عباسعلی ابونوری / کارشناس اقتصادی
در پی شیوهنامه بانک مرکزی مبنی بر حذف ارز دولتی به مسافران که از دیروز به اجرا درآمد، ازاینپس ۳۰۰ دلاری که به هر مسافر برای سفر به خارج از کشور پرداخت میشد متوقف و فروش ارز مسافرتی با نرخ بازار آزاد انجام میشود. یکی از اهدافی که در اجرای این سیاست دنبال میشود، به نظر میرسد که کنترل خروج ارز از کشور باشد که این هدف اگر به هر شکلی دنبال شود، میتواند تبعات مثبتی را با خود همراه کند، حتی اگر اثرگذاری آن خیلی چشمگیر نباشد. بدون تردید این اقدام بانک مرکزی شاید در بعد کلان اقتصادی کشور نتواند اثرگذاری چندانی ایجاد کند اما بهطور حتم میتواند بهصورت جزئی در کنترل ارز مفید واقع شود و این اقدامات کوچک را هم میتوان به فال نیک گرفت. ازآنجاکه بانک مرکزی در تلاش است تا بتواند با اعمال برخی سیاستها؛ سامانی به بازار ارز دهد و این بازار را کنترل کند، حذف ارز دولتی به مسافران را که به نظر میرسد با توجه به هزینههای بالای سفر خارج از کشور، برای مسافران رقم چندان زیادی نباشد؛ در دستور کار قرار داده تا بتواند از این طریق، درآمدهای ارزیاش را تا حدی افزایش دهد و این بازار را کنترل کند تا قیمتها دچار نوسان نشود. البته در این مدت بانک مرکزی با ورود به بحث نرخ سود بانکی و کاهش این نرخ که باهدف هدایت منابع به سمت بخش تولید انجام شد، شرایطی را ایجاد کرد که بخشی از منابع به سمت بازار ارز سوق پیدا کند و باعث رشد قیمتها در این بازار شد که به نظر بنده این التهابات تصنعی و کوتاهمدت بوده و شرایط به حالت قبل بازخواهد گشت. به نظر بنده اجرای هر سیاستی در ابتدا؛ تبعات منفی را هم ایجاد خواهد کرد و این طبیعی است که در رابطه با کاهش نرخ سود بانکها، نرخ ارز نیز کمی ملتهب شود، اما بهزودی این روند خنثی خواهد شد و نرخ ارز به نرخ واقعی خودش نزدیک میشود. بههرحال این موضوع بسیار حائزاهمیتی است که چندنرخی بودن ارز و پرداخت ارز ارزان به برخی از بخشها و گروهها، میتواند ایجاد رانت کند و این اصلا برای اقتصاد کشور خوب نیست. ضمن اینکه دولت و بانک مرکزی باید تلاش کنند تا ارز را هرچه سریعتر تکنرخی کنند؛ هرچند که این مسئله در ابتدا تبعاتی را با خود همراه خواهد کرد اما بهطور حتم در بلندمدت به نفع تمامی بخشها خواهد بود. بانک مرکزی باید یک انقلاب ارزی در اقتصاد کشور ایجاد کند تا از این طریق بتواند، به رانت در این بخش پایان دهد و اقتصاد کشور را به سمت شفافتتر شدن هدایت کند که این شرایط درنهایت به نفع اقتصاد کشور خواهد شد.
