امسال روز ملی صادرات شاید متفاوتتر از هرسال برگزار شود، دستکم اینکه متفاوتتر به استقبال این روز ملی میرویم به نحوی که از ظرفیت رسانهها نیز در راستای توسعه صادرات بهرهگیری شده و قرار است با ایجاد یک توفان مغزی در این بخش تلاش کنیم تا شاید گام جدی برای رسیدن به اهداف رونق و توسعه صادراتی در تاریخ ایران ثبت شود.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه گسترش تجارت نوشت: صادرات غیرنفتی بهعنوان پیشران خروج از رکود در شرایط کنونی اقتصاد، به یک عزم جدی ملی نیاز دارد که البته یک شبه محقق نمیشود، بلکه باید اراده کرد و برای رونق گامهای اساسی برداشت. شعار روز ملی صادرات امسال «تکرار عزم ملی» است که باز هم بر همکاری همه قوا و آحاد جامعه تاکید دارد. آمارهای صادرات غیرنفتی امسال حاکی از کاهش چند درصدی است که مجتبی خسروتاج، رئیس سازمان توسعهتجارت دلایل کاهش صادرات برخی گروههای کالایی را در نشست خبری دیروز خود اعلام کرد. رئیس کل سازمان توسعهتجارت ایران با اشاره به اینکه برخی مسئولان عزم لازم را برای صادرات ندارند، اظهار کرد: همه نهادها و سازمانها اعم از قوای قانونگذاری، قضایی و اجرایی باید توسعه صادرات را در اولویت قرار دهند. مجتبی خسروتاج در نشست خبری که به مناسبت بیست و یکمین سالروز ملی صادرات برگزار شد، درباره اقدامات کوتاهمدت برای توسعه صادرات گفت: علاوه بر تبدیل موضوع صادرات به یک عزم ملی باید ظرفیتهای خالی و بلااستفاده بنگاههای مختلف تولیدی هم فعال و موانع همکاریهای بانکی با کشورهای مختلف برطرف شود و مشوقها و تسهیلات اعتباری و مالی با هدف توسعه صادرات مد نظر باشد. وی گفت: جوایز صادراتی، خطوط اعتباری برای کشورهای هدف اولویتدار، بروزرسانی فرآیند استرداد مالیات ارزشافزوده کالاهای صادراتی، کاهش سود بانکی تسهیلات برای صادرات، رعایت مابهتفاوت نرخ تورم بازار داخلی و خارجی در نرخ تسعیر ارز و نیز اجرایی کردن بسته حمایت از صادرات غیرنفتی از مواردی است که میتواند در قالب برقراری مشوقها و تسهیلات اعتباری و مالی با هدف توسعه صادرات، در کوتاهمدت نتیجهبخش باشد. قائممقام وزیر صنعت، معدن و تجارت درباره اقدامات میانمدت برای توسعه صادرات نیز افزود: کاهش هزینههای محصولات تولیدی- صادراتی، برقراری تسهیلات بیشتر در حوزه لجستیک کالاهای صادرات، توسعه توافقهای تجاری دو و چندجانبه بهمنظور کاهش حقوق گمرکی، متوازنسازی تراز تجاری با کشورهای اروپایی از طریق سرمایهگذاری برای تولید محصول مشترک، صادرات مشترک و ورود در زنجیرههای ارزش جهانی محصولات، بکارگیری ابزار تهاتر کالا برای توسعه روابط با کشورهای افریقایی که از توان درآمدی بالایی برخوردار نیستند، تثبیت مقررات صادرات برای دستکم یک دوره ۱۰ساله و تدوین سند جدید استراتژی توسعه صادرات با توجه به تحولات بازار جهانی و تغییرات پیش رو باید مدنظر باشد. به گفته خسروتاج، اصلاح نظام داخلی بنگاهها با هدف رقابتی شدن و سودآوری، افزایش بهرهوری، کاهش هزینهها، اصلاح مقررات حاکم بر فعالیتهای سازمان توسعهتجارت در رده یا زمانهای موفق جهانی و تبدیل به یک سازمان توسعهای، ایجاد شرکتهای بزرگ صادراتی، توسعه نشانتجاری و نشانسازی، زمینهسازی برای جذب سرمایهگذاری خارجی مرتبط با صادرات، برنامهریزی برای توسعه کسب و کارهای مجازی و نوین، برنامهریزی برای هدایت تولید به سمت