در راستای اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، یارانه فرزندان خانوادههای دارای سه فرزند و بیشتر در چهار دهک اول درآمدی بهصورت رسمی سه برابر شد. این تصمیم با هدف کاهش فشار اقتصادی بر اقشار کمدرآمد و تشویق به فرزندآوری، نویدبخش تحولی در حمایت از خانوادههای ایرانی است.
بر اساس آخرین گزارش وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بیش از ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر از مشمولان یارانه نقدی در دهکهای چهارم تا نهم درآمدی از فهرست دریافتکنندگان حذف شدهاند. این اقدام در راستای اجرای قانون حذف سه دهک پردرآمد و با هدف تحقق عدالت اقتصادی انجام شده، اما برای بسیاری از خانوارها، پرسشهایی درباره نحوه اعتراض و بازگشت به لیست یارانهبگیران به وجود آورده است.
بر اساس آخرین آمار اعلامشده توسط وزارت کار، تعداد افرادی که در دهکهای درآمدی چهارم تا نهم مشمول دریافت یارانه بودند، با کاهش قابلتوجهی مواجه شده است. این آمار نشان میدهد که تعداد مشمولین یارانه از ۴۶ میلیون و ۵۷۶ هزار و ۳۳۱ نفر در دوره قبلی به ۴۳ میلیون و ۷۴۱ هزار و ۲۷۴ نفر در پرداخت یارانه شهریورماه کاهش یافته است.
دولت در سال ۱۴۰۴ یارانه نقدی خانوارهای پردرآمد را با معیارهای جدید حذف میکند، اما این تصمیم که حدود ۳ میلیون نفر را از دریافت یارانه محروم کرده، موجی از اعتراضات را به دنبال داشته است. آیا این تغییرات میتواند منابع را به نیازمندان واقعی برساند یا فشار بر اقشار متوسط را افزایش میدهد؟
در حالی که ایران امسال بیش از ۲۵ میلیارد دلار درآمد نفتی داشته، وزارت نفت هنوز ۷۰۰ میلیون دلار بدهی خود به حساب هدفمندی یارانهها را تسویه نکرده است؛ موضوعی که حالا بهانهای برای حذف یارانه میلیونها نفر شده و نشان میدهد بحران اصلی نه کمبود درآمد، بلکه ساختار معیوب و عدم شفافیت در مدیریت پول نفت است.
یارانه نقدی دهکهای چهارم تا نهم، که طبق روال هر ماه در آخرین روزها واریز میشود، احتمالاً امروز ۳۰ شهریور یا نهایتا فردا ۳۱ شهریور ۱۴۰۴ به حساب سرپرستان خانوار واریز خواهد شد. مبلغ این یارانه برای هر نفر ۳۰۰ هزار تومان است، در حالی که برخی دهکها از اعتبار کالابرگ نیز بهرهمند میشوند.
حذف یارانه نقدی فرهنگیان و بازنشستگان، موجی از اعتراض بهراه انداخته است؛ دولت میگوید ملاک حذف «دهکبندی و تراکنشهای مالی» بوده، اما معلمان و بازنشستگان میپرسند چرا با حقوق محدود در لیست پردرآمدها قرار گرفتهاند؟
دولت در سال ۱۴۰۴ با اجرای طرح هدفمندسازی یارانهها، یارانه نقدی خانوارهای پردرآمد را حذف و منابع آن را به حمایت از اقشار کمدرآمد اختصاص میدهد. با بازبینی ششماهه دهکبندیها و تخصیص ۲۷ هزار میلیارد تومان برای کالابرگ، این طرح به دنبال کاهش فشار اقتصادی بر محرومان و توزیع عادلانهتر یارانههای پنهان و آشکار است.
در سال ۱۴۰۴، دولت با اجرای طرح هدفمندسازی یارانهها، یارانه نقدی خانوارهای پردرآمد را حذف و منابع آن را به حمایت از اقشار کمدرآمد اختصاص میدهد. این طرح با هدف کاهش فشار اقتصادی بر محرومان و توزیع عادلانهتر منابع، تغییراتی در معیارهای دهکبندی ایجاد کرده و پرداختهای کالابرگ را تقویت میکند.
