16 اکتبر (۲۴ مهر) هر سال روز جهانی غذاست. این روز که به افتخار تاسیس سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد نامگذاری شده از سوی نهادهایی که برای ایجاد امنیت غذایی در جهان تلاش میکنند گرامی داشته میشود.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: در این روز نهادهای گوناگون به بررسی ابعاد مختلف تامین امنیت غذایی در جهان پرداخته و تلاش میکنند راهکارهایی برای پایان دادن به بحران گرسنگی در جهان بیابند. راهکارهای تشویقی به جای تنبیهی روندی است که اکنون پیش گرفته میشود تا همه بخشهای درگیر تامین مواد غذایی از جمله کشاورزان انگیزه و رغبت بیشتری برای بهبود وضع موجود داشته باشند. گزارش تازه «برنامه جهانی غذا» (WFA) سازمان ملل درباره امنیت غذایی نشان میدهد که در طول سال ۲۰۱۶ میلادی (۹۵-۱۳۹۴) نزدیک به ۸۰۰ میلیون تن از گرسنگی رنج بردهاند و انتظار این است که این رقم در امسال میلادی یعنی ۲۰۱۷ (۹۶-۱۳۹۵) به دلایل گوناگون همچون جنگ و بیثباتی سیاسی و نیز ضعف ساختارهای زیربنایی و تغییرات اقلیمی و آب و هوایی افزایش یابد. در گزارش برنامه جهانی غذا به کشورهایی اشاره شده که مواد غذایی موردنیاز را در اختیار دارند اما مدیریت آن را بلد نیستند. براساس گزارش این نهاد، مدیریت ضعیف صنایع غذایی یا ذخیرهسازی نادرست آن دستیابی به مواد غذایی را مشکل میکند. از سوی دیگر مهاجرت نیز یکی از دلایل ایجاد ناامنی غذایی به شمار میآید. اگرچه عواملی که باعث مهاجرت میشوند تنوع زیادی دارند اما نمیتوان بهسادگی از ناامنی غذایی گذر کرد. یک راهحل برای رویارویی با بحران مهاجرت تلاش پایدار برای تقویت انعطافپذیری بخش کشاورزی در برابر افزایش دمای هوا و بیشتر شدن کمبود آب است. درگیری و بیثباتی عوامل کلیدی بهوجود آمدن بحران مهاجرت هستند اما ناامنی غذایی، فقر و رویدادهای مربوط به تغییرات آب و هوایی مثل خشکسالی نیز نقش مهمی در ایجاد این بحران دارند. براساس اعلام سازمان غدا و کشاورزی ملل متحد (FAO) زندگی سهچهارم قشر بهشدت کمدرآمد جهان به کشاورزی یا سایر فعالیتهای روستایی بستگی دارد. تقویت انعطافپذیری و افزایش بهرهوری در برابر تغییرات پرسرعت اقلیمی و تشویق مردم به دنبال کردن نوع معیشتی که از آن برآمدهاند نیاز به یک راهبرد جدی دارد تا بتوان با استفاده از آن جریان مهاجرت را کنترل کرد. توسعه پایدار و موثر روستایی میتواند امنیت غذایی را بهبود دهد، وضع زندگی مردم را بهتر کند، بنگاههای اقتصادی جدید ایجاد کند، فرصتهای شغلی تازه بهوجود آورد، دسترسی به مراقبتهای اجتماعی را افزایش دهد، درگیری بر سر منابع طبیعی را کم کند و راهحلهایی ارائه میدهد که بتوان با استفاده از آنها از بین رفتن تدریجی محیطزیست را کنترل کرد. کشاورزی انعطافپذیر؛ یک راهکار برای بحران مهاجرت در سطح جهانی، شمار زیادی از مهاجران از مناطقی هستند که آشنایی زیادی با وضعیتشان وجود دارد؛ ازجمله این مناطق خاورمیانه، شمال افریقا و آسیایی مرکزی هستند. در این مناطق بیشتر مردم وابسته به کشاورزی و منابع طبیعی و البته براساس سبک زندگی منابع محور، گرفتار ناامنی