تولید صادراتی، افزایش سهم صنایع خلاق در سبد تولیدات صادراتی، افزایش سهم تولیدات دانشبنیان در ترکیب صادرات کشور، افزایش سهم صادرات خدمات فنی و مهندسی و انواع خدمات در سبد صادرات و ارزآوری، هدایت تولیدات صنعتی به سمت تولیدات غنی از نوآوری، تولید در کلاس جهانی از طریق اتصال به شبکههای ارزش جهانی، برنامهریزی برای کسب فناوریهای آینده در امر توسعه صادرات، تقویت توانمندی بنگاههای کوچک و متوسط برای حضور در بازارهای جهانی و توجه به ظرفیتهای جدید صادراتی، بکارگیری مزیتهای رقابتی استانی در متنوعسازی محصول و خدمات صادراتی از دیگر موارد مهم اقدامات میانمدت برای توسعه صادرات بهشمارمیرود. وی با اشاره به تراز منفی ۵/۳میلیارد دلاری تجارت با کشورهای اروپایی در ۵ماه گذشته اظهار کرد: با سرمایهگذاریهای مشترک با کشورهای اروپایی مانند آنچه در زمینه فولاد با ایتالیاییها، خودرو با فرانسویها یا ماشینآلات صنعتی با آلمانیها در حال انجام است میتوانیم تراز تجاری را با این کشورها متوازن کنیم. خسروتاج؛ تهاتر در تجارت کالا با کشورهای افریقایی، تثبیت مقررات صادرات برای دستکم یک دوره ۱۰ساله، تدوین سند جدید راهبرد توسعه صادرات، اصلاح نظام داخلی بنگاهها با هدف رقابتی شدن و سودآوری و افزایش بهرهوری و کاهش هزینهها را از دیگر اقدامات ضروری اعلام کرد. شناسایی و رفع نقاط ضعف صادرات رئیس سازمان توسعهتجارت بر لزوم شناسایی و برطرف کردن نقاط ضعف مشکلات صادرات برخی از کالاهای ایرانی تاکید کرد و گفت: برخی از کالاها مانند سیمان، سرامیک، کاشی و شیرینی و شکلات دارای ظرفیت تولید خوبی در کشور است، اما از این ظرفیتها برای صادرات به خوبی استفاده نمیشود. وی با اشاره به اینکه باید این ظرفیتها را شناسایی و مشکلات صادرات آنها را حل و فصل کنیم، تصریح کرد: برخی از این مشکلات مربوط به کمکهای مالی است که اگر لازم باشد در این زمینه یارانه مالی هم به آنها خواهیم داد. خسروتاج با بیان اینکه یکی از بازارهای خیلی خوب برای صدور محصولات ساختمانی عراق و سوریه بودند که به علت درگیریهای داخلی هنوز وضع خوبی ندارد، افزود: به برخی از کشورهای افریقایی نیز صادرات خوبی داشتیم، اما به علت مشکلات بانکی دچار مشکل شد. قائم مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت گفت: کاهش نرخ نفت در کشورهای تولیدکننده نفت مانند عمان و جمهوریآذربایجان نیز باعث کندی صادرات برخی از محصولات ما به این کشورها شد. وی از آمادهسازی برای تشکیل شورایعالی صادرات به ریاست معاون اول رئیسجمهوری تا دو هفته آینده خبر داد و افزود: در راس موضوعهای این جلسه عزم ملی برای توسعه صادرات است. افزایش ۴۰ درصدی واردات خودرو خسروتاج در پاسخ به سوالی درباره توقف ثبت سفارش خودرو اظهار کرد: تعجب میکنم چرا باوجود انتقادهایی که نسبت به بحث واردات میشود، پس از توقف ثبت سفارش خودرو و توقف واردات خوروهای لوکس و وارداتی رسانههایی که خودشان نسبت به موضوع واردات همواره منتقد بودند، اکنون نسبت به توقف ثبت سفارش خودرو و واردات آن منتقد شدهاند.