در حوزه مدیریت و برنامهریزی شهرها، فناوری اطلاعات و ارتباطات باعث ایجاد تحولات زیادی در هوشمندسازی نظامهای اداری و کنترل امور شهری شده است و اثر آن را در برنامهریزی شهری، طراحی شهری، مدیریت شهری و در خدمات شهری نمیتوان انکار کرد.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: شهرهای امروزی با مسائل و مشکلات عدیدهای از جمله افزایش جمعیت، افزایش تقاضا و کمبود مسکن، کمبود فضاهای شهری، کمبود امکانات و... روبهرو هستند و از سوی دیگر با مسائلی مانند رشد و گسترش شهرها به صورت افقی و عمودی و در نتیجه تحول فیزیک شهر، هویت شهر، بروز مشکلات زیستمحیطی، ایجاد شکاف طبقاتی و حاشیهنشینی، محدودیت منابع یعنی رویارویی با بحران انرژی، تخریب محیطزیست و... دست و پنجه نرم میکنند. بدیهی است برای فائق آمدن بر این انبوه مشکلات و مسائل پیش رو استفاده بهینه از دانش، تجارب، امکانات، تواناییها و شناخت گذشته، حال و آینده، میتواند به عنوان گامهای اساسی یافتن راهحل مسئله قلمداد شود. از این رو مدیران امروز شهری باید ضمن شناخت اجمالی از شرایط آینده، هنر مدیریت در این فضای بسیار متغیر را دارا باشند و به عبارت دیگر هنر بهرهبرداری از تغییرات ناشی از انقلاب فناوریهای نوین و از جمله هنر استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات که مهمترین هنر مدیران امروز است را دارا باشند. فناوری را میتوان ترکیبی از استفاده بهینه از دانش، ابزار و مهارتهای انسانی دانست. فناوری اطلاعات با شتاب به پیش میرود و برای هیچ شهر و کشوری جای درنگ باقی نمیگذارد و باید توجه داشت که در توسعه فناوری اطلاعات، شتاب لازم است، اما شتابزدگی آسیب به شمار میرود. برنامهریزی شهری به دنبال تامین رفاه مادی و معنوی شهروندان ازطریق ایجاد محیطی بهتر، مساعدتر و سالمتر و دهها ویژگی مطلوب دیگر است و تلاش برنامهریزان شهری به طور حتم معطوف به این اهداف بوده است. در این باره رئیس کارگروه فرهنگی و عضو شورای چهارم اسلامی شهر تهران با اشاره به اینکه مدیریت شهری و حل معضلات کلانشهری مانند تهران در دنیای امروز بدون ترویج استفاده از صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات امکانپذیر نیست، گفت: این موضوع تا به حال به طور عام مطرح بوده و در برنامه ۵ ساله دولت هم به آن اشاره شده است، همچنین برای برنامه ششم توسعه هم این موضوع در اولویت قرار گرفت که در این زمینه به یک حداکثری برسیم. مجتبی شاکری در گفتوگو با صمت افزود: در شهرداری تهران و برنامه ۵ ساله دوم هم به موضوع خدمات آیتی توجه ویژهای شده است. بسیاری از مراجعاتی که شهروندان در شهرداری به صورت حضوری داشتند درحالحاضر به یک سامانه تبدیل شده است که شهروندان بتوانند به راحتی از خدمات شهرداری استفاده کنند. حذف شدن عامل انسانی، یکی از اهداف مهم شهرداری به شمار میرود. او ادامه داد: ما هم در تجربیات بینالمللی و هم در تجربیات داخلی تلاش کردیم که نرمافزارهایی را تعریف کنیم که عامل انسانی دخالت نداشته باشد، بحث عدالت و گسترش عدالت در این نرمافزارها به نحو صحیح و دقیقی شکل گرفته است چون دیگر ارتباطات به شکل عاطفی و جنبی و یا قومی نمیتواند تاثیرگذار باشد. بنابراین در دفاتری که خدمات اینترنتی را ارائه میکرد این برنامه اجرا و فهرستی از کارهای شهرداری که در این رابطه بود منظم و دقیق شد. رئیس