حدود 45 روز از حادثه معدن زمستان یورت میگذرد و در این مدت گزارشهای مختلفی در خصوص دلایل انفجار این معدن به گوش رسیده است. در ابتدا یکی از دلایل اصل انفجار را بردن باتری به درون تونل میدانستند و بعد از آن خبرهایی درخصوص لوکوموتیو دوم شنیده شد.
نبود نظم و انضباط در عمده فعالیت های معدنی به گزارش پایگاه خبری گسترش روزنامه صمت نوشت: اکنون با گذشت بیش از یک ماه از این حادثه در گزارش کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلام مواردی همچون عدم کفایت تهویه طبیعی موجود، با توجه به تغییر فصل و یا ریزش احتمالی در دویل انتهایی رابط تونل دو به یک، تجمع احتمالی گاز در منطقه انفجار به دلیل عدم کفایت تهویه، حبس گاز در فضای تخریبی به جا مانده ناشی از استخراج در محل انفجار و همچنین وجود گرد زغالسنگ در محیط معدن ارائه شد. همچنین عدم وجود سیستم تهویه در این معدن از عوامل اثرگذار بر این حادثه تلخ بوده است. حال اینکه گفته میشود منبع جرقه احتمالا به دلیل وارد کردن باتری به درون تونل بوده موضوعی است که باید مورد بررسی قرار گیرد. آنچه در این میان حائز اهمیت است نیاز به توجه بیشتر از سوی مسئولان مربوطه به معادن زیرزمینی از جمله زغالسنگ ( شرایط سخت و پرخطر کاری) به منظور افزایش ایمنی این معادن و تجهیز آنها به فناوریهای نوین است. در کنار این موضع آموزش نیروی انسانی و انجام فعالیتهای معدنکاری بر پایه نظم و انضباط می تواند از بروز حوادث این چنینی جلوگیری کند.
آموزش همواره یکی از مهمترین و اثرگذارترین عوامل بر عملکرد بخش معدن است. انجام امور معدنی با رعایت نظم و انضباط تا حدود قابل توجهی میتواند از بروز حوادث تلخ معدنی جلوگیری کند. این موضوع برای معادن زیرزمینی که شرایط سخت تری نسبت به معادن روباز دارند از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. زیرا اگر موارد یاد شده از سوی فعالان معدن زمستان یورت رعایت میشد، احتمال بروز حادثه را کاهش میداد. کوروش شعبانی، مدیر آموزشی سازمان نظام مهندسی معدن تهران در خصوص بحث ایمنی در معادن زیر زمینی ایران گفت: فعالیت در معادن ایران با اروپایی ها دارای یک تفاوت بوده و آن هم توجه به نظم و انضباط در انجام امور است. زیرا اگر دقت کنیم خواهیم دید که ما از نیروهای انسانی متخصص و تحصیل کرده جوان، بسیار غنی هستیم اما تنها چیزی که در این میان کمبودش احساس میشود دیسیپلین و نظم و انضباط در کار است. وی ادامه داد: اکنون افراد بسیاری در بخش معدن هستند که از سطح علمی بالایی برخوردارند اما همانگونه که گفته شد نظم و انضباط در کار بسیاری از فعالان بخش معدن ضعیف است. در واقع بحث ایمنی در کار معادن را میتوان به بیتوجهی در اصول و مقررات و نظم و انضباط وصل کرد. اگر فعالان در بخش معدن و مسئولان هرکدام کار خود را به درستی انجام دهند به طور قطع در معادن زیر زمینی مشکلی پیش نخواهد آمد. شعبانی ادامه داد: در این میان معدن زمستان یورت آزادشهر نیز به طور قطع دارای مسئول فنی و ایمنی بوده و یک نفر مسئول بهداشت داشته است(معادنی که بیش از 25 نفر نیروی تخصصی داشته باشند باید مسئول فنی و اچ اس ای برای آنها در نظر گرفته شود). اما اینکه چرا این دست از اتفاقات رخ میدهد به نوع عملکرد مسئولان معدن بازمیگردد. به عقیده وی، روزمرگی شدن کارها و نداشتن انگیزه مادی و معنوی برای ادامه کار منجر به کاهش بهره وری در معادن و گاها بروز حوادث تلخ در معادن میشود. در واقع هرکدام از کسانی که در یک پست مشغول به کار هستند دارای انگیزه و علایق مختلفیاند که مدیریت مجموعه میتواند با پیدا کردن آن انگیزه انجام کار به بهترین شکل را برای آنها فراهم کند و در نهایت از به وجود آمدن روزمرگی جلوگیری میشود. وی ادامه داد: مسئولان ایمنی و بهداشت و محیط زیست معادن بر اساس قانون باید در معادن حضور داشته باشند حال اگر دقت و نظارت بیشتری وجود داشته باشد و فعالان این بخش آموزش بیشتری ببینند در نتیجه اتفاقات تلخی همچون حادثه زمستان یورت گلستان رخ نخواهد داد. در معدنکاری ایمن و تخصصی نیاز به آموزش به شکل روزانه نیاز است. به این ترتیب کسی که استاندارد ایزو را دریافت میکند باید به شکل روزانه و مطابق با تغییرات آموزشهای لازم را ببیند تا بتواند ایزوی خود را حفظ کند. شعبانی افزود: در واقع آموزش درست و دائمی و به روز رسانی اطلاعات، مسئولیت پذیری، نظم و انضباط در کار و نظارت کامل بر اینها همه در کنار هم میتواند از بروز مشکلات و حادثه ها جلوگیری کند.
سخن آخر... نکات مهمی که از سوی کارشناسان در خصوص معدن زمستان یورت مطرح میشود نبود تهویه مناسب برای معدن بوده است. به این ترتیب که تهویه هوای معدن به شکل موضوعی و از راه های طبیعی انجام میشده است. این حادثه تلخ که منجر به از دست دادن 43 تن از نیروهای فعال در صنعت زغالسنگ کشورمان شد در واقع زنگ خطری برای مسئولان در حوزه معدن و معدنکاری است تا توجه بیشتری نسبت به فعالیت های معدنی کشور داشته باشند و به فکر بازسازی احیا و تجهیز معادن به فناوری های روز باشند. از طرفی برگزاری دوره های آموزشی برای کارگران معادن باید در راس این برنامه ها قرار گیرد و آنها آمادگی لازم برای قرار گرفتن در شرایط بحرانی را پیدا کنند. اکنون که ادامه فعالیت در معدن زغالسنگ زمستان یورت متوقف شده فرصت مناسبی است تا با ایجاد شرایط مناسب برای این معدن و الگوبرداری از معادن پیشرفته و ایمن زغالسنگ در جهان، بتوان ضمن راه اندازی مجدد معدن از بروز حوادث تلخ جلوگیری کرد.
