تغییرات بنیادین دولت یازدهم در گمرک، از انقلابی در این بخش حکایت دارد که نتیجه آن را در بهبود آینده تجاری ایران شاهد خواهیم بود.
به گزارش پایگاه خبری گسترش به نقل از ایرنا، تجهیز گمرک به سیستمهای کنترلی پیشرفته، تفاوتهای فاحشی را در عملکرد این نهاد در مقایسه با دولت دهم به ارمغان آورده است. برای نمونه در دولت دهم در سال ۱۳۹۲ درآمدهای گمرکی حدود ۸۰ هزار میلیارد ریال( ۸ هزار میلیارد تومان)بود درحالیکه این رقم در سال ۱۳۹۵ به بیش از ۱۸ هزار میلیارد تومان رسید. این افزایش درآمد در حالی محقق شد که شاهد کاهش ۱۲ درصدی واردات کشور از ۵۰ میلیارد دلار در سال ۱۳۹۲ به کمتر از ۴۴ میلیارد دلار در ۱۳۹۵ بودیم یعنی اینکه درآمد کشور از محل حقوق ورودی ۱۱۰ درصد رشد داشته است. همچنین در دولت دهم نرخ حمایت تعرفهای از صنایع ۶ درصد بود که این شاخص بعد از راهاندازی سامانههای کنترلی پیشرفته در دولت یازدهم به ۱۲ درصد افزایشیافته است. فقدان سیستمهای کنترلی در گمرک سبب شده بود تا کل کشفیات مواد مخدر و پیشسازها اندک باشد به شکلی که در سال ۱۳۹۱ این میزان کشفیات تنها ۱۵کیلوگرم بود اما دولت یازدهم میزان کشفیات مواد مخدر و پیشسازها در سال ۱۳۹۴ به ۳۰۰ تن رسید و در سال ۱۳۹۵ نیز این روند تداوم داشت. نبود آمار دقیق از پروندههای مظنون به پولشویی پاشنه آشیل گمرک در سالهای قبل به شمار میرفت که این رویه در دولت یازدهم با استقرار سامانههای جدید متحول شد به شکلی که تنها در سال ۱۳۹۴ آمار پروندههای مظنون به پولشویی به ۵۸۴۸ فقره رسید که رشد بالغبر ۳۱۲ درصدی را تجربه کرد؛ این آمار در سال ۱۳۹۵ بالغبر ۲۷۰۰ پرونده بود. کنترل فیزیکی واردات سبب ایجاد ۱۲ هزار و ۹۰ میلیارد ریال (۱۲۰۹ میلیارد تومان) مطالبات معوق تا سال ۹۲ شده بود اما در دولت یازدهم مطالبات کاملاً مکانیزه و بهصورت الکترونیکی انجام میشود و امکان خروج کالا باوجود بدهی قبلی عملاً غیرممکن است. وجود ۴۸۰ هزار ردیف بلاتکلیف کامیونهای ترانزیتی که به دلیل معدون شدن دفاتر مربوطه هیچگونه اطلاعات مشخصی درخصوص وضعیت آنها در دسترس گمرک نبود، از مشکلات دیگر کمرگی تا پیش از دولت یازدهم بود اما امروز تمام وضعیت وصولی پروانههای عبوری بهصورت برخط در سامانه ثبت و کنترل میشود. نبود مکانیسم نظارتی در گمرک سبب ایجاد ۱۵۰۰ میلیارد ریال بدهی معوق توسط شرکتهای بیمهگر به گمرک شده بود اما با اجرای سامانه جامع گمرکی در سالهای منتهی به ۱۳۹۲، ارتباط الکترونیکی شرکتهای بیمه از طریق پنجره واحد به گمرک فراهمشده و از چنین معضلاتی جلوگیری بهعملآمده و به صفر رسیده است. مشکل دیگر در فیزیکی بودن امور گمرکی، چاپ پروانه ترخیص کالا بهصورت کاغذی بود و گزارشهای متعددی مبنی بر تکثیر، سرقت