سهم دارایی سمی در ترازنامه همه بانکها، بدهیهای معوق و مطالبات مشکوکالوصول، ترازنامه برخی بانکها را در وضعیت نامطلوبی قرار داده، کارنامهای که حالا ولیالله سیف را در شرایطی قرار داده که از ادغام سخن بگوید.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه گسترش تجارت نوشت: پیشنهادی که از دومین سال تصدی دولت یازدهم همزمان با انتشار صورتهای مالی بانکها آغاز شد. انتشار صورتهای مالی بانکها در سال۱۳۹۴ نشان داد کارنامه مالی برخی بانکها در آستانه خط قرمز قوانین جاری بانکداری قرار دارد. استفاده بیش از حد از ذخایر قانونی نزد بانک مرکزی ، بدهیهای معوق و طلبهای بزرگ از دولت سبب شده بود تا توان مالی برخی بانکها برای جبران زیانهای پدید آمده، آنچنان ضعیف شود که بانک مرکزی پیشنهاد ادغام این بانکها را در دستورکار قرار دهد. سیف از زمان اجرایی شدن این تصمیم البته سخنی نگفته؛ با این حال اعلام نظر درباره این تصمیم از فوریت و نزدیکی آن حکایت دارد. به نظر میرسد آنچه بانک مرکزی قرار است از اجرای این ادغامها بهدست آورد، نزدیک شدن صورتهای مالی بانکهای ایرانی به استانداردهای روز دنیاست. پیش درآمد ادغام پیش درآمد برنامه بانک مرکزی برای ادغام بانکها به زمستان سال گذشته باز میگردد. زمستانی که برای بانکها روزهای طولانی داشت. از شهریور سال گذشته بسیاری از بانکها به منظور تدوین صورتهای مالی خود بر مبنای استاندارد IFRS نمادهای خود را در بورس بسته بودند. بانک مرکزی به آنها در چند مرحله فرصت داد پس از تدوین صورتهای مالی جدید و ارائه آن به بورس میتوانند نمادهای خود را در بورس بازکنند. آخرین فرصت پایان اسفند ۹۵ بود؛ برخی بانکها که نمادشان را باز کردند، زیانهای میلیاردی دیدند، مثل بانک ملت که ۳۶۰۰ میلیارد تومان از سرمایهاش را به محض باز کردن نمادش در بورس از دست داد. اما برخی بانکها هم تا آخرین روزها مقاومت کردند. بانکهایی که صورتهای مالی ۶ ماه قبل از بسته شدن نماد آنها نشان میدهد وضعیت چندان خوبی ندارند. حالا بانک مرکزی تصمیم گرفته بانکهایی که تمکین نکردهاند را ادغام کند. از سوی دیگر برخی از هزینههای دیگر ازجمله هزینههای مربوط به شعبهها کاهش مییابد، زیرا وقتی دو بانک با یکدیگر ادغام میشوند، دیگر دلیلی برای وجود دو شعبه از آن در یک خیابان وجود ندارد. در این حالت میتوانند یکی از شعبهها را تعطیل و آن را در جای دیگری توسعه دهند. در انتظار تصمیم شورای پول و اعتبار مخالفان این طرح بر این باورند در گذشته نیز ادغام بانکها انجام شده، اما درآن عوامل دیگر دخالت داشته است. درآخر همچنان این بانکها با مشکل روبهرو هستند و در روند ادغام بانکها فساد افزایش پیدا میکند. از طرف دیگر موافقان این طرح معتقدند از طریق ادغام بانکها هزینه بانکها کاهش پیدا میکند و به سود خود بانکها خواهد بود. تعداد شعب بانکها و به همین ترتیب هزینهها نیز کاهش پیدا میکند. در این بین هنوز نظر بازوی کارشناسی مجلس شورای اسلامی یعنی مرکز پژوهشها اعلام نشده است. اما به نظر میرسد، برخی نمایندگان کمیسیونهای تخصصی مجلس ازجمله کمیسیون اقتصادی با این طرح موافق باشند. به جز یکی دو اظهارنظر از سوی رئیس کل بانک مرکزی خبر دیگری در اینباره نیست.حتی بانکها هم درباره تصمیم بانک مرکزی سکوت اختیار کردهاند.باید دید در روزهای آینده شورای پول و اعتبار درباره طرح بانک مرکزی چه نظری دارد. اما اینکه اجرای این طرح با چه سازوکاری همراه خواهد بود و چه مزایا و معایبی میتواند داشته باشد، پرسشی است که کارشناسان حوزه بانکی به آن پاسخ میدهند. کارشناسان چه میگویند؟ محمد ربیعزاده، کارشناسان امور بانکی: ادغام بانکها میتواند باعث افزایش کارآیی، کاهش هزینهها و ایجاد رقابت در نظام بانکی شود و این درنهایت به سود اقتصاد خواهد بود. ادغام بانکها با توجه به شرایطی که نظام بانکی کشور در آن قرار دارد یک ضرورت به شمار میرود، اما سازوکار این طرح باید بهگونهای باشد که در نهایت نتیجه مطلوب داشته باشد. باید مسائل مالی، منابع انسانی، سهامداری، مسائل ساختاری و حقوقی و موارد اینچنین در این طرح بهطور جدی و دقیق مورد بررسی قرار گیرند. بهطور حتم یکی از اهداف اصلی بانک مرکزی در به اجرا درآوردن این طرح، استفاده بهتر از داراییهاست. بنابراین اگر این طرح درصورت بررسی درست، به اجرا درآید میتواند با کاهش هزینهها و تجمیع داراییها، این منابع را به شکل هدفمند و در زمینه اهداف مهم اقتصادی صرف کند. ضمن اینکه این اقدام میتواند باعث صرفهجویی در هزینههای سربار، کاهش شعب، کنترل و نظارت بهتر بر عملکرد بانکها شود. بهاالدین حسینیهاشمی، کارشناسان حوزه بانکی: ادغام در دنیا نه تنها در حوزه بانکی، بلکه در تمام بخشهایی که دارای فعالیت و حوزه مشخص و یکسانی هستند؛ با هدف کاهش هزینهها، بالا بردن نرخ کارآیی و مدیریت بهتر بازار انجام میشود. ادغام بانکها پیش از این در ژاپن و برخی کشورهای اروپایی نیز اجرا شده و نتیجه مثبتی هم برای اقتصاد به ارمغان آورده است. درحالحاضر نیز طرح ادغام به منظور ساماندهی برخی بانکهای ضعیف که هزینه عملیاتی بالا و نرخ بازدهی پایین دارند، انجام خواهد شد. در کشور ما بیشتر بانکها دارای فعالیت و ماموریت یکسان هستند و اگر ادغام انجام شود؛ به طور قطع با کاهش هزینههای عملیاتی، افزایش بازدهی سرمایهگذاری و آزاد شدن داراییها، تسهیلات و اعتبار بیشتری پرداخت خواهد شد که هم به سود اقتصاد و هم به سود بانکهاست. غلامرضا مصطفیپور، مدیرعامل پیشین بانک قرضالحسنه مهر ایران: اگر هدف از این ادغام این است که بانکی در بانک دیگر ادغام شود و یکی از آنها باقی بماند یا اینکه هر دو در هم ادغام شوند و بانکی جدید ایجاد شود و هیچکدام از بانکهای قبلی با فعالیتهای قبلیشان باقی نمانند، باید جزییات و شرح وظایفشان دقیقا اعلام شود. به علاوه در بانکهای توسعهای مانند، صنعت، کشاورزی و مسکن امکان ادغام وجود ندارد، زیرا هر یک از آنها وظایف مخصوص خود را دارند، این مورد بهویژه درباره بانک مسکن جدیتر است، زیرا بخشهایی مانند مسکن و ساختمان در کشور در شرایط فعلی به شدت نیازمند تامین منابع از سوی نظام بانکی هستند. همچنین بخشهایی مانند صنعت، تولید و کشاورزی در کشورمان نیازمند تامین مالی جدی هستند. اما در بانکهای مشمول اصل ۴۴ امکان ادغام به صورت جدی وجود دارد، آنها بانکهایی شیک و همگن و هم ماموریت هستند که امکان ادغامشان در هم وجود دارد مثل بانک صادرات، تجارت، رفاه و ملت که میتوانند در هم ادغام شوند. به هر حال در ادغام بانکهای دولتی باید ماموریت به درستی تعریف شود، اگر هدف ادغام باشد، آیا بانک مربوط به تنهایی میتواند وظایف تمامی بانکهایی را که در آن ادغام شدهاند را انجام دهد، زیرا بانکهای دولتی درحالحاضر، تامین مالی طرحهای دولت را بر عهده دارند و اجراکننده استراتژی برنامههای دولت و پروژههای ملی و منطقهای هستند یا فعالیتهایی مانند انتشار اوراق مشارکت یا اوراق گواهی و... را انجام