وی افزود: اواخر سال گذشته تصمیم گرفته شد آییننامه جدیدی برای واردات خودرو تعیین شود و در قالب یک چارچوب شرکتهای صاحب نشانتجاری که در زمینه خودرو فعالیت میکنند در بخشهای مختلف وارد مذاکره شویم. رئیس سازمان توسعهتجارت از افزایش ۴۰ درصدی ارزش واردات خودرو در نیمه نخست امسال خبر داد و گفت: در این مدت حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار خودرو از گمرک ترخیص شده است. از نظر تعداد نیز حجم خودروهای سواری وارداتی در ۶ ماه نخست امسال ۳۸ درصد رشد داشته است. وی با تاکید بر اینکه باید هدفمندی واردات مورد توجه قرار گیرد، گفت: گاه اینگونه مطرح میشود که این تصمیم بر مبنای حمایت از خودروسازان داخلی گرفته شده، اما بیخود برچسب نزنید و متهم نکنید. در بخش خودرو حمایتهای خوبی از خودروسازان انجام میشود و نیاز به حمایتهای اینگونه وجود ندارد. خسروتاج ادامه داد: اکنون بحث ما این است که آیا صلاح است منابع ارزی کشور به این شکل هزینه شود و چند شرکت خودروساز از بازار ما سهم ببرند و هرگونه که میخواهند در این بازار رفتار کنند. رئیس سازمان توسعهتجارت همچنین از کاهش صادرات خودرو و قطعات آن و همچنین موتورسیکلت و لوازم آن در ۵ماه نخست امسال خبر داد و گفت: صادرات خودرو از نظر وزنی ۲۵ درصد و از نظر ارزشی ۲۶ درصد کاهش نسبت به مدت مشابه سال گذشته داشته است. وی گفت: در حوزه صادرات خودرو در ۵ ماه نخست امسال شاهد ۲۵ درصد کاهش وزنی و ۲۶درصد کاهش ارزشی بودهایم که این رقم در حوزه صادرات قطعات و لوازم یدکی به ۱۹ درصد کاهش ارزشی رسیده است و در حوزه موتورسیکلت و قطعات آن نیز از نظر وزنی ۲۵ درصد و از نظر ارزشی ۳۳ درصد کاهش صادرات را شاهد بودهایم. به گفته وی، در حوزه سایر نیرو محرکهها نیز ۷۱ درصد نیز کاهش ارزشی و ۵۰درصد ارزش وزنی صادرات را شاهد بودهایم و بهطور کلی در حوزه صادرات خودرو و قطعات آن در ۵ ماه نخست امسال ۳۲ درصد از نظر ارزش و ۲۰ درصد از نظر وزنی کاهش را شاهد بودهایم که برخی از دلایل عمده این موضوع را میتوان در کاهش قدرت خرید مردم منطقه خاورمیانه، بیثباتی سیاسی و اقتصادی در برخی از بازارها مانند سوریه و عراق و همچنین مشکلات نقل و انتقال ارز و نبود ارتباط بین بانکهای ایرانی و خارجی دانست. وی افزود: اگرچه در دوره ۳ ماه، ۴ ماه و ۵ ماه نخست امسال با کاهش رشد صادرات روبهرو بودهایم، اما پیشبینی میشود، رشدی در آمار ۶ ماه صادرات ایجاد شود. بهعنوان نمونه درباره کاهش صادرات کود میتوان به افت نرخ جهانی اوره اشاره کرد که با وجود افزایش تناژ صادرات، شاهد کاهش ارزش صادرات این محصول هستیم، ضمن آنکه مواد اولیه ازسوی کشورهای حاشیه خلیجفارس به قیمتی پایینتر از نرخ داخل کشور به شرکتهای خارجی رقیب به ویژه ترکیه عرضه میشود که باعث کاهش هزینههای تولید رقبا شده و این موضوع صادرات کشورها را تحتتاثیر قرار میدهد و موجب از دست دادن بازار کشورهای هند و ترکیه و تمرکز روی بازار عراق و افغانستان شده است. به گفته خسروتاج، کاهش صادرات پارازیلین بیشتر به دلیل جایگزینی خط تولوئن در جای پارازیلین ازسوی شرکتهای پتروشیمی براساس تقاضای داخلی است و از عمده دلایل کاهش صادرات قیر هم میتوان به افت کیفیت قیر صادراتی و نبود نظارت سازمانهای ذیربط اشاره کرد که ادامه این روند باعث کمرنگ شدن نشانتجاری قیر ایران و از دست دادن بازارهای عمده صادراتی قیر خواهد شد. وی افزود: مشکلات در تامین و نرخ مواد اولیه رنگ و اعمال تعرفه ازسوی کشور عراق نیز باعث کاهش صادرات رنگ در مقایسه با قیمتهای مقصد صادراتی در مدت مورد بررسی است. قائممقام وزیر صنعت، معدن و تجارت در توضیح دلایل کاهش صادرات خودرو