چند روزی از انتشار خبر حذف اپلیکیشنهای ایرانی از فروشگاه مجازی اپلیکیشن اپل (اپاستور) میگذرد.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه «گسترش تجارت» نوشت: این برخورد اپل که منجر به حذف دسترسی کاربران به اپلیکیشنهای ایرانی مانند اسنپ، تپسی، ریحون، دلیون، دیجیکالا، الوپیک، تخفیفان و علیبابا شد، واکنش کاربران ایرانی در فضای مجازی را به همراه داشت.
برخی از فعالان استارتآپی در نامهای رسمی به تیم کوک، مدیرعامل اپل از وی تقاضا کردند تا روند حذف اپلیکیشنهای ایرانی از اپاستور متوقف شود. در ادامه این واکنشها محمدجواد آذریجهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز که در شبکه اجتماعی توییتر حضور دارد، ضمن استفاده از هشتگ اپل، به جرگه مخالفان چنین برخوردی پیوست و وعده پیگیری تا برطرف شدن مشکل پیشآمده را داد.
پنجشنبه، ۲ شهریور بود که خبر حذف چند اپلیکیشن ایرانی از فروشگاه اپلیکیشن اپل (اپستور) در فضای مجازی منتشر شد. اپلیکیشنهای طراحیشده برای گوشیهای آیفون به دلیل استفاده از سیستم عامل اختصاصی شرکت اپل یعنی iOS، تنها از طریق اپاستور قابل بارگذاری و دریافت هستند و حذف آن از این فروشگاه اپلیکیشنی به معنی غیرقابل دسترس شدن آن برای تمامی کاربران آیفون است.
البته سابقه برخوردهای اپل با اپلیکیشنهای ایرانی به کمی پیشتر، یعنی از زمستان سال گذشته تاکنون بازمیگردد. فعالان استارتآپی ایران در واکنش به برخورد تازه اپل در زمینه حذف اپلیکیشنهای ایرانی از اپاستور، با انتشار نامهای رسمی خطاب به تیم کوک، مدیرعامل اپل، از وی خواستند تا روند حذف اپلیکیشنهای ایرانی از اپاستور را متوقف کند. همزمان با انتشار این نامه، جامعه کاربران ایرانی در فضای مجازی با تشکیل پویشهای متعدد با هشتگهای «StopRemovingIranianApps» و «اپل» سعی کردند تا صدای اعتراض خود را به گوش مسئولان مربوط برسانند. اپل نیز در پاسخ به نامه منتشرشده، بیانیهای را منتشر کرده و در آن به صراحت اعلام کرده روند حذف اپلیکیشنهای ایرانی متوقف نمیشود. در این بیانیه آمده است: «در راستای قوانین تحریمهای امریکا علیه ایران، اپاستور اپل نمیتواند برنامههای ایران مربوط به گوشیهای آیفون را در خود جای دهد یا اقدام به توزیع آنها کند. همچنین این شرکت نمیتواند با برنامهنویسان ایرانی داد و ستد داشته باشد.»
پیگیری قانونی وزیر ارتباطات
پس از انتشار این نامه بود که وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات هم در اکانت توییتر خود نسبت به بیانیه اپل واکنش نشان داد و با وعده پیگیری ماجرا، خطاب به کاربران ایرانی نوشت: «فناوری اطلاعات باید برای بهبود زندگی انسانها و راحتتر شدن آن به کار گرفته شود و نباید ابزاری برای تبعیض بین کشورها باشد. ۱۱ درصد از سهم بازار گوشی ایران متعلق به اپل است. احترام به حقوق مصرفکننده امروزه یک اصل است که اپل رعایت نکرده است. بر همین اساس هم حذف اپها را پیگیری حقوقی میکنیم.»
