براساس گفتههای کارشناسان محیطزیست تختجمشید بهدلیل نشست زمین در حال نابودی است. نشستی که مکان جغرافیایی تختجمشید تجربه میکند بزرگترین نشست کره زمین است و ۴۵ سانتیمتر یعنی ۱۴۰ برابر شرایط بحرانی است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه «گسترش تجارت» نوشت: در واقع مرودشت که تختجمشید در آن ساخته شده در حال نابودی بوده و اکنون نیز بهطور مداوم شکافهایی در آن ایجاد میشود.
کارشناسان بر این باورند این نشست بیسابقه در کره زمین هیچ راهکاری ندارد و جلگه مرودشت، یک دشت مرده است.
برخی کارشناسان معتقدند راهکار مناسب برای مقابله با نابودی تختجمشید و جلگه مرودشت که به دشت پارسه معروف است، وجود دارد و نمیتوان با قاطعیت اعلام کرد تختجمشید برای همیشه نابود میشود، مشکل اینجاست که این کارشناسان نیز تاکنون هیچ نتیجهای از اقداماتی که به منظور محافظت از پارسه انجام دادهاند، بهدست نیاوردهاند و بررسیهای آنها به هیچ راهکار مناسبی نرسیده است.
متاسفانه خطر نشست زمین تنها متوجه تختجمشید نیست، بلکه مردم ساکن در این منطقه را نیز تهدید میکند، به طوری که محمدحسن طالبیان، معاونت میراثفرهنگی سازمان میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری بیش از هرچیز نگران فاجعه انسانی است که در این منطقه به وقوع خواهد پیوست و به گفته او فرونشست زمین در دشت پارسه یا همان مرودشت ابعادی گستردهتری از نابودی یک اثر جهانی ارزشمند تاریخی دارد و معضلات فرهنگی، انسانی، اجتماعی و اقتصادی آن دور از تصور است.
برداشت از آبهای زیرزمینی
منطقه پارسه بزرگترین فرونشست کره زمین را تجربه میکند، اما به نظر میرسد مسئولان و مدیران استان فارس هنوز به بزرگی خطری که این فاجعه طبیعی ساکنان و میراثفرهنگی واقعشده در جلگه مرودشت را تهدید میکند، پی نبردهاند. برخی از کارشناسان محیطزیست معتقدند تختجمشید در حال نابودی است و هیچ راهکاری برای مقابله با آن وجود ندارد زیرا استان فارس بزرگترین نشست کره زمین را تجربه میکند.
محمد درویش، مدیرکل آموزش سازمان حفاظت محیطزیست در گفتوگو با «گسترش تجارت» اظهار کرد: متاسفانه تختجمشید و نقش رستم به سرنوشت ناخوشایندی مبتلا شده و با نشست بیسابقه زمین روبهرو شده است. در بسیاری از مواقع شکافهایی در زمین تختجمشید ایجاد میشود که مسئولان به ناچار با کامیون خاک به آن منطقه منتقل کرده و شکافها را با خاک پر میکنند تا خطری متوجه بازدیدکنندگان این سایت جهانی نشود.
وی با تاکید بر جدی بودن خطر نابودی تختجمشید بیان کرد: فرونشست زمین، تختجمشید و نقش رستم را تهدید میکند و در آیندهای نه چندان دور این سایت جهانی را ممکن است بهطور کلی نابود کند. استان فارس دچار بالاترین فرونشست کره زمین شده و بر اساس گزارش سازمان زمینشناسی در سال ۹۵، نشست زمین را در این استان به میزان ۴۵ سانتیمتر یعنی ۱۴۰ برابر شرایط بحرانی تجربه میکنیم.
درویش درباره دلایل فرونشست زمین تختجمشید گفت: به دلیل افت سطح آب زیرزمینی و بهرهبرداریهای بیرویه از آبهای زیرزمینی به بهانه کشاورزی و تولیدات صنعتی، دشتی که تختجمشید در آن واقع شده دچار نشست زمین شده است.
