با شعله‌ور شدن دوباره جنگ تجاری میان آمریکا و چین، تنش‌های اقتصادی از سطح دو قدرت جهانی فراتر رفته و اکنون به آستانه‌های خلیج فارس رسیده است؛ جایی که کشورهای در حال توسعه‌ای چون عربستان، امارات و قطر با پروژه‌های چندصد میلیارد دلاری به‌دنبال رهایی از اقتصاد نفت‌محور هستند. اما موج جدید تعرفه‌ها، تحریم‌های تکنولوژیک، سقوط بازارها و نوسانات ارزی، معادلات توسعه‌ای منطقه را در وضعیتی بغرنج قرار داده است. کاهش سرمایه‌گذاری خارجی، افزایش هزینه استقراض، رکود تجارت جهانی و خطر هجوم کالاهای ارزان، اقتصادهای شکننده خلیج فارس را به آزمونی سخت کشانده است؛ آزمونی که ممکن است آن‌ها را از مسیر چشم‌اندازهای ۲۰۳۰ منحرف کرده و آسیب‌پذیری ساختاری‌شان را عیان‌تر سازد.

رئیس‌جمهور چین اعلام کرد: حجم تجارت چین با کشورهای آمریکای لاتین در سال ۲۰۲۴ برای نخستین بار از مرز ۵۰۰ میلیارد دلار گذشته است. این رقم ۴۰ برابر تجارت دو طرفه در ابتدای قرن ۲۱ میلادی است.

در سال ۲۰۱۰، چین برای نخستین‌بار از ایالات متحده پیشی گرفت و به بزرگ‌ترین تولیدکننده جهان تبدیل شد. اکنون، با گذشت بیش از یک دهه، نه‌تنها آمریکا نتوانسته این جایگاه را پس بگیرد، بلکه فاصله چین با سایر قدرت‌های صنعتی جهان نیز به‌مراتب بیشتر شده است.

بر اساس گزارش اداره آمار ژاپن، نرخ بیکاری این کشور در ماه مارس به ۲.۵ درصد رسید که کمی بالاتر از پیش‌بینی‌ها بوده و در مقایسه با ماه گذشته افزایش یافته است. در حالی که نسبت شغل به متقاضی بهبود یافته، بانک ژاپن تصمیم به حفظ نرخ بهره در ۰.۵ درصد گرفت و چشم‌انداز اقتصادی کشور حاکی از رشد متوسط و کاهش شتاب تورم است.

در شرایطی که جنگ تجاری آمریکا و چین دوباره شعله‌ور شده و آثار آن در اقتصاد جهانی به‌وضوح دیده می‌شود، مقامات ارشد تجاری دولت ترامپ قصد دارند طی روزهای آینده با همتایان چینی خود در ژنو دیدار کنند. هدف این مذاکرات کاهش تنش‌هاست، نه دستیابی به توافق، اما همین گفت‌وگوهای اولیه می‌تواند سرنوشت تجارت جهانی و مسیر اقتصاد ایالات متحده را دگرگون کند.

با وجود جنگ تجاری ادامه‌دار با آمریکا و چالش‌های ساختاری در بازار مسکن، اقتصاد چین در سال ۲۰۲۴ فراتر از پیش‌بینی‌ها ظاهر شد. تولید ناخالص داخلی این کشور به ۱۸.۶ تریلیون دلار رسید و رشد سالانه ۵ درصدی، بار دیگر نشان داد که دومین اقتصاد بزرگ جهان همچنان قدرت انعطاف‌پذیری و تطبیق بالایی دارد. در این میان، فناوری اطلاعات و صنعت نرم‌افزار، سریع‌ترین رشد را تجربه کردند و چشم‌انداز چین برای رهبری اقتصاد دیجیتال جهان را پررنگ‌تر ساختند.

افزایش بی‌سابقه تعرفه‌های تجاری در آمریکا که از سوی دونالد ترامپ اعمال شده، با ایجاد نااطمینانی در بازار و تشدید نگرانی‌های اقتصادی، به سقوط کم‌سابقه شاخص اعتماد مصرف‌کننده منجر شده است؛ به‌طوری‌که این شاخص در آوریل به پایین‌ترین سطح خود در بیش از ۷۰ سال گذشته رسیده است.

یکی از ستون‌های اصلی فرصت‌های اقتصادی ایران، افزایش نفوذ در بازار نفت است. با اختلال در زنجیره‌های تأمین جهانی و کاهش رقابت در برخی از بازارها، ایران می‌تواند از طریق فروش نفت به چین به عنوان بزرگترین خریدار نفت ایرانی سهم خود را افزایش دهد. استفاده از ناوگان‌های دور زدن تحریم‌ها به ایران اجازه می‌دهد تا حتی در شرایط سخت، نقدینگی مورد نیاز خود را تأمین کند. به عبارتی، این تاکتیک‌ها همچون بازی‌های زیرزمینی، ایران را در عرصه جهانی به عنوان یک بازیگر مهم و چالشی جدی معرفی می‌کند.

از زمان روی کار آمدن ترامپ، سیاست‌های تجاری ایالات متحده دستخوش تغییرات عمده‌ای شده است. او با شعار «اول آمریکا» تلاش کرده تا با افزایش تعرفه‌های وارداتی و کاهش کسری تجاری، صنایع داخلی این کشور را تقویت کند. در همین راستا، جنگ تجاری با چین یکی از مهم‌ترین اقدامات دولت ترامپ محسوب می‌شود که به اعمال تعرفه‌های سنگین و متقابل میان دو اقتصاد بزرگ جهان انجامید.