براساس آماری که از سوی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات بیان شده، درحالحاضر بیش از ۶ میلیون نفر در ایران از محصولات اپل استفاده میکنند. از سوی دیگر سهم ۱۱ درصدی ایران در بازار اپل، باعث میشود ایران در شمار یکی از بزرگترین بازارهای این شرکت در منطقه خاورمیانه قرار بگیرد. از سوی دیگر در طول یکسال گذشته اپلیکیشنهای بومی مانند اسنپ، تپسی، دیجیکالا، ریحون و... به دلیل کارآیی بالای خود در رده اپلیکیشنهای حیاتی و مهم کاربران گوشیهای تلفن همراه قرار گرفتهاند، بر همین اساس هم حذف اپلیکیشنهای ایرانی از اپاستور به بهانه پیروی از قوانین تحریمهای امریکا علیه ایران میتواند منجر به ریزش مشتریان ایرانی اپل و سقوط سهم فروش این شرکت در ایران شود.
دوراهی انتخاب گوشی یا اپلیکیشن
نگاهی به واکنشهای کاربران در فضای مجازی نیز گویای آن است که اهمیت اپلیکیشنها برای آنان از اهمیت نشان بیشتر است. نظرسنجیهای منتشر شده در فضای مجازی نشان میدهد که بسیاری از کاربران به گزینه تحریم اپل در صورت ادامه روند حذف اپلیکیشنهای بومی و استفاده از گوشیهای هوشمند با سیستم عامل اندروید، فکر میکنند. اما تا پیش از آن با استفاده از تریبونی به نام فضای مجازی، تمام تلاش خود را برای شنیده شدن صدایشان خواهند کرد. هشتگ زدن کاربران ایرانی در فضای مجازی، منجر به واکنش رسانههای جهانی مانند نیویورکتایمز، واشنگتنپست، تککرانچ، ورج، مشیبل و انگجت شد. نیویورک تایمز در بخشی از گزارش خود در این زمینه نوشت: «با اینکه شرکت اپل در ایران بهصورت رسمی دارای نمایندگی نیست اما ایرانیهای بسیاری از محصولات این شرکت مانند گوشیهای هوشمند آیفون، آیپد، آیپاد و... استفاده میکنند. به همین دلیل هم حذف اپلیکشنهای ایرانی از فروشگاه اپاستور، مشکلات و محدودیتهای زیادی را برای کاربران ایرانی به همراه خواهد آورد.»
تحریم اپل؟
نگاهی به رفتار کاربران گوشیهای تلفن همراه نشان میدهد کاربران گوشیهای آیفون، فارغ از موقعیت جغرافیایی زندگی خود، سالهاست که وفاداری خود را به محصولات شرکت اپل حفظ کردهاند. اما در فضایی که کاربران ایرانی اپل از دریافت خدمات و سرویسهای اپلیکیشنهای ایرانی محروم شدهاند، آیا باز هم به خرید محصولات تولیدی این شرکت ادامه خواهند داد؟ یا پس از مدتی به وضعیت موجود عادت کرده و با تغییر اولویتهای خود در استفاده از اپلیکیشنها، باز هم به استفاده از این محصولات ادامه خواهند داد؟ صابر بوستانیاصل، یکی از کاربران حاضر در شبکههای اجتماعی در واکنش به حذف اپلیکیشنهای ایرانی از اپاستور مینویسد: «خوشحالم که کاربر محصولات اپل نبوده و نیستم. به نظرم خرید محصولات شرکتی که من را بهخاطر ملیتم از خدماتش محروم میکند، عاقلانه نیست.» فرزانه ابراهیمزاده، از دیگر کاربران شبکههای اجتماعی به عنوان یکی از مشتریان اپل معتقد است: «اپل در حذف اپلیکیشنهای ایرانی به همه مشتریهایش توهین کرده است.» میلاد خدجی، یکی دیگر از کاربران حاضر در پویش مقابله با اقدام اپل در این زمینه میگوید: «تا وقتی تقاضای کورکورانه برای کالاها داشته باشیم، اتفاق جدیدی نمیافتد، ما نباید محصولی که سرویس نمیدهد را خریداری کنیم.»