میدهند. محمدرضا پورابراهیمی، رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی: ادغام بانکها اقدام مثبت و قابلتوجهی است. بدون شک تصمیمگیری درباره ادغام برای بانکهای خصوصی با نظر موافق صاحبان بانک انجام میشود و درباره بانکهای دولتی نیازمند مصوبه دولت و مجلس در این زمینه است. برخی بانکهای عامل بهصورت تخصصی و در یک حوزه خاص فعالیت و در همان بخش تسهیلات ارائه میکنند که همافزایی بانکها میتوانند، موجب افزایش ظرفیتها و توان این بانکها شود. عباس آرگون، عضو هیات نمایندگان اتاق تهران: یک سری بانکها هزینههای ثابت بالایی دارند و به نوعی نرخ تمامشده پول را بالا میبرند. اگر بتوانیم جذب هزینهها و جذب منابع بانکها را کاهش دهیم، به کاهش هزینه این بانکها کمک میکنیم که ادغام بانکها نیز در همین زمینه اقدام مثبتی تلقی میشود. یکی از مشکلات امروز شبکه بانکی ایران تعداد زیاد شعب بانکهاست که از تعداد کارکنان آنها بیشتر و البته هزینهبرتر است. تعداد شعبه بانکها نسبت به جمعیتکل نیز متناسب نیست. تعداد شعب برخی بانکها بسیار زیاد است و در طرح ادغام بانکها میتوان تعداد شعب را کاهش داد که اینکار موجب افزایش بهرهوری و هزینه بهای تمام شده پول میشود. عباس هشی، کارشناس اقتصادی: با بررسی اثرات ادغام کردن بانکها بر اقتصاد کشور باید گفت؛ درحالی که در اقتصاد ما ربا حرام است و تنها کشوری هستیم که فکر میکنیم بانکداری اسلامی را اجرا میکنیم، اما تنها کشوری هستیم که بیش از ۷۰ درصد تبلیغات تلویزیونی به تبلیغ بانکها اختصاص یافته؛ از طرف دیگر سرهر چهارراه در خیابانها هم چند شعبه بانک داریم. راهحل درست برای حل مشکلات کنونی بانکها ادغام است؛ اما باید توجه کرد در ادغام نباید پارتی بازی رخ دهد. در گذشته ادغام دو بانک موجب ضرر و زیان گروهی و در مقابل سود زیاد برای طرف دیگر شد، از همین رو نباید این تجربه دوباره تکرار شود. چون برخی بانکها که در گذشته ادغام شدند، هنوز با مشکل روبهرو هستند. غلامحسین دوانی، اقتصاددان: در شرایط کنونی هیچراهی برای حفظ بانکهایی که با مشکل روبهرو هستند، وجود ندارد؛ ادغام بانک باعث کاهش هزینههای تشکیلات اداری و کاهش شعب خواهد شد. نصف دارایی بانکها در شعب و برای خرید شعبه هزینه میشود؛ بهطور مثال گاه خرید یک شعبه ۲۰میلیارد تومان و بیشتر هزینه در بر دارد و بنابراین دراین شعبه قفل میشود. از همینرو توصیه اکید آن است که نظام بانکی باید اصلاح شود و از شعبه محور به کیوسک محور و بانک الکترونیکی حرکت کند. مهدی تقوی، کارشناس اقتصادی: یکسری بانکها هستند که به احتمال یا کوچک هستند یا سرمایه کمتری دارند. این بانکها آسیبپذیرند؛ بنابراین بانک مرکزی باید این بانکها را در بانکهای قویتر ادغام کند. پیشنهاد مشخص اینکه اگر چند بانک با هم ادغام شوند سرمایه آنها بیشتر میشود و آسیبپذیریشان در برابر شوکها کمتر میشود. درعین حال کارآمدتر نیز میشوند. ایمان اسلامیان، کارشناس حوزه بانکی: راهکار ادغام بانکها برای بهینهسازی ساختارهای مالی و اجرایی امری متعارف و پذیرفتهشده در عرف بینالمللی است، اما بهاستثنای برخی تصمیمهای مقطعی بهویژه در شرایط خاص و اضطراری در عمل این راهکار در کشور ما بهعنوان اقدامی چالشی و تا حدی مگو در نظر گرفته شده است. این در حالی است که شفافیتسازی سود و زیان بانکها، افشای انواع ریسکهای صنعت بانکداری و تامین اطلاعات برای ارزیابی عملکرد مدیریت میتواند یک ادغام بسیار عالی را در کشور رقم بزند.
