در کشوری که میانگین عمر ناوگان حمل‌ونقل جاده‌ای‌اش از مرز ۲۳ سال گذشته، و هر تصادف جاده‌ای‌اش گره‌ای تازه به حلقه بحران‌های اقتصادی و انسانی می‌افزاید، کامیون‌های نو، حکم اکسیژن برای بیمار در حال احتضار را دارند. اما حالا، بیش از دو هزار دستگاه کامیون نوساز اروپایی، با هزینه‌ای حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان، ماه‌هاست پشت مرزهای ایران متوقف شده‌اند؛ نه وارد می‌شوند، نه بازمی‌گردند، نه تکلیف‌شان روشن است. این کامیون‌ها، قربانی تضاد نهادها، اختلال مزمن در سامانه جامع تجارت، و سردرگمی آشکار در وزارت صمت و گمرک شده‌اند؛ نهادهایی که گویا وظیفه اصلی‌شان نه تسهیل تجارت، که تولید مانع و گسترش کاغذبازی بی‌پایان است. حاصل این آشفتگی، قفل‌شدن یکی از معدود پروژه‌های جدی نوسازی ناوگان، فرسایش امید واردکنندگان، و تحمیل هزینه‌هایی گزاف به اقتصاد حمل‌ونقل کشور است. و در میانه این بن‌بست، آن‌که پاسخ نمی‌دهد، همیشه همان‌کسی است که باید پاسخگو باشد.

با وجود جایگاه سایپا به‌عنوان یکی از دو غول خودروسازی کشور، این شرکت در سال گذشته بیش از آنکه صادرکننده باشد، واردکننده خودرو بود؛ روندی نگران‌کننده که فاصله معنادار میان ظرفیت بالقوه و عملکرد واقعی را آشکار می‌سازد.

تعرفه ۱۰۰ درصدی واردات خودرو و نرخ ارز ۷۰ هزار تومانی، عملاً به «فرمول ممنوعیت واردات» تبدیل شده‌اند؛ فرمولی که نه تنها بازار را از رقیب خارجی تهی می‌کند، بلکه مونتاژکاران داخلی را بر تخت انحصار می‌نشاند و مصرف‌کننده ایرانی را از خودروی باکیفیت محروم می‌سازد.

هزاران کامیون نو که قرار بود نفس تازه‌ای به ناوگان فرسوده حمل‌ونقل کشور بدهند، امروز در پشت مرزها خاک می‌خورند؛ سرمایه‌هایی معادل ده‌ها میلیون یورو که در بلاتکلیفی ثبت سفارش، ناهماهنگی دستگاه‌های دولتی و فقدان نظارت، قربانی یک دستورالعمل نیمه‌کاره شدند. حالا دولت ترکیه برخی از این کامیون‌ها را مصادره و به مزایده گذاشته و کامیون‌داران ایرانی تنها نظاره‌گر از دست رفتن حاصل فروش خانه و دارایی‌هایشان هستند.

با ابلاغ آیین‌نامه واردات خودرو برای جانبازان، دولت مدعی حمایت از ایثارگران شده؛ اما نگاهی دقیق‌تر به مفاد آن، نشانه‌هایی از رانت، سوداگری و شکل‌گیری بازار سیاه را نمایان می‌کند؛ جایی که ممکن است امتیاز جانبازان به ابزاری برای سودجویی دلالان بدل شود، نه حمایت از قشر هدف.

افزایش نرخ ارز گمرکی در قانون بودجه ۱۴۰۴، هزینه‌های جانبی خرید خودروهای مونتاژی را تا بیش از ۲۰۰ میلیون تومان بالا برده است؛ موضوعی که خریداران را به اعتراض کشاند، اما سازمان حمایت اعلام کرد این مبالغ به دولت تعلق دارد و خودروساز مسئولیتی در قبال آن ندارد.

وزیر صنعت با تأکید بر لزوم بازگشت ارز صادراتی، از بانک مرکزی خواست روند بازگشت ارز را تسهیل کند تا نه مزاحمتی برای تولیدکنندگان ایجاد شود و نه شکاف قیمتی در بازار ارز شکل بگیرد. او همچنین وعده داد بازار خودرو در سال جدید از شوک‌های قیمتی در امان خواهد بود.

در شرایطی که رسوب کالا در گمرکات به یکی از معضلات تجارت خارجی تبدیل شده، رئیس‌کل گمرک ایران از تدابیر تازه‌ای برای تسریع در ترخیص کالا، به‌ویژه خودرو و تلفن همراه، خبر داد.

