فعالیت سازمانهای مردمنهاد که از آن به عنوان سمنها یاد میشود، در سالهای گذشته و در عرصههای مختلف فزونی یافته است. سازمانهایی که همانطور که از نامشان پیداست، با هدف کمک برای حل مشکلات جامعه راهاندازی شده و در مواردی چون آسیبهای اجتماعی و زیستمحیطی، گستره بیشتری یافته است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: در سالهای گذشته گرایش افراد به اعتیاد و به دنبال آن معضل کارتنخوابی و به طور کلی ایجاد زمینه جرمسازی به عنوان یکی از مهمترین آسیبهای اجتماعی مطرح شده است که تنها مختص ایران نیست و معظلی جهانی قلمداد میشود. همین مسئله لزوم عزم ملی برای نه ریشهکنی بلکه دستکم ممانعت از افزایش سرعت نرخ ابتلا به آن را گوشزد میکند چراکه آمارها و ارقام بیان شده بیانگر نبود سیاست مناسب و همکاریهای جامع میان تمامی نهادها بوده و فقط با ارائه طرحهای کاغذی بدون قابلیت اجرایی یا عزم جهادی هرگز نباید انتظار رفع این معضل اساسی را داشت. اقدامات شایان توجه و تشکیل کمیتههای راهبردی کاهش آسیب در شهرهای بزرگ مانند تهران جای تقدیر و نیاز به حمایت همه آحاد و مسئولان دارد، چراکه سلامت اجتماعی هر جامعه را باید در گرو همکاری و مشارکت تمامی ارکان جامعه دانست که دولت به تنهایی قادر به مقابله با آسیبهای اجتماعی نبوده و رفع این مسئله نیازمند همکاری گسترده مردم در تمامی سطوح پیشگیری و درمان آن است. البته بهتر است این موضوع از طریق سازمانهای مردمنهاد باتوجه به واسط بودن آنها میان دولت و مردم و نیز فعالیتهای تخصصیشان انجام شود. نقش مطالبهگری سازمانهای مردمنهاد آنها را قادر خواهد کرد تا با بالا بردن حساسیت مردم و به ویژه مسئولان این هدف را به واقعیت نزدیک کرده و تحولی اساسی در این حوزه پدید آورند. پیشگیری، کنترل و کاهش آسیبهای اجتماعی منجر به تقویت سرمایه اجتماعی یکی از کارکردهای اساسی سازمانهای مردمنهاد است. سمنها میتوانند به عنوان واسط میان دولت و جامعه نقش خود را در این زمینه به درستی ایفا کرده و قدمهای اصولی در این میان بردارند که البته لزوم حمایت اساسی دولت و برنامهریزی برای تقویت و ارتقای سطح کیفی به تناسب سطح کمی آن ضروری است. نیت خیرخواهانه، انساندوستانه و داوطلبانه بودن ازجمله مشخصات بارز سازمانهای مردمنهاد است که رسالت آنها را در این زمینه خطیر کرده است بنابراین میتوان گفت سمنها، سفیران و بازوان دولت در اجرای برنامههای فرهنگی در جامعه بوده و خواهند توانست با شناخت دقیق متاثر از برقراری ارتباط با مردم نقش موثری را در کاهش آسیبهای اجتماعی و فرهنگسازی آن ایفا کنند. در این باره نماینده مردم شیراز و عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی با اشاره به نقش سمنها در کاهش آسیبهای اجتماعی گفت: سمنها یا همان سازمانهای غیردولتی (انجیاو)، گروههایی متشکل از افراد علاقهمند به رفع یک معضل در جامعه هستند که به صورت داوطلبانه، برای رسیدن به یک هدف مشترک، به صورت غیردولتی فعالیت میکنند. مسعود رضایی در گفتوگو با صمت افزود: سمنها در زمینه آسیبهای اجتماعی، توانبخشی، محیطزیست، امور بشردوستانه و نظایر آن فعالیت میکنند و با رویکرد اجتماعمحور، مشارکتطلبی از گروه هدف را شیوه کار خود قرار میدهند و مردم را در تصمیمگیری برای مسائل مربوط به خود سهیم میکنند. او ادامه داد: آسیبهای اجتماعی از ناهنجاریها و بینظمیهای موجود در جامعه بروز میکند و با رشد جمعیت، مهاجرت، گسترش حاشیهنشینی، نبود مهارتهای زندگی در کلانشهرها، جدایی پیوندهای عاطفی و خانوادگی، تقسیم ناعادلانه منابع و برخی موارد دیگر در حال افزایش است. نماینده مردم شیراز و عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: حمایت از آسیبدیدگان اجتماعی به سیاستهای اجتماعی مربوط است. زمانی که حمایت از آسیبدیدگان به طور کامل در اختیار دولت قرار میگیرد، این نهاد از دیدگاه منافع خود به آنها نگاه میکند، اما وقتی مردم یک جامعه به حمایت از این آسیبدیدگان میپردازند، این حمایت بسیار عمیقتر انجام میشود، چون