با اینکه در داخل کشور ظرفیتهای بسیاری برای ریلسازی وجود دارد اما سازمانهای متولی این امر در کشور هنوز ترجیح میدهند نیازهای این حوزه را از طریق واردات برطرف کرده و استفاده از توان داخلی اولویت نخست آنها نباشد.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، این اتفاق علاوه بر اینکه باعث میشود اشتغال و سوددهی این صنعت در داخل کشور به خطر افتد، ارز بسیاری را نیز از ایران خارج میکند که به طور حتم به نفع اقتصاد کشور نبوده و با برخی بندهای اقتصاد مقاومتی نیز در تضاد است. برای رسیدن به اهداف تعریف شده در چشمانداز ۱۴۰۴، خطوط ریلی باید ۱۵ هزار کیلومتر دیگر امتداد یابند. یکی از مهمترین لوازم تحقق این هدفگذاری، رهایی راهآهن ایران از وابستگی به ریلهای وارداتی است. از دیدگاه کارشناسان، یکی از علل اصلی توسعه نیافتن خطآهن در ایران، تولید نشدن ریل در کشور و نیاز به واردات این محصول است که مشکل بزرگی برای توسعه کشور به شمار میرود. کاهش شدید مصرف سوخت، هزینههای پایینتر جابهجایی کالا، آلایندگی کمتر، کاهش بار ترافیکی جادهها و در نتیجه کاهش تصادفات جادهای از جمله مزایای حملونقل ریلی نسبت به حملونقل جادهای هستند. علاوه بر این، فرسودگی خطوط ریلی کشور نیز نیاز به احداث ریل جدید را ایجاد کرده است. همچنین باید در نظر داشت که ریلهای تولید داخل برای جایگزینی ریلهای فرسوده از کیفیت کافی برخوردار نیست و این موضوع باعث شده وابستگی کشور در این زمینه افزایش یابد. در سالهای پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، ایران یک واردکننده صرف ریل بود اما پس از پیروزی انقلاب تلاشها برای دستیابی به فناوری تولید ریل به بار نشست و در اوایل دهه ۷۰ کارخانه ذوبآهن اصفهان موفق به تولید ریل U۳۳ شد و تفاهمنامهای هم در این زمینه بین این شرکت و شرکت راهآهن در سال ۷۳ منعقد شد اما به دلایل نامشخصی استفاده از این ظرفیت داخلی در حوزه اجرایی محقق نشد. حدود ۱۵ سال بعد و در سال ۸۷، بکارگیری و استفاده از توانمندی شرکت ذوبآهن مورد توجه بهرهبرداران شبکه ریلی کشور قرار گرفت و تفاهمنامهای بین مدیران شرکت راهآهن و شرکت ذوبآهن با هدف تولید انبوه ریل U۳۳ امضا شد اما به دلیل آنچه کیفیت نامناسب و از رده خارج شدن ریل U۳۳ اعلام شد، شرکت راهآهن دیگر سفارش جدیدی برای تولید این ریل به شرکت ذوبآهن نداد. همچنین مسئولان شرکت راهآهن تاکنون از عمل به وعدههای خود مبنی بر امضای قرارداد پیشخرید ریلهای تولیدی شرکت ذوبآهن خودداری کردهاند و خود یکی از عوامل مهم محقق نشدن وعده این شرکت مبنی بر تولید ریل ملی است. اینگونه بود که توان داخل برای تولید ریل ملی مورد توجه قرار نگرفت و کشور همچنان واردکننده ریل است. تولید ۷۰تن ریل U۳۳ در ساعت درحالی که شرکت ملی راهآهن اعلام کرده بود ذوبآهن اصفهان قادر به تولید ریل U۳۳ نیست، حمیدرضا نورمحمدی، مدیر مهندسی ناحیه فولاد ذوبآهن و مدیر بخش مهندسی ریلی به گسترش صنعت گفت: اکنون کارخانه ذوبآهن اصفهان به ظرفیت تولید ۷۰تن ریل U۳۳ رسیده است. مدیر مهندسی ناحیه فولاد ذوبآهن و مدیر بخش مهندسی