نیاز و رفع مشکلات صادراتی است که اگر نیازی به مصوبات دولتی هم بود بتوانیم از شورایعالی صادرات دریافت کنیم. وی ادامه داد: یکی از الزامات اجرا این بود که شرکتهای معتبر و قدرتمند نیز همکاری لازم را داشته باشند به نحوی که در هر گروه کالایی مانند شیر طعمدار، یکی شرکت را به عنوان سرگروه تعیین کنیم تا ضعف شرکتهای تولید و صادراتی شناسایی و رفع شود. به گفته مجری این پروژه، فناوری ایران نیاز به بازسازی و نوسازی خطوط تولید کارخانههای لبنی دارد که البته نیاز به سرمایه دارند و سعی کردیم در این پروژه به این موارد نیز بپردازیم. ضمن اینکه بازارهای هدف صادراتی محدود است و باید با حمایت از شرکتها برای حضور در نمایشگاههای معتبر صنایع غذایی صاحب نام تجاری(برند) مانند آگروفود روسیه یا فودکس ژاپن به این مهم جامه عمل بپوشانیم. زهدی تاکید کرد: برخی شرکتهای ما تولیدی هستند اما صادراتی نیستند یا در حد کمی صادرات دارند که در این پروژه کمک به این واحدها برای ارتقای فعالیتهایشان در نظر گرفته شده است. رئیس گروه کالایی محصولات لبنی سازمان توسعهتجارت تصریح کرد: اجرای این پروژه میتواند هدف پیشبینی شده رشد ۲۱ درصدی ارزشی و ۲۵ درصد وزنی صادرات را محقق کند. ضمن اینکه به حضور محصولات جدید تولیدی صادراتی ایران در نمایشگاههای معتبر جهانی برای بازاریابی و اطلاعرسانی جهانی، ارتقای سطح تولید محصولات جدید صادراتی کشورمان براساس سلیقه مصرفکنندگان در بازارهای هدف صادراتی کمک خواهد کرد. این پروژه همچنین به اشتغالزایی برای شرکتهای کوچک و متوسط در همکاری برای تولید محصولات جدید لبنی برای شرکهای معتبر داخلی و ثبت سهم بیشتری از بازار مصرفی محصولات پر مخاطب فرآوردههای لبنی در عرصه جهانی ازسوی شرکتهای توانمند ایرانی نیز منجر خواهد شد. وی با اشاره به موانع و مشکلات تولید و صادرات محصولات لبنی در ایران گفت: زمان بر بودن فرآیند ورود موقت مواد اولیه، نبود نظارت بر صادرات محصولات با کیفیت پایین، نبود هماهنگی مرزهای عراق، بالا بودن هزینههای انتقال ارز از مشکلات این حوزه است. همچنین هزینههای حمل محصولات بالاست که نیاز به بسته حمایتی دارد که آن هم در حال اجراست. برای ارتفای تولید و رشد صادراتی این حوزه باید به نبود خطوط منظم کشتیرانی برای حوزه خلیجفارس، مشکلات ترانزیتی، انطباق نداشتن استاندارد محصول تولیدی با خواست مشتری و هزینه بالای تامین مواد اولیه نیز توجه ویژهای داشت. زهدی اظهار کرد: در بخشی از این پروژه به راهبردهای تقویت و توسعه ظرفیتهای تجاری نیز پرداختیم که شامل بسترسازی و همکاری در جهت ایجاد مزیت و ظرفیتهای تولیدی مناسبت در بخش تولید و صادرات کالاو خدمات (تولید صادراتمحور)، توسعه زیرساختها و ارائه خدمات مناسب برای صدور محصولات و خدمات، توسعه و تقویت بنگاههای تجاری و حمایت از تشکیل شرکتهای کوچک، تشکلها و شرکتهای بزرگ صادراتی، اعطای مشوق صادراتی هدفمند، تعامل مستمر با ذینفعان کلیدی سازمان شامل اتحادیهها، تشکلها، اتاقهای بازرگانی و صادرکنندگان کالا و خدمات همراه با ارائه خدمات مشاوره فنی در امر توسعهتجارت خارجی با آنهاست. مجری این پروژه افزود: تولید صادراتمحور با کیفیت مطلوب محصول صادراتی با توان رقابت با محصول مشابه رقبا در بازار هدف، مطلوبیت نرخ تمامشده