زنان موفق در صنعت گردشگری ما کم نیستند. به گفته برخی کارشناسان، گردشگری صنعتی زنانه است که به خدماترسانی مناسب، مهماننوازی و توجه کافی به مردم نیاز دارد.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه «گسترش تجارت» نوشت: صنعت دردانه گردشگری مانند صنعت فولاد و سیمان نیست که با استفاده از ماشینآلات و نیروی کار مردانه توسعه یابد؛ بلکه نیازمند توجه بوده و این در حالی است که در هر گوشهای ظرفیتها و منابع متفاوتی برای توسعه گردشگری وجود دارد و هر منطقهای نیازمند طرح و نقشه متفاوتی برای فعال کردن گردشگری است.
به گفته بسیاری از کارشناسان، گردشگری در بسیاری از حوزهها نیازمند بانوان خبره و متخصص است تا با دقت و جزئینگری زنانه موجبات ارتقای این صنعت را فراهم کنند. در این میان کم نیستند زنانی که با روحیه زنانه و خرد و دانش خود گامهای اساسی در توسعه و پیشرفت گردشگری برداشتهاند. مهسا مطهر یکی از این افراد است؛ فعال گردشگری که از نوجوانی فعالیت خود در این حوزه آغاز کرده و با مطالعه، تحصیلات دانشگاهی و تجربه روزبهروز نهتنها خود پیشرفت کرد، بلکه تلاش کرد گردشگری را ارتقا دهد. «گسترشتجارت» گفتوگویی با عضو هیات مدیره کانون انجمن صنفی راهنمایان گردشگری سراسر کشور داشته که در ادامه میخوانید:
فعالیت شما در گردشگری چگونه آغاز شد؟
زمانی که ۱۷ ساله بودم در نمایشگاهی با خانمی که در صنعت گردشگری فعالیت داشت آشنا شدم که به من پیشنهاد داد وارد این صنعت شوم. آن زمان در رشته کامپیوتر تحصیل میکردم، اما علاقهای به این رشته نداشتم و بیشتر دوست داشتم در حرفه خودم یعنی گردشگری تحصیل کنم و رشته کامپیوتر را تا مقطع کاردانی ادامه دادم و سپس وارد رشته گردشگری شدم. در آن دوران رشته گردشگری در مقطع کاردانی به کارشناسی دانشگاههای کشور ارائه نمیشد و به همین دلیل در رشته روابط عمومی و سپس برای مقطع کارشناسیارشد در رشته جغرافیا و برنامهریزی گردشگری تحصیلات خود را ادامه دادم. پس از گذراندن دورههای راهنمایی گردشگری، راهنمای سفر عربزبان کشور شدم و بهمرور وارد شاخه گردشگری درمانی شدم و پس از مدتی با تقویت زبان انگلیسی راهنمایی تورهای ورودی و خروجی را بر عهده گرفتم. هدف من از این ادامه تحصیل آن بود که روزی وارد پروژههای گردشگری شوم.
فعالیت در کانون انجمن صنفی راهنمایان گردشگری سراسر کشور چگونه آغاز شد؟
در سال ۸۶ با انجمن فناوران ارتباط گرفتم که در نهایت این انجمن منتهی شد به انجمن صنفی راهنمایان استان تهران. در آن سالها انجمن فناوران تبدیل به انجمن صنفی راهنمایان استان تهران شد. پس از چندی انجمنهای صنفی راهنمایان سفر در استانهای مختلف را تشکیل دادیم و شبکهای میان این انجمنهای صنفی ایجاد کردیم؛ به این طریق که برای هر استانی شبکه و زیرشبکه تعریف کردم. سال ۹۰ نامزد هیات مدیره انجمن راهنمایان گردشگری استان تهران شدم که در نهایت بهعنوان عضو هیات مدیره این انجمن انتخاب شدم. به کمک دوستان در همین سال الزامات مورد نیاز برای ساخت کانون انجمن صنفی راهنمایان گردشگری سراسر کشور را گردآوری و این کانون را در سال ۹۱ تاسیس کردیم.
