کامران کاوه فیروز- کارشناس اکتشاف
چندی است در اخبار مربوط به اکتشافات مواد معدنی از لزوم افزایش عمق اکتشافات و دستیابی به کانسارهای مخفی از سوی مدیران معدنی سخن به میان میآید. موضوع مطرح شده به یقین در بخش اکتشاف اجتنابناپذیر است و لزوم دستیابی به این مهم نیاز به فراهم کردن امکانات، دانش و فناوری مورد نیاز دارد اما در صورت دستیابی به چنین ذخایر عمیقی، تا چه اندازه دانش و تجهیزات برای استخراج و بهرهبرداری از این ذخایر در اختیار داریم؟ بهعنوان نمونه، خبر اکتشاف ذخیره۲میلیارد تنی از سنگآهن در عمق ۱۵۵۰ متری در استان یزد که منتشر شد گامهای اولیه دستیابی به ذخیرههای عمیق را محقق کرد اما بیدرنگ موضوع اقتصادی بودن کانسار مطرح شد و کارشناسان حوزه اکتشاف به درستی مطرح کردند که استخراج و اقتصادی بودن کانسار در مراحل بعدی و پس از اتمام عملیات اکتشاف قرار دارد. با توجه به چند تجربه کوچک خود که در مواردی همانند کانسار مس پورفیری دارم با برداشت ۳۰۰ متر باطله هنوز عملیات استخراجی انجام نشده و به نظر میرسد بهرهبرداری از سنگآهن کشف شده در استان یزد با دانش و امکانات امروزی کشور غیرممکن باشد.به طورکلی آمار استخراج زیرزمینی معادن در کشور بسیار پایین بوده و افزون بر ۹۰ درصد بهرهبرداری از عمق را معادن باستانی مانند قلعهزری، نخلک، دره زنجیر و از این دست تشکیل میدهند. بنابراین به نظر میرسد علاوه بر دانش و امکانات مورد نیاز در استخراج به روش زیرزمینی، جسارت و ریسکپذیری معدنکاران در این بخش بسیار پایین است. از طرفی هزینههای بالا در شروع کار استخراج زیرزمینی، یکی دیگر از عوامل تمایل نداشتن معدنکاران به استفاده از این روش است در حالیکه بر اساس آمارهای غیررسمی، حدود ۷۵درصد از معادن سرب و روی دنیا با روش استخراج زیرزمینی در حال بهرهبرداری هستند. لازم است نهادهای دولتی در این بخش پیشرو شوند. برگزاری کلاسهای آموزش در بخش استخراج زیرزمینی با استفاده از استادان بنام خارجی در این حوزه و ورود ماشینآلات با فناروی روز از کشورهای پیشرو در این مبحث مانند چین، در نمایشگاههای صنایع معدنی و ماشینآلات میتواند کمک شایانی به این حوزه کند. ورود به این بخش حتی در مبحث سنگ ساختمانی با الگوبرداری از کشورهای پیشرو مانند ایتالیا حتی میتواند موجب تعامل مناسب حوزه معدن و محیطزیست و منابع طبیعی شود زیرا در بخش استخراج زیرزمینی، بحث تخریب زیستمحیطی و منابع طبیعی تا ۸۰درصد کاهش مییابد؛ ضمن اینکه بر اساس تجربه در برخی معادن از جمله سنگ ساختمانی، استفاده از این روش استخراجی موجب دسترسی به ماده معدنی با کیفیتتر و پرعیارتر میشود. با عنایت به اینکه زنجیره معدن در ۳بخش زنجیروار اکتشاف، استخراج و فرآوری، کامل و اقتصادی میشود ضروری است همزمان با برنامه در بخش اکتشافات عمیق، دانش و فناوری برداشت از این کانسارها نیز روزآمد و به کشور وارد شود.
