در آغاز مسیری تازه برای گسترش همکاری‌های اقتصادی، ایران و ترکیه طی نشستی رسمی در تهران، نقشه راه افزایش تجارت دوجانبه تا سقف ۳۰ میلیارد دلار را طراحی کردند. در این نشست، که با حضور مقامات ارشد گمرکی و نمایندگان دیپلماتیک ترکیه برگزار شد، موضوعاتی همچون هوشمندسازی مرزها، تسهیل ترانزیت و مقابله با قاچاق، محور گفت‌وگوها بود.

تجارت خارجی ایران در دو دهه گذشته با چالش‌های جدی مواجه بوده است. از کاهش تنوع شرکای تجاری و افت رتبه جهانی صادرات تا تاثیر تحریم‌ها بر ساختار تجارت، اقتصاد ایران مسیری پرنوسان را طی کرده است. گزارشی از بازوی پژوهشی مجلس نشان می‌دهد که در حالی که جهان به سمت بازتر شدن اقتصادها پیش می‌رود، ایران با کاهش سهم تجارت و تمرکز بیش از حد بر چند بازار محدود، در برابر آسیب‌های اقتصادی شکننده‌تر شده است.

در حالی که رسوب گسترده کالا در گمرکات کشور به یکی از چالش‌های جدی زنجیره تأمین تبدیل شده، گمرک ایران با انتشار گزارشی رسمی اعلام کرد که بخش عمده دلایل تأخیر در ترخیص کالا خارج از حیطه اختیارات این سازمان است. این گزارش فهرستی از موانع قانونی و ساختاری ترخیص کالا و همچنین اقدامات عملی گمرک برای رفع این چالش‌ها را ارائه می‌دهد.

در حالی که اتاق‌های بازرگانی در کشورهای توسعه‌یافته با شفافیت مالی بالا و ساختارهای پویا اداره می‌شوند، گزارش‌ها از عملکرد اتاق بازرگانی ایران حاکی از کم‌شفافیتی، تخصیص غیرهدفمند بودجه، و تداوم مدیریت‌های مادام‌العمر است؛ وضعیتی که به باور کارشناسان نیازمند ورود نهادهای نظارتی و اصلاح فوری است.

در حالی که تحریم‌های بین‌المللی تلاش داشتند تجارت ایران را محدود کنند، هفتمین نمایشگاه بین‌المللی «ایران اکسپو ۲۰۲۵» در تهران آغاز به کار کرد؛ رویدادی که با حضور هیأت‌های تجاری از بیش از ۱۰۰ کشور جهان، شکوه تازه‌ای به تعاملات جهانی ایران بخشیده و رشد ۱۱ درصدی تجارت خارجی را به رخ کشیده است.

سرپرست معاونت خدمات تجاری سازمان توسعه تجارت از تغییر رویکرد ایران در تجارت با قاره آفریقا خبر داد و گفت که با توجه به یک‌سویه بودن تجارت ایران با این قاره، برنامه‌ریزی جدیدی برای افزایش تعاملات تجاری و ماندگاری این روابط اتخاذ شده است. محمدصادق قنادزاده افزود که ایران در چهار حوزه پتروشیمی، معدن و صنایع معدنی، سلامت و کشاورزی و صنایع غذایی در پی تقویت مبادلات با آفریقا است و این همکاری‌ها با در نظر گرفتن پتانسیل‌های متقابل دو طرف، رشد تجارت ایران با این قاره را به دنبال خواهد داشت.

در سال‌های اخیر، تحریم‌ها تنها عامل محدودیت تجارت نبوده‌اند؛ بلکه شکل‌گیری رانت‌های پنهان و سوءاستفاده عده‌ای خاص از سازوکارهای معیوب اقتصادی، مسیر تجارت آزاد را به انحصار و فساد کشانده است. ورود مجدد به فضای رقابتی و شفاف، نه‌تنها لازمه نجات اقتصاد، بلکه شرط توسعه عدالت در بهره‌مندی از فرصت‌های تجاری است.