او درباره راهکار نجات تختجمشید و مقابله با فرونشست زمین بیان کرد: متاسفانه تختجمشید روی یک دشت مرده واقع شده و هیچ راهکاری برای مقابله و نجات این اثر تاریخی وجود ندارد. تنها میتوانیم دعا کنیم تختجمشید از این مصیبت جان سالم به در ببرد که احتمال آن کم است. درویش با اشاره به بیتوجهی و بیمسئولیتی مدیران استان فارس نسبت به تختجمشید اظهار کرد: باید تمامی مدیران استانی که بالاترین نشست کره زمین را تجربه میکند به دلیل نابخردی محاکمه شوند. تختجمشید در حال از بین رفتن است و هیچ راهکاری برای مقابله با فرآیند نشست زمین وجود ندارد.
بحران برای همه
به گفته معاونت میراثفرهنگی سازمان میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری فرونشست زمین ابعاد گستردهتری از نابودی تختجمشید بهدنبال دارد و نه تنها این اثر جهانی و میراثفرهنگی کشور در اثر نشست زمین در حال نابودی است، بلکه اگر چارهای اندیشیده نشود مردم ساکن مرودشت نیز از بین خواهند رفت و نشست زمین یک فاجعه انسانی و فرهنگی را رقم خواهد زد.
محمد حسن طالبیان در گفتوگو با «گسترشتجارت» اظهار کرد: دشت پارسه به دلیل بهرهبرداری بیرویه آب در سالهای گذشته و توان اکولوژیکی منطقه و در نظر نگرفتن میزان ذخیره آبی منطقه دچار مشکلات و بحرانهای بسیاری شده و سایت جهانی تختجمشید است از ۳ سال گذشته با معضل نشست زمین دست و پنجه نرم میکند.
او افزود: اگر راهکاری برای مقابله با این معضل در نظر گرفته نشود فرونشست دشت پارسه بهتدریج بیشتر شده و مشکلات بسیاری ایجاد میکند که نخستین مشکل آن معضلات خشکسالی، از بین رفتن طبیعت و نبود امکان زندگی برای مردم ساکن در روستاهای آن منطقه است. بهطوری که اگر اکنون برای رفع این معضل چارهای اندیشیده نشود ممکن است در آن منطقه فاجعه انسانی رخ دهد. به دنبال رخ دادن این نشست زمین، خطر نابودی تختجمشید نیز به دلیل نشست زمین و خشکسالی بیسابقه در این منطقه وجود دارد.
طالبیان با تاکید بر اینکه فاجعه انسانی و خطر برای معیشت و زندگی مردم روستاهای جلگه مرودشت مهمتر از خطر از میان رفتن یک اثر جهانی است، بیان کرد: در شورای تامین استان فارس این معضل مطرح شده و مسئولان این استان در حال یافتن راهکار مناسب هستند.
او با اشاره به اینکه این معضل تنها در استان فارس رخ نداده، بلکه در استانهای مختلف و مناطق متفاوت کشور، زمین دچار نشست شده، اظهار کرد: دولت باید از برداشت بیرویه آبهای زیرزمینی جلوگیری کند. معاونت میراث فرهنگی با بیان اینکه خشکسالی ابعاد گستردهای داشته و حوزههای مختلفی را تهدید میکند، گفت: نمیتوان گفت تنها میراث فرهنگی در خطر است. میراث فرهنگی، مردم، جامعه و اقتصاد کشور با هم در خطر هستند. اگر بحرانی رخ دهد برای تمام جامعه است.
تکذیب خطر نابودی تختجمشید
با وجود تمام این اظهارات مدیر پایگاه تختجمشید نابودی حتمی این اثر جهانی را تکذیب میکند، این مدیر معتقد است تمامی اقدامات لازم را برای محافظت از پارسه در نظر گرفته، اما به نظر میرسد کافی نبودهاند.
