قطه عطف داستان کالابرگ از بهمن ۱۴۰۲ شروع شد؛ طرحی جدید به نام فجرانه. اینبار ۲۲۰هزار تومان اعتبار تشویقی برای خرید کالاهای اساسی در نظر گرفته شد. استقبال جهشی چشمگیر داشت. بررسیها نشان میدهد که ۴۴درصد از مشمولان طرح از این اعتبار استفاده کردند. اما دو نکته جالبتوجه وجود دارد. از این ۴۴درصد، تنها ۱۰درصد اعتبار یارانه اصلی خود را صرف خرید کالاهای اساسی کردند. نکته دوم اینکه 56درصد حاضر نشدند از اعتبار جدیدی که دولت به آنان برای خرید کالا میدهد، استفاده کنند.
دولت ممکن است که دهک های ۸ تا ۱۰ درآمدی را از فهرست یارانه بگیران حذف کند. این تغییرات میتواند تأثیرات گسترده ای بر بسیاری از خانواده ها و افراد داشته باشد و همچنین ممکن است منجر به تغییراتی در اطلاعات درآمدی خانوارها، نحوه دهکب ندی و حتی مبلغ یارانه دریافتی شود.
احمد فاطمی، عضو کمیسیون تلفیق لایحه بودجه ۱۴۰۴، به چرایی عدم حذف یارانه پردرآمدها اشاره کرد و گفت: از ابتدا ساختار و بستر لازم برای مشخص کردن دهک ها فراهم نبود و چارچوب و نظامی برای پرداخت یارانه ها پیش بینی نکردیم. از سوی دیگر قبلا ابزارهای کافی نیز در دست نبود و نظام حکمرانی الکترونیک نداشتیم. اما در حال حاضر با سامانه برخط و نظام الکترونیکی حکمرانی میتوان راستی آزمایی کرد و ارزیابی دقیقتر و درستتری داشت.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت گفت:یک واقعیت مهم برای همه دولتها وجود دارد مبنی بر اینکه منابع دولتها نامحدود نیست. در کنار محدودیت منابع دولتها، سازوکار پرداخت یارانه نقدی هم در همه دولتهای جهان با هدف حمایت از جامعه پایهگذاری شده است.
طیبه حسینی، سخنگوی سازمان هدفمندی یارانه گفت:در لایحه بودجه ۱۴۰۴ پیشنهاد شده بود که اگر افرادی تقاضای دریافت یارانه بصورت کالابرگالکترونیکی دارند می توانند با سازوکاری که سازمان هدفمندی مشخص می کند، درخواست خود را ثبت و یارانه دریافت کنند. اما در لایحه بودجه ۱۴۰۴ نمایندگان مجلس بهدنبال حذف یارانه دهک های ۸ و ۹ و برخی افراد دهک ۱۰ یارانه بگیر هستند تا منابع حذف یارانه این دهک ها بهصورت کالابرگ به افراد دیگر جامعه تخصیص داده شود.
در روزهای گذشته شائبه هایی مبنی بر قطعی یارانه برخی از خانوارها شنیده شد که حالا در خصوص این موضوع شفاف سازی لازم صورت گرفت. به نظر می رسد که دولت جدید خیلی زود برای واریز یارانه های نقدی با چالش جدی مواجه شده و طبق باور بسیاری از صاحب نظران روزهای سختی در انتظار مسعود پزشکیان خواهد بود.
سرپرست سازمان هدفمندسازی یارانهها نسبت به اخبار منتشرشده مبنی بر کاهش مبلغ یارانه نقدی واکنش نشان داد و تأکید کرد که دولت در حال حاضر هیچ تصمیمی برای کاهش این مبلغ ندارد. وی با اشاره به اهمیت این یارانه در تأمین معیشت قشرهای آسیبپذیر، اظهار داشت که سیاست دولت، حفظ و حتی ارتقای حمایتهای اقتصادی از مردم است.