تارنمای «سی ان ان» در مقاله‌ ای با اشاره به افزایش آمار اخراج ها، کاهش روند استخدام، بحران کاهش اعتماد مصرف کننده و رشد سرعت تورم در ایالات متحده تاکید کرد که سیاست های یک بام و دو هوای تعرفه ای دونالد ترامپ مشکلات اقتصادی آمریکا را تشدید می کند.

نشریه آمریکایی «نیوزویک» با اشاره به رویکرد نامشخص و متزلزل دولت آمریکا نسبت به اعمال تعرفه‌های اقتصادی علیه کانادا و مکزیک تاکید کرد که تهدید، تحمیل و توقف تعرفه‌ها باعث نوسانات قابل توجه در بازار شده و تحلیل‌های اقتصادی نشان دهنده افزایش قابل توجه احتمال رکود اقتصادی در آمریکا است.

«مارک زندی»، اقتصاددان ارشد مودیز تخمین زده است که هزینه‌های ۱۰درصد پردرآمد آمریکا به تنهایی حدود یک‌سوم از تولید ناخالص داخلی (GDP) آمریکا را تشکیل می‌دهد. بین سپتامبر۲۰۲۳ تا سپتامبر۲۰۲۴، هزینه‌های این گروه پردرآمد ۱۲درصد افزایش یافته است. اما در همین دوره، هزینه‌کرد خانوار‌های طبقه کارگر و متوسط به‌طور میانگین کاهش پیدا کرده است. زندی که تحلیل خود را براساس داده‌های فدرال‌رزرو انجام داده است، می‌گوید: «وضعیت مالی ثروتمندان به‌صورت نسبی هرگز بهتر از این نبوده و اقتصاد نیز هرگز تا این اندازه به این گروه وابسته نبوده است.»

کشورهای عربی حوزه خلیج فارس که تشنه متنوع کردن اقتصاد خود و جدا کردن آن از نفت هستند، در حال هدایت دلارهای نفتی به مسیر دستیابی به معادن مس، نیکل و دیگر مواد معدنی هستند که در خطوط انتقال برق، خودروهای الکتریکی و انرژی‌های تجدیدپذیر استفاده می‌شوند.

جمهوری‌خواهان مجلس نمایندگان در تلاش هستند تا روی یک طرح کلی بودجه به توافق برسند تا برنامه‌های ترامپ را اجرایی کنند. قانون‌گذاران جمهوری‌خواه همچنان درباره این‌که چه اندازه از هزینه‌کردها باید کاهش یابد تا کاهش درآمد دولت جبران شود و این‌که چه بخش‌هایی نیاز به کاهش هزینه‌کرد دارند، به توافق نرسیده‌اند.

دولت انگلیس بدون شک امیدوار است که بانک مرکزی در ماه‌های آینده با کاهش بیشتر نرخ بهره به آن کمک کند، زیرا این کار به کاهش نرخ وام‌های مسکن و وام‌های ارزان‌تر منجر می‌شود، اگرچه بازده پس‌اندازها را نیز کاهش می‌دهد.بازارهای مالی هنوز مطمئن نیستند که چند کاهش نرخ بهره دیگر در سال جاری میلادی رخ خواهد داد، زیرا این بانک پیش‌بینی می‌کند که تورم در ماه‌های آینده بیشتر از حد انتظار خواهد بود.

اقتصاد آمریکا دوسوم مصرف محور است و با افزایش ۲۵ درصدی قیمت سهام در سال‌های متوالی و افزایش کلی قیمت دارایی‌ها، همراه با باز شدن ۸ میلیون شغل، مصرف‌کنندگان آمریکایی از منظر اطمینان هنوز در نقطه بسیار خوبی هستند.

دلار پس از یک روز پر تنش در بازارهای جهانی تقویت شد؛ روزی که پیشرفت در یک مدل هوش مصنوعی چینی ۵۸۹ میلیارد دلار از ارزش بازار شرکت انویدیا را از بین برد و سوالات زیادی درباره انحصارگرایی فناوری آمریکایی به وجود آورد.

برای آسودگی خاطر سرمایه‌گذاران، ترامپ در اولین روز بازگشت خود به دفتر ریاست جمهوری، اعلام کرد که از اعمال تعرفه بر واردات خودداری می‌کند؛ اما نباید فراموش کرد، مردی که می‌گوید «تعرفه» زیباترین کلمه در فرهنگ لغت است، همچنان مشتاق تعرفه‌ها و طرفدار سیاست حمایت‌گرایی اقتصادی است. او تعرفه‌ها را به‌عنوان ابزاری برای دستیابی به اهداف متعددی چون کاهش کسری تجاری آمریکا، بازسازی قدرت تولیدی آن و ایجاد جریان درآمدی برای دولت می‌بیند. در هر مورد، او اشتباه می‌کند.

جدیدترین گزارش مرکز آمار نشان می‌دهد که تورم آذرماه در تمامی مقیاس‌های ماهانه، میانگین و سالانه نسبت به آبان کاهش یافته است. تورم ماهانه که به بیش از ۲.۵ درصد رسیده بود، به ۲ درصد کاهش یافته است. همچنین، تورم میانگین با کاهش خود به کمترین سطح در چهار سال اخیر دست یافته است. تورم سالانه نیز در آبان‌ماه ۳۲.۵ درصد بوده که در آذرماه نزدیک به یک درصد کاهش نشان داده است.

ثروت خالص ملی، تفاوت بین ارزش دارایی‌های یک کشور و بدهی‌های آن را نشان می‌دهد. درصد ثروت هر کشور از کل ثروت جهانی قابل مشاهده است. برای ایران، ۰.۶۷ درصد از ثروت جهان معادل حدود ۳ میلیارد دلار است که بیش از عربستان و ترکیه است.