محصول صادراتی با توان پوشش نرخ رقابتی با محصول مشابه رقبا در بازار هدف مانند ترکیه، اوکراین و هند و همچنین تعهد عرضه محصول در بازار هدف با رعایت یکسانی کیفیت و نرخ در طول مدت قرارداد با مشتری یکی از الزامات تحقق اهداف کمی صادرات محصولات لبنی است. وی با اشاره به بخش لجستیک گفت: از تجهیزات و امکانات حملونقل دریایی و زمینی و جادهای برای عرضه محصول صادراتی در بازار هدف و کانتینرهای یخچالدار بهمنظور عرضه محصول صادراتی فسادپذیر در بازار هدف باید استفاده شود. ضمن اینکه انطباق حملونقل محصول صادراتی با رویه تعیین شده و مورد قبول بازار هدف و انطباق حملونقل محصول صادراتی با رویه استانداردهای بینالمللی حملونقل برای عرضه محصول صادراتی در بازار هدف از مواردی است که ما را به اهداف کمی پیشبینی شده نزدیک خواهد کرد. رئیس گروه کالایی محصولات لبنی سازمان توسعهتجارت ادامه داد: یکی از مشکلات صادرات تبادلات بانکی و برقراری بیمههای صادراتی است که در این پروژه به الزامات آن مانند بهرهمندی از امکانات گشایش اعتبارات اسنادی بین کشور مبدا و مقصد فرآیند صادرات محصول، تسهیل رویه تبدیل ارز حاصل از فرآیند صادرات در کشور مبدا، صدور بیمهنامه خاص صادرات صندوق ضمانت صادرات ایران برای یک یا چند محصول در فرآیند صادرات در زمان دریافت نشدن وجه محصول در مقابل ریسکهای سیاسی و تجاری و تحولات ناگهانی در بازار هدف صادراتی و صدور بیمهنامه حملونقل صادراتی از سوی شرکتهای بیمهگذار جهت پذیرش ریسکهای ناگهانی حملونقل محصول در فرآیند صادرات اشاره شده است. زهدی گفت: در این پروژه همچنین به قوانین استاندارد جهانی و تجارت بازار هدف توجه شده که با همکاری سازمان استاندارد پیگیری میشود تا به عنوان نمونه محصول صادراتی با استانداردهای جهانی (تولید، بهداشت) مورد پذیرش بازار هدف صادراتی انطباق داشته باشد. به گفته وی، راهکارهای پیشنهادی اجرای پروژه نیز شامل مشوق صادراتی، تعرفه ترجیحی، امکانات گمرک کشور، موانع تعرفهای، تعداد رویههای گمرکی و تشریفات، استاندارد بهداشتی بازار هدف، استاندارد بهداشتی جهان، استاندارد تولید داخلی بازار هدف، قوانین و بخشنامه داخلی بازار هدف، تحولات بینالملل بازار هدف، حملونقل زمینی، کانتینر یخچالدار، تعداد روز حمل بار، استاندارد بینالمللی حملونقل، حملونقل دریایی، کیفیت محصول صادراتی، نرخ تمامشده کالای صادراتی، تعهدات در عرضه محصول، نرخ بهره بانکی، نقل و انتقالات ارزی، سوئیفت، بیمهنامه صندوق ضمانت، بیمه حملونقل صادراتی و ریسک سرمایهگذاری خارجی میشود. لزوم پرداخت مشوقهای صادراتی دبیر انجمن صنایع لبنی ایران با بیان اینکه مشوقهای صادراتی را براساس مصوبات مجلس شورای اسلامی باید پرداخت کنند، اظهار کرد: براساس ماده ۳۳ قانون برنامه ششم توسعه، دولت مکلف است مشوقهای صادراتی را برای توسعه صادرات بپردازد. رضا باکری به «گسترشتجارت» گفت: اگر دولت همین یک مورد را عملیاتی کند، صادرات صنایع لبنی خود به خود رشد خواهد کرد. ضمن اینکه در ۴ ماه امسال ۱۷۱ هزار تن به ارزش ۳۴۲ میلیون دلار صادرات محصولات لبنی داشتیم که رشد ۲۸ درصدی را نسبت به مدت مشابه سال گذشته ثبت کرد. وی انحصار در بازار صنایع لبنی را قبول ندارد و معتقد است: بازار بسیار رقابتی و آزاد است به نحوی که همه