مردم در عمق این آسیبها قرار دارند، آنها را خوب میشناسند و برای حمایت از افرادی که دچار بحران هستند انگیزههای قدرتمندی دارند. به گفته رضایی، سمنها نقش مهمی در حیات جامعه دارند، زیرا به دلیل دور بودن از سیستم بروکراسی بخش دولتی، با تاثیرگذاری در وضع و اجرای سیاستهای اجتماعی، بازوی قدرتمندی برای دولتها به شمار میروند. او با اشاره به تفاوت این سازمانها با سازمانهای دولتی اظهار کرد: تفاوت این دو نهاد در این است که علاوه بر اینکه اعضای سمنها، داوطلب و متعهد هستند، با تسلط به مباحث علمی و کارشناسی، امور مربوط را با کیفیت بالا و هزینه پایین انجام میدهند. نماینده مردم شیراز و عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی، یکی از عوامل مهم در افزایش آسیبهای اجتماعی را نبود آگاهی در زمینههای مختلف در جامعه دانست و تاکید کرد: سمنها در کنار نهادهای آموزشی رسمی، میتوانند به آموزش گروههایی از جامعه بپردازند که فرصتی برای بهرهمندی از آموزشهای رسمی جامعه ندارند و یا نوع آموزش به گونهای است که نهادهای رسمی، آن را تامین نمیکنند. این سازمانها چون از دل مردم برخاستهاند و به شکل داوطلبانه اداره میشوند، منشا خلاقیت و نوآوری هستند و همین امر یکی از راهکارهای مهم در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی به شمار میرود. کاهش آسیبهای اجتماعی از اولویتهای برنامه ششم نماینده مردم تهران و عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی با تاکید بر اینکه کاهش آسیبهای اجتماعی از اولویتهای برنامه ششم است، گفت: شیوع آسیبهای اجتماعی در کشور باعث شد در برنامه ششم این موضوع مورد توجه جدی قرار بگیرد، البته باید جامعه مدنی، نهادها و سمنها و همچنین مردم همراه با دولت و مسئولان به منظور مقابله با آسیبهای اجتماعی همکاری لازم را با هم داشته باشند تا بتوانیم بر آنها غلبه کنیم، در غیراین صورت شاهد افزایش روزافزون آسیبهای اجتماعی در جامعه خواهیم بود. پروانه سلحشوری در گفتوگو با صمت با اشاره به افزایش آسیبهایی مانند طلاق، فقر، اعتیاد، بیکاری و... در کشور افزود: همکاری مردم کاهش آسیبهای اجتماعی را به دنبال دارد در واقع آسیبهایی مانند طلاق، اعتیاد و تکدیگری مشکلاتی هستند که در جریان حل آنها سازمانهای مردمنهاد باید حضور فعالتری داشته باشند چون کارهای بزرگ در جامعه تنها به وسیله مردم انجام میشود و در این میان سمنها به عنوان حلقه ارتباطی بین مردم و دستگاههای اداری، نقش تعیینکننده و حائزاهمیتی دارند. او رفع مشکلات اقتصادی و معیشتی را در کاهش آسیبهای اجتماعی موثر دانست و تصریح کرد: بیکاری عمده علت آسیبهای اجتماعی است چون در دل این معضل آسیبهای زیادی مانند طلاق، اعتیاد و دیگر آسیبها نهفته است از اینرو در برنامه ششم توسعه به بهبود وضعیت اشتغال توجه جدی شده است، البته رفع معضل بیکاری نیازمند تلاش جدی تمامی دستگاهها بوده و از عهده یک دستگاه خارج است. نماینده مردم تهران و عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی اظهار کرد: آسیبهای اجتماعی ارتباط مستقیمی با مشکلات اقتصادی و مقوله اخلاق دارند، نادیده گرفتن و غفلت از برخی اصول اخلاقی و همچنین مشکلات معیشتی و اقتصادی، افزایش آسیبهای اجتماعی در کشور را به دنبال دارد. از نگاه کارشناسان، سازمانها و نهادهای مردمی، با افزایش روحیه و انگیزه مسئولیتپذیری در افراد جامعه، میتوانند زمینه و بستر لازم را برای حضور مردم در تمامی مراحل مربوط به تصمیمگیری و اجرای آن فراهم کنند و به این ترتیب جامعه را به سمت سلامت و دور بودن از آسیبها سوق دهند. هدف و رسالت بهوجود آمدن سازمانهای مردمنهاد شناخت و ارائه راهکار به منظور برطرف شدن و یا مطرح شدن مشکلات و یا معضلات موجود در جامعه است. باید از روشهای مختلف از جمله همفکری، مشاوره دادن و حمایت مالی از سازمانهای مختلف مدنی به منظور پایداری و دلگرمی بخشیدن به آنها دریغ نشود. این سازمانها قادر هستند مسائلی را که دولت فرصت پرداختن به آنها را ندارد پیگیری کنند.