دولت پزشکیان در حالی از اصلاح یارانهها و تحقق عدالت اجتماعی سخن میگوید که سیاستهایش به حذف تدریجی یارانهها و افزایش فشار بر طبقات متوسط و پایین منجر شده است. به جای مبارزه با فساد، اصلاح نظام مالیاتی و شفافسازی بودجه نهادهای ناکارآمد، سادهترین راهحل یعنی حذف یارانههای مردم انتخاب شده است. آیا این مسیر به عدالت ختم میشود یا به نارضایتی اجتماعی؟
سازمان هدفمندسازی یارانهها رسماً حذف یارانه نقدی دهکهای پردرآمد را کلید زد و تأکید کرد این حذف بر اساس معیارهای دقیق (مانند درآمد و دارایی) و با امکان اعتراض انجام میشود.
احمد میدری، معاون رفاه اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در حاشیه نشست هیئت دولت، به تشریح جزئیات فرایند اعتراض به قطع یارانهها و همچنین دهکبندی خانوارها پرداخت .
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اعلام کرد که افراد فقیر حذفشده از لیست یارانهها میتوانند برای دریافت یارانه ثبتنام کنند. او با تأکید بر لزوم استفاده کارپردازان و سرایداران از حسابهای تجاری بهجای کارتهای شخصی، هشدار داد که شرکتهای متخلف باید یارانه کارکنان خود را پرداخت کنند و از بررسی اعتراضات ۵۰ هزار نفر از یک میلیون حذفشده خبر داد.
سازمان هدفمندسازی یارانهها از واریز یارانه نقدی مرحله ۱۷۵ برای ۱۰ میلیون و ۲۱۷ هزار و ۱۰۴ سرپرست خانوار در دهکهای یک تا سه خبر داد. این گروه با سرانه ۴۰۰ هزار تومان، مجموعاً ۱۱ هزار و ۲۲۴ میلیارد تومان یارانه در شهریورماه دریافت کردند، در حالی که حذف یارانه برخی بازنشستگان آموزش و پرورش جنجالساز شده است.
دولت در حالی وعده داده است که کالابرگ الکترونیک را هر ماه به هفت دهک درآمدی اختصاص دهد که بزرگترین چالش پیشروی این طرح، تأمین منابع مالی آن است؛ موضوعی که با توجه به کسری بودجه شدید و مشکلات تأمین یارانه نقدی، میتواند آینده کالابرگ را با ابهام جدی روبهرو کند.
حذف یارانه ۳ میلیون نفر از دهک دهم، که ماهانه بیش از ۳۶ میلیون تومان درآمد دارند، سالانه ۱۰.۸ هزار میلیارد تومان از هدررفت بودجه دولتی جلوگیری کرده است. این اقدام، در راستای هدفمندسازی یارانهها، ضرورت شفافیت در دهکبندی و اصلاحات بودجهای را بیش از پیش برجسته میکند، اما چرا این پردرآمدها همچنان یارانه دریافت میکردند؟
شاهرخ رامین، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، فاش کرد که از ۸.۵ میلیون نفر جمعیت دهک دهم، تنها ۳ میلیون نفر یارانه دریافت میکردند و حذف آنها بدون هیچ اعتراضی انجام شد. این اقدام، سالانه ۱۰.۸ هزار میلیارد تومان از هدررفت منابع دولتی جلوگیری میکند و گامی مهم در هدفمندسازی یارانهها به شمار میرود، اما سوالات زیادی درباره نظارت و شفافیت باقی مانده است.
در حالی که میلیونها ایرانی برای تأمین حداقل نیازهای غذایی خود زیر فشار هستند، نماینده مجلس و معاون پیشین وزیر رفاه در گفتوگوی ویژه خبری تأکید کردند دولت با منابع ارزی و مالی پیشبینیشده، توان اجرای کامل طرح کالابرگ الکترونیکی را دارد؛ طرحی که قرار است نان و غذای سفره محرومان را تضمین کند.