و قطعات گفت: کاهش قدرت خرید مردم در منطقه خاورمیانه، نبود ثبات سیاسی و اقتصادی در برخی از بازارها و در نتیجه توقف یا کاهش صادرات ازجمله سوریه، عراق، مشکلات نقل و انتقال ارز و نبود ارتباط بین بانکهای ایرانی و خارجی، هزینه بالای حمل بهویژه حمل دریایی، ارائه ندادن تسهیلات ارزانقیمت و رقابتی صادراتی ازسوی بانکهای داخلی و امکانپذیر نبودن استفاده از تسهیلات بانکهای خارجی برای تحریک تقاضا در بازارهای هدف، پرداخت نشدن مشوقهای صادراتی، تغییرات قوانین واردات کشورها به سمت اعمال استانداردهای سختگیرانهتر نسبت به ورود محصولات ایرانی، مشکلات ارائه اسناد بازرگانی با مبدا ایران در بازارهای هدف، نبود امکان گشایش السی ایرانی کالاها با مبدا ایران و اختصاص نیافتن ارز دولتی در صورت نبود گشایش السی در بازارهای هدف، مشکلات مربوط به اعطای اعتبار خریدار در بازار کشورهای عربی از جمله دلایل کاهش صادرات این بخش است. خسروتاج همچنین اختصاص نیافتن ارز مبادلهای برای واردات مواد اولیه یا کالاهای واسطهای مورد نیاز شرکتهای تولیدی- صادراتی (مانند کمپرسور یخچال)، نبود نظارت درست بر کیفیت محصولات صادراتی، ورود لوازمخانگی به صورت قاچاق در حجم بالا، مشکل نقدینگی و تامین منابع مالی مورد نیاز به دلیل بالا بودن نرخ سود تسهیلات بانکی برای تولید و ضعف در هوشمندسازی و استفاده از زیرساختهای الکترونیکی در محصولات صادراتی را از دلایل کاهش صادرات لوازمخانگی دانست. وی با اشاره بهدلایل کاهش صادرات محصولات فلزی نیز گفت: اختصاص نیافتن مواد اولیه موردنیاز (ورقهای فولادی) شرکتهای تولیدی لوله و پروفیل ازسوی شرکت فولادمبارکه، بالا بودن تعرفه واردات ورقهای فولادی که ازسوی شرکتهای فولاد داخلی تولید نمیشود، دریافت مالیات ارزشافزوده از واردات شمش طلا برای استفاده در محصولات صادراتی و درنتیجه بالا رفتن نرخ تمامشده و زمانبر بودن مجوز صدور صادرات مصنوعات از طلا و فلزات گرانبها دلایل کاهش صادرات محصولات فلزی است.
ارزش صادرات فاکتور مهم امتیازدهی به صادرکنندگان قائم مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت با اشاره به شعار امسال روز ملی صادرات با عنوان «تکرار عزم ملی» اظهار کرد: حدود ۴۵ درصد امتیاز صادرکنندگان نمونه به ارزش صادرات و بقیه به شاخصهای دیگر کیفی و عملکردی صادرکنندگان اختصاص دارد. همچنین حدود ۷۰۰ شرکت در فرآیند ثبتنام سال ۹۶ مشارکت کردهاند که نسبت به سال گذشته حدود ۷۰ درصد رشد نشان میدهد. خسروتاج با بیان اینکه ۶۶۰ شرکت در بخش کالا و ۴۰ شرکت در بخش صدور خدمات فنی و مهندسی ثبتنام کردهاند، افزود: دارا بودن وبسایت به زبان خارجی، ثبت نظاممند محصول، تبلیغات در سایتهای بینالمللی، داشتن دفاتر خارج از کشور، حضور در نمایشگاههای بینالمللی، عضویت در کنسرسیومهای صادراتی، گواهینامه بینالمللی کیفیت و مدیریت و ثبت نظاممند نشانتجاری از دیگر شاخصهای انتخاب صادرکنندگان نمونه است. رئیس سازمان توسعهتجارت گفت: بیشترین فراوانی متقاضی در گروه کالایی بازرگانی عمومی و سپس به ترتیب مصنوعات پلیمری، میوه و ترهبار و صیفیجات، صنایع تبدیلی کشاورزی، مصالح ساختمانی، و فرآوردههای لبنی است. قائممقام وزیر صنعت، معدن و تجارت ادامه داد: به صادرکنندگانی که ۵ بار عنوان صادرکننده نمونه ملی را کسب کرده باشند، تندیس صادرکننده ممتاز اهدا میشود.