چگونه موفق شدید کارشناسان فدراسیون جهانی راهنمایان گردشگری را متقاعد کنید ایران را برای برگزاری کنوانسیون راهنمایان گردشگری سراسر دنیا برگزینند؟
سال ۹۳ تصمیم گرفتیم کنوانسیون راهنمایان گردشگری سراسر دنیا را به ایران بیاوریم، تلاشهای بسیاری در این زمینه انجام دادیم و برنده شدیم. برگزاری کنوانسیون راهنمایان گردشگری سراسر دنیا در ایران ماجرای بسیار طولانی دارد. ما گروه ۹ نفری مذاکرهکننده بودیم و در آن زمان هنوز برجام رخ نداده بود به همین منظور نگرشها نسبت به ایران منفی بود. مذاکرات ما با گروه تصمیمگیرنده در پراگ انجام شد. کلیپ خوبی نیز ارائه دادیم و تلاش مصرانه گروه مذاکرهکننده به نتیجه رسید. در کنوانسیون راهنمایان گردشگری سراسر دنیا، ۳۶۰ مهمان خارجی داشتیم و ۴۷۲ نفر نیروی انسانی برای برگزاری و خدماترسانی در این کنوانسیون فعالیت کردند. بسیاری از مهمانان کنوانسیون به ما گفتند که کنوانسیون ۲۰۱۷ (۱۳۹۶-۱۳۹۵) بهترین کنوانسیون برگزار شده تا کنون بوده است.
به نظر میرسد حضور رئیسجمهوری کشورمان در کنوانسیون یکی از دلایل موفقیت آن بوده است.
بله. برگزارکنندگان کنوانسیون ۲۰۱۷، که ۹ بهمن سال گذشته برگزار شد، تلاشهای بسیاری به منظور حضور حسن روحانی، رئیسجمهوری کشورمان در کنوانسیون داشتند و سازمان میراثفرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نیز بسیار علاقهمند بود این اتفاق بیفتد که رئیسجمهوری نیز پذیرفت در این کنوانسیون حضور یابد.
گفته میشود بسیاری از مشاغل دنیا تا سال ۱۴۰۴ از بین میروند، اما در مقابل صنعت گردشگری اشتغالزایی خوبی دارد و به نظر نمیرسد مشاغل این صنعت از بین بروند؛ شما چگونه فکر میکنید؟
درست است اما مشاغل گردشگری از میان نمیروند بلکه بهتدریج از حالت سنتی و پشت میز نشینی به طور آنلاین و اینترنتی تغییر شکل مییابند. بهطورکلی کارآفرینی اینترنتی در صنعت گردشگری بیشتر از کارآفرینی در دفاتر مسافرتی است. اشتغال در دنیای مجازی بسیار بیشتر از فضای واقعی است. بنابراین با توجه به اینکه اکنون در حالگذار از کسبوکارهای سنتی به مدرنیته هستیم و باید اشتغالزایی مدرن ایجاد کنیم. اینکه گفته میشود آژانسهای مسافرتی از میان میرود به این معنا نیست که گردشگری اشتغالزایی ندارد، بلکه شیوه آن تغییر میکند و از شکل آفلاین و سنتی به حالت آنلاین و مدرن تغییر مییابد.
در دورانی که در صنعت گردشگری فعالیت دارید، شاهد چه میزان رشد و پیشرفت در گردشگری بودهاید؟
اگر گردشگری ایران توسعهیافته است، به دلیل اقدامات آگاهانه مسئولان، مدیران و فعالان گردشگری نبوده، بلکه به دلیل شرایط منطقهای امکان جذب گردشگران خارجی به ایران فراهم شد. بهعنوان نمونه خاورمیانه ناآرام و سیاستهای دولت باثباتتر و استوارتر شد، ارزش پول کشور کاهش یافت و سفر به ایران ارزان شد و این عوامل موجبات رشد صنعت گردشگری را فراهم کرد. برجام و ثبات سیاسی نیز رشد گردشگری را تسریع کرد. این سند همچنین دولت و مردم ایران را صلحطلب نشان داد و صدور روادید برای گردشگران خارجی را نیز تسهیل کرد که در ارتقای صنعت گردشگری بسیار موثر بودند. اما در این حوزه بازاریابی هدفمند و آگاهانهای انجام نشده و فعالیت برنامهریزی و اصولی به منظور رشد گردشگری وجود نداشته است.
به عقیده شما در صنعت گردشگری بهطور حقیقی رشد کردیم؟ برخی معتقدند آمارهای گردشگری ما در زمینه سفر گردشگران ورودی به ایران ضد و نقیض است و مبنای درستی ندارند.
بله، به عقیده من در صنعت گردشگری بهطور واقعی رشد کردیم. این را از روی تجربه میگویم، بهطور مثال هتلهای ما در High Season (فصل پر سفر) مملو از جمعیت است، در Low Season ( فصل کمسفر) نیز مسافران بسیاری داریم، اما در گذشته شرایط اینگونه نبوده است. اگرچه آمارهایی که در زمینه حضور گردشگران ورودی به کشور ارائه میشوند مبنای درستی ندارند؛ اما اینکه گردشگری ایران رشد کرده یک حقیقت غیرقابل انکار است.