طیبه حسینی، سخنگوی سازمان هدفمندی یارانهها، در برنامه رادیو اقتصاد گفت: طرح کالابرگ به گونهای که در سال 1402 اجرا شد، به این صورت بود که قرار بود همراه با یارانه نقدی، کالابرگ الکترونیک نیز به اجرا درآید. اما در سال 1402 به دلیل اینکه منابع اضافی برای تأمین کالابرگ الکترونیک از مبلغ یارانه نقدی در نظر گرفته نشده بود، این طرح اجرا شد و با برنامههای تشویقی و فجرانه اعلام شد که افراد دهکهای یک تا هفت توانستند از طرح کالابرگ بهرهمند شوند.
برخی کارشناسان اقتصادی معتقدند که برآورد ۱۵۰ میلیارد دلاری برای یارانههای پنهان ممکن است اغراقآمیز باشد چراکه ظرفیت صادرات این حجم از منابع وجود ندارد. به عبارت دیگر، در صورتیکه قیمت منابع انرژی ایران آزاد شود و مصرف کاهش یابد، امکان صادرات با توجه به مبادی برای دریافت پول در حاملهایی نظیر گاز و برق که عمده صورتبندی انرژی ایران را شامل میشود، وجود ندارد.
نوروزی با بیان اینکه هدف اول طرح کالابرگ الکترونیکی امنیت غذایی اقشار جامعه است، اظهار داشت: در سبد کالای طرح کالابرگ الکترونیکی اقلامی مانند گوشت قرمز، تخم مرغ، لبنیات، مرغ، ماکارونی، حبوبات و برنج وجود دارد که متعهد به تامین آن هستیم و امنیت غذایی خانوار را تضمین میکند.
دولت تصمیم گرفته است تا دهک های ۸ تا ۱۰ درآمدی را از فهرست یارانه بگیران حذف کند. این تغییرات میتواند تبعات گسترده ای برای بسیاری از خانوادهها و افراد داشته باشد و همچنین ممکن است منجر به تغییراتی در اطلاعات درآمدی خانوارها، نحوه دهکبندی و حتی مبلغ یارانه دریافتی شود.
هر ماه ۲۷ میلیون و ۹۴۱ هزار و ۱۷۵ نفر متعلق به دهکهای اول تا سوم یارانه نقدی ۴۰۰ هزار تومانی دریافت میکنند. این آمار برای دهکهای چهارم تا نهم ۵۰ میلیون و ۷۵۹ هزار نفر است. در مجموع ماهانه در ایران ۷۸ میلیون و ۷۰۰ هزار و ۱۷۵ نفر از مجموع جمعیت ۸۵ میلیون و ۹۵۶ هزار و ۷۱۹ نفر یارانه دریافت میکنند.
بر اساس اعلام حسن نوروزی، وزارت کار براساس نتایج آزمون وسع، اقدام به حذف یارانه نقدی دهکهای ۸ تا ۱۰ خواهد کرد و از محل صرفهجویی در بودجه یارانه این دهکها، منابعی برای حمایت از دهکهای کمدرآمد جامعه فراهم خواهد آورد.
وزارت تعاون بر اساس آییننامهای که در آبان ماه امسال تصویب شد، شش شاخص جدید تعریف کرده است. این شاخصها به منظور ارائه دهکبندی جدیدی طراحی شدهاند و منابع مالی حاصل از حذف دهکهای ۸ تا ۱۰ میتواند برای حمایت از دهکهای اول جامعه اختصاص یابد.
مجتبی یوسفی، عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی، بیان کرد: در حال حاضر به ۸۰ میلیون ایرانی یارانه پرداخت میشود که این اقدام نادرست است؛ زیرا این یارانه برای برخی افراد حتی هزینه تنقلاتشان را نیز پوشش نمیدهد.
سیده طیبه حسینی، سخنگوی سازمان هدفمندی یارانهها، گفت: «در لایحه بودجه ۱۴۰۴ این پیشنهاد از طرف دولت به مجلس در خصوص کالابرگ الکترونیکی داده شده است. حالا این که مجلس چه تصمیمی بگیرد و چگونه آن را اجرایی کند، موضوع دیگری است.»
مهاجرانی، سخنگوی دولت اعلام کرد: جلسات تنظیم بازار به صورت مرتب برگزار می شود و تلاش دولت بر این است که افزایش قیمت ها متناسب با توان خرید مردم باشد. در صورت نیاز بسته های حمایتی متناسب با شرایط داده خواهد شد