پروانه، سوءاستفاده و جعل اسناد به نهادهای نظارتی واصل میشد اما اکنون با اجرای سامانه جامع گمرکی پروانه کاغذی حذف و استعلام تنها به شکل الکترونیکی انجام میشود. همچنین یکی از مشکلاتی که درگذشته وجود داشت، مفقود شدن اظهارنامههای کاغذی بود که اکنون با اجرای سامانه جامع همه اسناد مرتبط به اظهار بهصورت دادههای الکترونیکی یا اسناد اسکن شده ضمیمه اظهارنامه الکترونیکی میشود. درگذشته زمان گردش اظهارنامه در فرآیند فیزیکی تشریفات گمرکی و ترخیص کالا، ۲۶ روز بود که این فرآیند امروز به ۴ روز کاهشیافته است. همچنین در دولت دهم دریافت اطلاعات مانیفست و اعلام وصول کامیونهای ترانزیتی بهطور میانگین ۴۵ روز زمانبر بود اما در دولت یازدهم دریافت اطلاعات مانیفست و اعلام وصول کامیونهای ترانزیتی بهصورت الکترونیکی انجام میشود و اعلام وصولها به لحظه شده است. یکی دیگر از مشکلات امور گمرکی درگذشته، زمانبر بودن ترخیص کالا اعم از صادرات و واردات بود؛ در دولت دهم میانگین زمان ترخیص اظهارنامههای وارداتی ۲۶ روز و برای صادراتی ۷ روز بود اما با اجرای سامانههای پیشرفته گمرکی در دولت یازدهم این زمانها به ترتیب به ۴ و ۱ روز کاهشیافته است. این موفقیت بهمنزله کاهش هزینهها در زنجیره تأمین در هرسال باارزش تجاری تقریباً معادل ۳۳۰ هزار میلیارد ریال (۳۳ هزار میلیارد تومان) است. قطع ارتباط سنتی و کاغذی با سازمانهای ذیمدخل در تشریفات گمرکی و ترخیص کالا از دیگر دستاوردهای گمرکی دولت یازدهم است به شکلی که امروز شاهد ارتباط الکترونیکی با ۲۲ سازمان ذیمدخل در تشریفات گمرکی و ترخیص کالا و صدور مجوزها هستیم و اطلاعات بهصورت الکترونیک و آنلاین مبادله میشود که نتیجه آن جلوگیری از ارائه اسناد جعلی نظیر ثبت سفارش و اسناد بانکی، مجوزهای ترخیص است. تا پیش از دولت یازدهم، کامیونهای ترانزیتی فاقد دستگاه موقعیتیاب (GPS) بودند و امکان مسیریابی آنها وجود نداشت اما اکنون کامیونهای ترانزیتی به ۸۹ هزار دستگاهGPS وRFID تجهیز شدهاند. تا پیش از استقرار دولت یازدهم، تعداد ۵ دستگاه ایکسری کامیونی خریداری و در گمرکات اجرایی نصبشده بود اما اکنون این تعداد به ۲ برابر قبل افزایشیافته و تعداد ۱۲ دستگاه ایکسری کامیونی در گمرکات اجرایی با حداکثر ظرفیت فعال و در حال بهرهبرداری است. همچنین در دولت دهم تعداد سگهای موادیاب ۱۱ قلاده بود که در دولت یازدهم تعداد ۱۰ قلاده سگ موادیاب خریداری و تعداد سگهای موادیاب به ۲۱ قلاده افزایشیافته است. از دیگر مواهب استقرار سیستمهای کنترلی در گمرک، کشف قاچاق انسان بود که تا پیش از دولت یازدهم آمار آن صفر بود اما تنها در سال ۹۵ تعداد ۵۰ مورد قاچاق انسان با استفاده از دستگاههای کنترلی و پیشرفته کشف شد.