مسعود رضاییمنفرد، مدیر مجموعه جهانی پارسه و نقش رستم در گفتوگو با «گسترش تجارت» اظهار کرد: نشست زمین در منطقه پارسه به تازگی رخ نداده، بلکه از سال ۹۰ شاهد بروز این معضل هستیم. به منظور یافتن راهکار مناسبی برای مقابله با آن مطالعاتی با همکاری دانشگاه شیراز نیز در این زمینه انجام دادهایم. همچنین به همراه یک گروه پژوهشگر ایتالیایی بررسیهایی داشتهایم که در نتیجه این بررسیها دریافتهایم نشست زمین در دشت مرودشت در اثر خشکسالی و برداشت بیرویه از آبهای زیرزمینی بوده است.
وی درباره تمهیداتی که این پایگاه به منظور محافظت از پارسه در نظر گرفته است، گفت: تنها راهکار موجود آن است که مردم از آبهای زیرزمینی برداشت نکنند و حفر چاه ممنوع شود، اما چنین اقداماتی مانند ممانعت از برداشت بیرویه از آبهای زیرزمینی در اختیار اداره کل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان فارس نیست، بلکه تمامی نهادهای این استان باید در این زمینه با یکدیگر همکاری کنند. با اینهمه اداره میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان فارس در حریم تختجمشید اجازه حفر چاه نمیدهد و این کار را ممنوع کرده است.
حکم مرگ پارسه را صادر نکنید!
مدیر مجموعه جهانی پارسه و نقش رستم با انکار این امر که تختجمشید در اثر نشست زمین در حال نابودی است، بیان کرد: در پایگاه تختجمشید نشستهایی که در منطقه رخ میدهد را پایش میکنیم و تا جایی که اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس اختیار دارد از آسیبهای نشست زمین به تختجمشید جلوگیری میکند به این راحتی نمیتوان در زمینه نشست دشت مرودشت نظر قطعی داد و آن را دشت مردهای اعلام کرد. اگر کارشناسان محیطزیست در جریان هستند که چه حادثهای در مرودشت در حال وقوع است پس باید تمهیدات لازم را برای مقابله با آن در نظر گرفته و اقدامات ضروری را انجام دهند نه اینکه دست روی دست گذاشته و بگویند دشت پارسه مرده است. رضاییمنفرد درباره اقداماتی که دولت باید به منظور محافظت از تختجمشید انجام دهد، گفت: دولت به منظور جلوگیری از برداشت بیرویه آبهای زیرزمینی در سطح ملی باید تلاش ویژهای کرده و کارگروه بحرانی تشکیل شده و تصمیم ملی گرفته شود چراکه تنها منطقه تختجمشید در حال نشست نیست، بلکه بسیاری از دشتهای استان فارس و کشور در حال تجربه نشست زمین هستند. او با اشاره به لزوم حمایت دولت از کشاورزان بیان کرد: بایدحق نکاشت و وام به کشاورز داده شود و زمانی که گفته میشود کشاورزی در این مناطق انجام نشود؛ باید شغل جایگزینی برای کشاورزان ایجاد کنند.
مدیر مجموعه جهانی پارسه و نقش رستم با اشاره به تلاشهایی که برای محافظت و نگهداری از تختجمشید در مقابل فرونشست زمین تاکنون انجام داده، گفت: نامههای محرمانهای به نهادهای مرتبط و متولی محیطزیست نوشتم، جلسههای بحران تشکیل دادم، یادآوری کردم و مصاحبههایی به منظور محافظت از پارسه داشته و در حد توان خود اقداماتی انجام دادم، اما به نظر میرسد هیچیک از اینها چارهساز نبودهاند.
سخن آخر...
تختجمشید، جلگه مرودشت و ساکنان آن در خطر نابودی به دلیل بزرگترین نشست کره زمین هستند. شاید تکرار به وقوع پیوستن چنین فاجعه طبیعی بتواند اهمیت و خطرات ناشی از آن را به مسئولان استان فارس نمایان کند. به گفته بسیاری از فعالان محیطزیست تنها راهکار موجود برای جلوگیری از گسترش فرونشست زمین کنترل برداشت از آبهای زیرزمینی و ممنوعیت حفر چاه در این منطقه است. اقداماتی که اجرای آنها تنها در اختیار اداره کل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان فارس نیست بلکه تمامی نهادهای این استان باید در این زمینه با یکدیگر همکاری کنند.