ریلی با اشاره به اینکه کارخانه ذوبآهن میتواند ریل مورد نیاز را تولید کند، گفت: با این حال موضوع تفاهمنامه هنوز اجرایی نشده است. بر اساس این ادعا به نظر میرسد ذوبآهن اصفهان توان بالایی در تولید این محصول دارد اما بنا به دلایلی که تاکنون از طرف شرکت ملی راهآهن جمهوری اسلامی اعلام نشده، این محصول از مبادی دیگری تامین شده است. وزارت صنعت، معدن و تجارت، زبان تولیدکننده داخلی کاهش سرمایه در گردش و مشکلاتی که در تامین منابع مالی وجود دارد در سالهای گذشته آسیبهای بسیاری به تولیدکنندگان وارد کرده و بخشی از فعالان حوزه تولید به دلیل ناتوانی در مقابله با این مشکلات از چرخه صنعت کشور حذف شدهاند. علاوه بر اینها در پروژههای زیرساختی، بدهیهای بخش دولت نیز از دیگر مشکلاتی است که توان بخش خصوصی کشور را کاهش داده است. دولت در بسیاری از پروژهها به بخش خصوصی بدهکار است و تولیدکنندگان به دلیل اینکه هنوز به سرمایه خود دست نیافتهاند نمیتوانند در پروژههای جدید شرکت کنند. برخی کارشناسان این موضوع را سیاستی میدانند که باعث شده کالا از خارج کشور تامین شود. به عبارت دیگر زمانی که تولیدکننده داخلی توان تامین محصول را نداشته باشد، دولت میتواند از طریق دیگر کشورها محصولات مورد نیاز را تامین کند. اکنون بخش خصوصی در پروژههای زیرساختی تضعیف شده و نمیتواند در بسیاری از این پروژهها حضور داشته باشد. این موضوع دست دولت برای واردات را باز کرده است. در ادامه این موضوع برای بررسی وضعیت تولید ریل U۳۳ و شیوههای حمایت از تولیدکنندگان داخلی با محمدرضا رضاییکوچی، رئیس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی به گفتوگو نشست که شرح آن در ادامه آمده است. برخی اطلاعات حاکی از این است که شرکت ملی راهآهن جمهوری اسلامی تمایل چندانی به استفاده از ریلهای تولید داخل ندارد و اولویت نخست تامین ریلهای مورد نیاز را در واردات میپندارد، این موضوع را چطور ارزیابی میکنید؟ تاکید کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی استفاده حداکثری از توان داخلی است که در اقتصاد مقاومتی نیز به این موضوع به طور مشخص پرداخته شده است. بر این اساس اگر تولیدکنندگان داخلی میتوانند نیاز راهآهن در داخل کشور را برطرف کنند، شرکت ملی راهآهن موظف است از این طریق تامین نیاز کند. موضوع تامین نیازهای حملونقل ریلی علاوه بر بحث ریلسازی در بحث واگنسازی و لکوموتیو نیز وجود داشت. کمیسیون عمران به طور مشخص چه اقداماتی تاکنون برای تامین نیازهای بخش حملونقل ریلی از طریق تولیدکنندگان داخلی انجام داده است؟ در این زمینه بارها مسئولان و تولیدکنندگان را دعوت کردیم تا در بحثهای رودررو به طرح و حل مشکلات خود بپردازند که در برخی از موارد این اقدام به نتیجه مطلوبی رسید و مشکلاتی که وجود داشت برطرف شد. در شرایط کنونی طرف تقاضا و متقاضی باید در بحثهای رودررو نیازهای خود را مطرح کنند و دولت نیز با حمایت از تولیدکنندگان داخلی تلاش کند نیازهای کشور از طریق تولیدکنندگان برطرف شود. با این حال در برخی از زمینهها هنوز مشکلاتی وجود دارد، دلیل اصلی این مشکلات را در چه میبینید؟ واحدهای تولیدی ما توان مالی اندکی دارند و سرمایه در گردش معضل اصلی آنهاست. باید در نظر داشت که تولید نیاز به سرمایه در گردش دارد. اکنون یکی از بزرگترین مشکلات بخش تولید کشور نبود سرمایه در گردش و وفور نیروی انسانی کارآمد است. در صورتی که معضل تامین مالی پروژهها برطرف شود، طبیعی است که علاوه بر جلوگیری از واردات بر توسعه نیروی انسانی نیز میتوان تمرکز بیشتری داشت. برخی از تولیدکنندگان دلیل مشکلات مالی خود را در بدهی بخشهای دولت میدانند که البته این موضوع در پروژههای ریلسازی نیز وجود دارد، این مشکل را با چه سیاستی میتوان حل کرد؟ تولیدکنندگان معتقدند ما در کشور توان داریم اما از آنها پشتیبانی نمیشود و بدهیهای بخش دولتی به آنها آسیب بسیاری وارد کرده است. تولیدکنندگان کشور با احتساب شرایط اقتصادی موجود نمیتوانند با پرداخت نکردن به موقع وزارت راه و شهرسازی کاری از پیش ببرند. دولت میتواند با افزایش سیاستهای حمایتی مشکل تامین منابع مالی را برطرف و همچنین بدهیهای خود را به بخش خصوصی پرداخت کند تا این مشکلات برطرف شود. تا زمانی که مشکل تامین مالی و پرداخت بدهیها برطرف نشود، بخش خصوصی قادر به حضور در پروژههای اینچنینی نخواهد بود. موضوع حمایت از تولیدکنندگان نیز به عنوان یک کلیدواژه سالهاست که مطرح شده است. حمایت از تولیدکنندگان داخلی با چه ساز و کاری باید باشد تا بیشترین بازدهی را داشته باشد و تولیدکنندگان بتوانند به قدرت مناسبی در تولید دست یابند؟ در گام نخست برای این کار ابتدا باید اراده کافی برای حمایت از تولیدکنندگان داخلی وجود داشته باشد. در صورتی که به واقع این اراده در کشور ایجاد شود، وزارت صنعت، معدن و تجارت میتواند به عنوان نماینده بخش تولیدکننده در کشور به مطالبات تولیدکنندگان از دیگر بخشهای تولیدی بپردازد. به عبارت دیگر این وزارتخانه باید مدافع تولیدکنندگان در دولت باشد تا بتواند به دیگر بخشهای دولتی که به بخش خصوصی بدهکار هستند برای پرداخت بدهیها فشار بیاورد. وزارت صنعت، معدن و تجارت متولی حمایت از تولیدکنندگان است و تولیدکنندگان با ارتباط بیشتر با این وزارتخانه میتوانند بخش قابل توجهی از مشکلات خود را برطرف کنند. کمیسیون عمران در زمینه حمایت از تولیدکنندگان داخلی چه اقداماتی میتواند انجام دهد؟ بارها از تولیدکنندگان خواستهایم در صورتی که محصولی را میتوانند تولیدکنند و آن محصول اکنون از خارج کشور تامین میشود به کمیسیون عمران اعلام کنند. اجرای سیاستهای اقتصاد مقاومتی از وظایف دولت، مجلس و تمام سازمانها و نهادهاست. همچنین براساس این شیوه اقتصادی باید اقتصاد کشور درونزا و بروننگر باشد. با احتساب اینها تولیدکنندگان بخش خصوصی باید در جریان پروژههای در حال اجرا باشند و هر جا که محصول وارداتی در داخل کشور تولید میشد، اعلام کنند تا نمایندگان از طریق راههای قانونی مانع این کار شوند. کمیسیون عمران در شرایطی که شاهد چنین اقداماتی از طرف دستگاههای دولتی یا خصوصی باشد از هیچ اقدامی برای حمایت از تولیدکنندگان داخلی دریغ نخواهد کرد.