زمانی برای ائتلاف وزرا
در میان صدای اعتراض کاربران اینترنتی، عضو هیات مدیره اتحادیه کسب و کارهای اینترنتی نیز از دیدگاه خود نسبت به حذف اپلیکیشنهای ایرانی از اپاستور سخن میگوید. رضا الفتنسب معتقد است برای مقابله با اقدام شرکت اپل در حذف اپلیکیشنها از اپاستور، وزرای ارتباطات و فناوری اطلاعات، امور خارجه و صنعت، معدن و تجارت باید ضمن ائتلاف با یکدیگر، با این اقدام به صورت قاطعانه برخورد کنند. وی در این زمینه میگوید: انتظار میرفت با اجرایی شدن برجام مشکلات اینچنینی از دوش کاربران ایرانی برداشته شود اما طبق روال معمول امریکا توجهی به این مسائل ندارد. باید با موضع مقتدرانه با صاحبان اپل مذاکره و آنان را مجاب کرد تا سرویسهای خود را به بهترین نحو به کاربران ارائه کنند. تحریم یکی از بزرگترین چالشهای استارتآپهای ایرانی به شمار میآید و این چالش درحالحاضر با مشکل حذف از اپاستور اپل، بیش از پیش نمایان شده است. اگرچه این تحریمها گاهی فرصت به شمار رفته و همین دسترسی نداشتن کاربران به بازارها و محصولات خارجی موجب شده تا راهحلهای داخلی و بومی برای رفع این نیازها ایجاد شود و بسیاری از بازیها، اکوسیستمهای ایجادشده موبایل، اپاستورهای ایرانی، سایتهای اجتماعی و... از این فضا برای پر کردن این خلأ استفاده کرده و کاربران مناسبی را جذب کردهاند اما بهطور قطع رفع چنین تحریمهایی میتواند برای کسبوکارهای نوپای ایرانی فرصت مناسبی را ایجاد کند تا در میدانهای رقابت بینالمللی به مشکل برنخورند.
سخن پایانی
بررسیها نشان میدهد اپهای ایرانی به دلیل داشتن ویژگیهایی از جمله درگاه پرداخت بانکی، ارائه خدمات به کاربران ایرانی، میزبانی محتوا در داخل ایران، پخش زنده شبکههای تلویزیونی ایران یا معرفی غذاهای ایرانی مشمول قانون حذف از اپاستور شدهاند. البته هنوز همه اپلیکیشنهای ایرانی از روی این فروشگاه مجازی حذف نشدهاند، اما بسیاری از آنها به محض ارائه نسخه بهروزرسانی از قفسههای این فروشگاه مجازی حذف میشوند. هیچوقت نمیتوان رقم دقیقی از اپلیکیشنهای موجود در یک فروشگاه مجازی ارائه داد، اما براساس اعتراضهای برنامهنویسان ایرانی درباره برخورد اپل، برخی از منابع از حذف بیش از ۸۰۰ اپلیکیشن بومی از اپاستور خبر میدهند. روندی که به گفته مسئولان شرکت اپل نه تنها متوقف نخواهد شد، بلکه با شدت بیشتری هم ادامه خواهد یافت. در ادامه این برخوردهای سلبی باید منتظر ماند و دید آیا پویشهای تشکیل شده در فضای مجازی برای تحریم محصولات اپل به ثمر خواهد نشست؟ و اینکه اپل کاهش احتمالی سهم فروش خود را در ایران چگونه جبران خواهد کرد؟
در این میان بررسی واکنش بعدی کاربران ایرانی آیفون نیز حائز اهمیت است. تداوم برخورد آنان در مقابله با برخورد تازه اپل و تحریم احتمالی محصولات این شرکت میتواند اهرم فشار قدرتمندی برای تغییر سیاستهای این شرکت و باز شدن دوباره درهای اپاستور به روی اپلیکیشنهای ایرانی باشد.