کارگروه فرهنگی و عضو شورای چهارم اسلامی شهر تهران تاکید کرد: فناوری اطلاعات و ارتباطات نقش عمدهای در مدیریت نوین شهری دارد و بدون استفاده از راهکارهای این صنعت، مشکلات شهری مانند آلودگی هوا، ترافیک و معضلات معیشتی شهر همچنان پابرجاست. شاکری تصریح کرد: باید نگاه آیتی محور را به صورت کلان در شورای شهر نهادینه کنیم و اگر بخواهیم خدمات خوبی به شهروندان ارائه دهیم، اعضای شورای شهر باید کلان فکر کنند و موضوعات تخصصی را به طور شایسته جا بیندازند، البته توجه به این نکته ضروری است که برای نهادینه کردن جایگاه فناوری اطلاعات در شورای شهر باید برنامههای بلندمدت و میانمدت داشت. حوزه آیتی بستر مناسبی برای فعالیت فرهنگی عضو شورای چهارم اسلامی شهر تهران گفت: حوزه آیتی بستر مناسبی برای فعالیت فرهنگی است و باید از تواناییهای این فضا برای حوزههای دیگر شهری استفاده شود. ابعاد ماموریت شهرداری تهران بسیار گسترده است و هر نهادی برای بهبود کارآیی خود نیازمند استفاده از فناوری اطلاعات است، حتی در شهرهای کوچک کشور از این فناوریها برای اداره امور خودشان استفاده میکنند. اول اینکه اسماعیل دوستی در گفتوگو با صمت افزود: دیگر نمیتوان گردش کارها و کارتابلها و فرآیندهای اداری را با کاغذ و روال عادی و حضوری انجام داد. دوم اینکه شهرداری بهعنوان مرجع مدیریت شهری به شمار میرود که هم خودش یک سری فعالیتها دارد و هم دارای نقش هماهنگکننده بین سایر نهادهاست. تعامل بین نهادهای مختلف هم نیازمند استفاده از فناوری اطلاعات است. او در پاسخ به این سوال که آیا سایر نهادها هم در حوزه فناوری اطلاعات با شهرداری همکاری کردهاند، ادامه داد: شرایط نهادها با یکدیگر متفاوت است اما ما تلاش میکنیم این فضای تعاملی را بهوجود بیاوریم. ما با سازمانهایی مانند آب، برق، تلفن، ثبت اسناد، پلیس و نهادهای مشابه تعامل خوبی داریم. عضو شورای چهارم اسلامی شهر تهران تاکید کرد: وظیفه شهرداری هماهنگی بین دستگاههای مختلف است. رویکرد دیگری که دلیل ورود شهرداری تهران به حوزه فناوری اطلاعات است این است که شهرداری مکلف است بهعنوان نهاد حاکمیت محلی نسبت به توسعه زیرساختها اقدام کند تا شهر توسعه پیدا کند. دوستی با اشاره به اینکه رویکرد سنتی مدیریت شهری برای تغییر و تحول نیازمند استفاده از راهکارهای فناوری اطلاعات و ارتباطات است، اظهار کرد: ابعاد مختلف فناوری اطلاعات و ارتباطات در شهر مانند دولت الکترونیکی تا خدمات الکترونیکی در صورت توسعه همهجانبه میتوانند به برونرفت از معضلاتی مانند آلودگی هوا و ترافیک کمک فراوانی کنند. از نگاه کارشناسان، میتوان مهمترین اثر مدیریت و برنامهریزی شهری مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات را، کاهش هزینههای مالی و زمانی مدیریت شهری دانست. از جمله آثار بسیار مطلوب استفاده بهینه از فناوری اطلاعات و ارتباطات ایجاد شفافیت و پاسخگویی است که از طریق خودکارسازی فرآیندهای کاری و اطلاعرسانی الکترونیکی قابل تحقق است. بنابراین فناوری اطلاعات و ارتباطات نباید تنها به عنوان یک ابزار تجملاتی به کار برود، بلکه باید به عنوان یک رکن اصلی در بستر تمام فعالیتهای مدیریت شهری مد نظر قرار بگیرد و بهطور قطع رسیدن به این نگاه از سوی مدیران، مستلزم ایجاد پشتوانههای قانونی، ضمانت اجرایی و برنامههای فرهنگسازی بلندمدت خواهد بود.