غذایی هستند. این مناطق خشک و آسیبپذیر به شدت در برابر تاثیرات تغییرات اقلیمی مقاومت کمی از خود نشان میدهند. نهادی به نام هیات بین دولتی تغییرات آب و هوایی پیشبینی کرده که در دهههای پیشرو این نواحی حاشیهای دمای بالاتر و گرمای بیشتری را خواهند داشت، خشکسالیهای پیاپی بیشتری تجربه خواهند کرد و کمبود آب در آنها افزایش پیدا خواهد کرد. برای نمونه در خاورمیانه و شمال افریقا تغییرات اقلیمی موجب تشدید فشارهای موجود در منابع آب در حال کاهش خواهد شد. همچنین پیشبینی میشود منابع تجدیدپذیر آب از ۱۱۰۰ مترمکعب در سال به ۵۵۰ مترمکعب تا سال ۲۰۵۰ میلادی (۲۹-۱۳۲۸) برسد. تهدید تغییرات اقلیمی تغییرات اقلیمی چه معنایی برای کشاورزی و تولید مواد غذایی دارد؟ بهطور خلاصه، کاهش بهرهوری، فصلهای کوتاهتر رشد مواد غذایی و کمتر شدن زمینهای حاصلخیز از نتایج تغییرات اقلیمی است. اگر دمای هوا تا ۴ درجه سیلسیوس افزایش پیدا کند آنچنان که برخی مدلهای آبوهوایی میگویند، فصلهای رشد بخشّهای وسیعی از مناطق خشک میتواند تا ۲۰ درصد کوتاهتر شود. «مرکز بینالمللی پژوهشهای کشاورزی در نواحی خشک» (ICARDA) روی این مناطق خشکشده و آسیبپذیر کار کرد تا از کشاورزان حمایت کرده و چالشهای پیشروی آنها را بررسی کند. چالشهایی چون زمینهای غیرحاصلخیز و تخریبشده، فقر مختص منطقه، کمبود آب و خشکسالی و فرصتهای محدود برای دسترسی به نوآوریها و فناوریهای جدید کشاورزان این مناطق را درگیر خود کرده است. حالا نهادهای مربوط در سازمان ملل میخواهند این چالشها را با استفاده از دانش پیشرفته روز، مشارکتهای راهبردی و توسعه ظرفیتها حل کند. در واقع این نهاد بینالمللی بهدنبال یک رویکرد یکپارچه است که حفظ و مراقبت از تنوعزیستی کشاورزی، توسعه و گسترش محصولات انعطافپذیر، تقویت زنجیره ارزش برای درآمدهای متنوع و ترویج و اجرای راهبردهایی برای استفاده پایدار و مدیریت منابع آبی و زمینی را در نظر داشته باشد. ارائه راهحلهای عملی مرکز بینالمللی پژوهشهای کشاورزی در مناطق خشک چندین طرح ابتکاری در سالهای اخیر ارائه داده که در واقع پیشنهادها و راهبردهایی عملی و کمهزینه برای کشاورزانی است که به منابع محدود دسترسی دارند؛ راهکارهایی که انعطافپذیری را در تولید مواد غذایی بیشتر میکنند. از جمله این پیشنهادها تولید انواع گندم است که در برابر حرارت بالا مقاوم هستند و در کشورهای جنوب صحرای افریقا رشد میکنند. تولید این نوع گندم میتواند امنیت غذایی را افزایش داده و وابستگی به واردات را در این کشورها کم کنند. همچنین در میان راهبردهای این نهادها پژوهشّهای پرشتاب و در زمان کم برای تولید محصولات زراعی و نیز برنامهای برای پخش بذرهای مقاوم در برابر خراب شدن وجود دارد. این برنامه در اتیوپی اجرا شده و نتایج موفقیتآمیزی داشته است. بههرحال آنچنان که در گزارش برنامه جهانی غذا نیز آمده تا زمانی که مهاجرتها آنهم به صورت بیرویه به دلایلی چون جنگ و ناآرامی ادامه داشته باشد، مردم نتوانند غذای خود را تامین کنند و تغییرات اقلیمی به همین مسیر ادامه دهد، حل بحرانهای غذایی امکانپذیر نیست. منبع: Reliefweb.int