در حالی‌ که هزاران خریدار خودروهای مونتاژی ماه‌هاست در انتظار تحویل خودروی خود مانده‌اند، تأخیر در واردات قطعات و بی‌ثباتی ارزی، خط تولید شرکت‌های مونتاژکار را به بن‌بست کشانده است؛ وضعیتی که نه‌تنها بازار خودرو را بلاتکلیف کرده، بلکه اعتماد عمومی به خودروسازان را هم زیر سوال برده است.

پس از سال‌ها توقف، برند افسانه‌ای مرسدس‌بنز بار دیگر به جاده‌های ایران بازمی‌گردد. شرکت ستاره ایران، نماینده رسمی این خودروساز آلمانی، واردات رسمی مدل‌های جدید را آغاز کرده و نخستین خودروها در مرکز آماده‌سازی ایران‌خودرو رؤیت شده‌اند.

بررسی داده‌های تجاری ایران در سال ۱۴۰۳ نشان می‌دهد که چین به عنوان صادرکننده اصلی خودرو و نیرو محرکه به ایران، جایگاه امارات متحده عربی را که سال‌ها صدرنشین این بازار بود، تصاحب کرده است.

رئیس کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی با انتقاد از سیاست‌های حمایتی دولت از خودروسازان، از دخالت آن‌ها در بازار پسته و فروش خودرو با نرخ ارز غیرواقعی پرده برداشت و گفت: خودروسازان به‌جای تولید، وارد دلالی کشاورزی شده‌اند.

شرکت داخلی شرایط ویژه‌ای برای فروش خودروهای مزدا ۳ و مزدا CX30 را برای برندگان سامانه خودروهای وارداتی (ثبت‌نام اسفند ۱۴۰۳) اعلام کرد.

در شرایطی که بازار خودروهای لوکس و آفرودی در ایران با تنوع محدودی مواجه است، ورود شاسی‌بلند هیبریدی تانک ۵۰۰ از برند چینی GWM می‌تواند معادلات را تغییر دهد. این خودرو که پس از موفقیت تانک ۳۰۰ وارد کشور شده، با طراحی جسور، امکانات پیشرفته و پیشرانه‌ای قدرتمند، آماده رقابت با بزرگان بازار است.

خودروی شاسی‌بلند لوکس و هیبریدی TANK 500 HEV با امکانات پیشرفته، طراحی عضلانی و توانایی آفرود بی‌رقیب، حالا در آستانه عرضه در سامانه خودروهای جانبازی قرار گرفته است؛ رقیبی تازه‌نفس برای لندکروزر، با تکنولوژی منحصربه‌فرد و عملکردی چشمگیر در مسیرهای شهری و بیابانی.

وعده واردات خودرو برای جانبازان، پس از ماه‌ها معطلی و پرداخت وجه کامل، هنوز اجرایی نشده و موجی از اعتراض‌ها را به‌دنبال داشته است؛ اعتراضی که حالا به خیابان و مقابل وزارت صمت کشیده شده است.

وعده‌های رنگارنگ درباره تسهیل واردات خودرو، حالا به یکی از کلاف‌های سردرگم اقتصادی بدل شده است؛ نه خودرویی به موقع تحویل می‌شود، نه پاسخ روشنی به اعتراضات داده می‌شود. در سایه این بلاتکلیفی، سرمایه و اعتماد مردم، قربانی بازی نهادهای مسئول و شرکت‌های واردکننده شده است.

ا حذف محدودیت‌های انتقال و فروش حواله خودروهای وارداتی، خریداران حالا می‌توانند امتیاز خرید خود را به دیگران واگذار کنند؛ تغییری مهم در سیاست‌گذاری بازار خودرو که با هدف تسهیل معاملات و افزایش شفافیت انجام شده، هرچند نگرانی‌هایی از بازگشت دلالی نیز به دنبال دارد.

با تصمیم جدید شورای رقابت، خودروهای وارداتی از شمول دستورالعمل‌های محدودکننده عرضه خودرو خارج شدند؛ به این ترتیب محدودیت‌ های سابق برای فروش این خودروها دیگر اجرایی نخواهد بود.

کوچک‌ترین کراس‌اوور تمام‌برقی ولوو بالاخره پایش به ایران باز شد؛ EX30 با طراحی مدرن، برد بالای پیمایش و شتاب چشمگیر، حالا یکی از پرفروش‌ترین خودروهای برقی اروپا است که قرار است در بازار ایران هم عرضه شود.