شرکتهایی که توان صادراتی دارند در عراق و افغانستان حضور دارند و برای بازار روسیه نیز ۹ شرکت لبنی کد تایید دریافت کردهاند. به گفته دبیر انجمن صنایع لبنی ایران، شرکتهای دیگر هم در مراحل بازرسی از سوی مسئولان روسیه هستند و اگر منابع شیر خام آنها مورد تایید باشند کارخانه هم تایید صادراتی را دریافت میکند. باکری با اشاره به صادرات محصولات لبنی به امریکا و اروپا افزود: صادرات به این بازارها بسیار ناچیز است که البته یکی از شرکتهای ایرانی چندی پیش نمونهای به امریکا ارسال کرد که اجازه ورود به بازار امریکا را دریافت کرد. وی کشورهای حوزه خلیجفارس، عمان، قطر، پاکستان، افغانستان و عراق را از عمده بازارهای مقصد محصولات صادر شده از ایران دانست. هشدارهای جدی به مسئولان مدیرعامل پیشین اتحادیه فرآوردههای لبنی کشور با بیان اینکه لبنیات در کشور اگر مورد توجه قرار نگیرد باعث آسیب به بخشهای مختلف جامعه میشود، اظهار کرد: باید به فکر سلامتی مردم بود و اگر پول دارو و درمان را صرف این بخش کنند و بودجه کافی در اختیار بگذارند، ضرر نمیکنیم. محمدرضا اسماعیلی در گفتوگو با «گسترشتجارت» تصریح کرد: با توجه به اینکه سلامت جامعه ایرانی در خطر است و جمعیت رو به پیری میرود و پوکی استخوان به حدود ۴۰ سال رسیده است، باید پروژه سلامتی را برای مردم تعریف کنیم. وی با بیان اینکه در صنعت غذا نباید هیچ وابستگی به هیچ کشوری داشته باشیم، ادامه داد: دولت باید حمایت جدی از واحدهای تولیدی محصولات لبنی داشته باشد تا علاوه بر تامین نیازهای داخلی، ظرفیتهای صادراتی نیز توسعه یابد. کارخانههای بسیاری تاسیس شده که برخی در حال تعطیلی و برخی دیگر هم با یک سوم ظرفیت اسمی خود فعالیت میکنند. به گفته اسماعیلی، بازارهای عراق و افغانستان، موقعیتهای بسیار خوبی هستند که در کنار ما قرار دارند اما نمیتوانیم از آنها استفاده لازم را ببریم. رقبای ایران از سوی دولتها حمایت میشوند و میتوانند در بخش صادرات جهان عرض اندام کند اما ایران در چه شرایط و با چه حمایتهایی میخواهد رشد کند؟ قیمتهای تمامشده تولید ایران بسیار بالاتر از رقبای دیگر است. عضو اتحادیه فرآوردههای لبنی کشور اظهار کرد: سرانه مصرف ما هنوز به هدف پیشبینی شده در برنامه پنجم توسعه هم نرسیده است و این یعنی فاجعه؛ نباید فقط شعار و وعده وعید داد، بلکه باید عمل هم کرد. این در حالی است که چندین شرکت خصولتی، اجازه فعالیت واحدهای کوچکتر را نمیدهند و این یعنی بازار بدون رقابت سالم. وی درباره پروژه «شناسایی ظرفیتهای تولید صادراتی محصولات لبنی و توسعه بازارهای هدف صادراتی» اظهار کرد: هنوز دستاوردی نداشته، اما اگر به درستی اجرا شود امکان تحرک این بخش هم وجود دارد. اسماعیلی با بیان اینکه حملونقل یکی از مشکلاتی اصلی تولید در این بخش است، تصریح کرد: شرکتهای قوی و قدر با توان بالایی که دارند، صنایع کوچک را از بین بردهاند و انحصار ایجاد کردهاند زیرا قدرت در اختیار آنهاست. دولت در این میان باید با حمایتهای جدی از صنایع کوچک و متوسط زمینه حضور این واحدها را در بازارهای جهانی و داخلی فراهم کند. متاسفانه درحالحاضر بانکها تمایل بیشتری به همکاری با واحدهای بزرگ دارند که به ضرر واحدهای کوچک و متوسط است و باعث افزایش هزینه تمام شده تولید آنها میشود.