پیشبینی شما درباره آینده گردشگری ایران چیست؟ به نظر شما چه باید کرد تا گردشگری توسعه یابد؟
تا زمانی که گردشگری را جدی نگیریم متغیرهای بیرونی روی ما اثر میگذارد، بهعنوان نمونه اگر منطقه خاورمیانه در ناامنی باشد اما ایران امنیت خود را حفظ کند گردشگری کشور رشد مییابد. با اینهمه اگر آگاهانه به منظور توسعه گردشگری کشورمان تلاش کنیم، اکنون فرصت خوبی است برای تحقق اهدافی که در راستای توسعه گردشگری در نظر گرفتهایم.
زیرساختهای گردشگری نواقص زیادی دارد و به عقیده بسیاری تا زمانی که این زیرساختها تکمیل نشود، شاهد توسعه گردشگری نخواهیم بود. شما چطور این موضوع را ارزیابی میکنید؟
من معتقدم گردشگری یک صنعت تقاضامحور است و اگر تقاضای پایدار نسبت به گردشگری ایجاد شود در این مسیر زیرساختها فراهم و بهطور کلی باعث ارتقای صنعت گردشگری میشود. به عبارت دیگر باید به سوی ایجاد تقاضای پایدار حرکت کنیم چراکه این مهم در تمامی دنیا تجربه شده است. اگر تقاضای پایدار وجود داشته باشد و ایران نیز تحتتاثیر نوسانها و اتفاقها قرار نگیرد سرمایهداران خارجی اقدام به سرمایهگذاری در حوزه گردشگری در ایران میکنند، چراکه سرمایهگذاری در این صنعت از امنیت لازم برخوردار میشود. اگر به لحاظ سیاسی بتوان ثبات ایجاد کرد ایران تبدیل به کشور امنی به لحاظ سرمایهگذاری میشود و گردشگری از جمله صنایع زودبازده به شمار میرود. با جذب سرمایهگذاران زیرساختهای گردشگری نیز تکمیل میشوند. درحالحاضر شبکه هتلداری و تورگردانی سنتی و پرعیب است و راهنمایان نیز به شیوهای سنتی و پر از ایراد فعالیت میکنند اما دیکته نانوشته غلط ندارد و طبیعی است که طی فعالیت در حوزه گردشگری اشکالها و ایرادهای بسیاری نمایان میشود و باید برطرف شود. از ۴ سال گذشته هتلهای بسیاری به بهرهبرداری رسیدهاند و دلیل ساخت آنها افزایش میزان تقاضا در صنعت گردشگری کشور بوده است. اکنون مشاهده میشود افراد بسیاری تلاش میکنند دانش خود را در حیطه گردشگری افزایش دهند و استارتآپهای بسیاری نیز در این حیطه ایجاد شدهاند، سرمایهگذاران علاقهمند به سرمایهگذاری هستند و تمامی اینها به دلیل وجود تقاضای پایدار در صنعت گردشگری بوده است.
گفته میشود دو نوع آژانس گردشگری وجود دارد که یک نوع آن خصوصی و نوع دیگر خصولتی است؛ آژانس گردشگری خصوصی به دلیل نبود رابطههای قوی نمیتواند از تخفیفات هتلها و خطوط هوایی کشور استفاده کند و بسیاری از آنها ورشکست میشوند. از دیدگاه شما این ورشکستگی به دلیل نبود رابطهها و دسترسی لازم به امکانات است یا به دلیل نبود تخصص لازم؟
برخی از آژانسهای گردشگری به هر دو دلیل عنوان شده دچار ورشکستگی میشوند البته ناگفته نماند در تمام دنیا کسب و کارهای بسیاری شکست میخورند با اینهمه یکی از دلایل اصلاح نشدن گردشگری در کشور ما تورم بیش از اندازه دولت در این حوزه است. چند بنگاه اقتصادی محدود در کشور داریم که تمامی فعالیتها و پروژههای خوب گردشگری را برعهده میگیرند و به بخش خصوصی اجازه فعالیت نمیدهند. این امر موجب میشود بخش خصوصی فعال در گردشگری در یک سطح باقی بماند و رشد نکند.
از همین رو دنبال تخصص هم نمیرود، چراکه انگیزه لازم برای اینکار را ندارد و دولت نیز به جای اینکه نظارت داشته باشد، اجرا میکند و قانون را به گونهای مینویسد که بتواند فعالیتهای اجرایی را بر عهده بگیرد.