بر اساس آمار‌های بانک جهانی، در سال‌ ۱۹۸۸، ایران مجموعا ۹‌ میلیارد دلار کالا و خدمات به سایر کشورها صادر کرده‌ است. در همین سال، مجموع صادرات ترکیه در حدود ۱۷‌میلیارد دلار و عربستان‌سعودی ۲۷‌میلیارد دلار محاسبه شده‌است. از سال‌۱۹۸۸ تا سال‌۲۰۱۱ میلادی تقریبا هر سال‌ارزش صادرات ایران رشد داشته و در نهایت به رقم ۱۵۷‌میلیارد دلار در پایان دوره رسیده‌است. رشد صادرات ترکیه، عربستان و امارات در این دوره مشابه ایران بوده، با این تفاوت که عربستان و امارات بین سال‌های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۱ در مدت دو سال‌ به ترتیب رشد ۸۶‌ درصدی و ۵۷‌ درصدی در ارزش صادرات را تجربه کرده‌اند.

سازمان توسعه تجارت ایران بخشنامه اصلاحیه آیین نامه اجرایی واردات خودروهای نو را ابلاغ کرد که بر اساس آن واردات خودروهای سواری و ون به مناطق آزاد تجاری-صنعتی مجاز است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد از سال ۸۳ تا کنون تراز تجاری کشور بدون احتساب تجارت‌های نفتی، همواره منفی بوده است. به‌طوری‌که، کسری تجاری از سال ۸۳ تا ۹۱ بیش از ۱۵ میلیارد دلار بوده است. منفی‌ترین تراز تجاری ۸ ماهه نیز در سال ۸۷ ثبت شده که بیش از ۲۵ میلیارد دلار بوده است. از آنجایی که در اواسط دهه ۸۰ قیمت نفت افزایش پیدا کرد، در این دوره درآمد نفتی ایران به طور قابل توجهی افزایش یافت. از آنجایی که حجم بسیاری از صادرات نفتی بوده، این مسئله ممکن است بر تراز تجاری غیر نفتی نیز تاثیر گذاشته باشد. زیرا از سال ۸۳ تا ۸۹ حجم صادرات غیر نفتی کشور در ۸ ماهه ابتدایی سال به طور میانگین ۱۰ میلیارد دلار و حجم واردات حدود ۳۰ میلیارد دلار بوده است.

مدیر کل دفتر غرب آسیا سازمان توسعه تجارت ایران اعلام کرد که حجم تجارت ایران با کشورهای همسایه در حوزه غرب آسیا، از جمله اردن، لبنان، بحرین، قطر، عمان و عراق، در ۷ ماه نخست سال جاری بیش از ۲۴ درصد افزایش یافته است.

رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران با اشاره به تنوع محدود کالاهای صادراتی کشور به قطر گفت: میوه و صنایع غذایی بیشترین سهم را در صادرات ایران به این کشور دارند. در این شرایط، نمی‌توان انتظار داشت که حجم تجارت دو طرف از مرز یک میلیارد دلار فراتر برود.

سامانه گمرک epl.irica.gov.ir در سال ۱۳۹۳ به منظور تسریع در روند امور گمرکی و ارائه ۳۴ امکان گمرکی راه‌اندازی شد. واردکنندگان کالا باید مطابق با فرآیند قانونی، کالاهای خود را از مبادی گمرک ترخیص کرده و برای آن‌ ها شناسه کالا دریافت کنند.

کارت بازرگانی، مشابه مجوز فعالیت اقتصادی در مناطق آزاد، دارای انواع مختلفی است. از جمله این انواع می‌توان به کارت‌های بازرگانی تجاری، کارت‌های بازرگانی موردی، کارت‌های بازرگانی صنعتی یا تولیدی و همچنین کارت‌های بازرگانی خدماتی اشاره کرد. هر یک از این کارت‌ها در زمینه‌های خاص خود مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این گزارش به معرفی کارت بازرگانی و انواع آن پرداخته شده و شرایط لازم برای دریافت آن بررسی خواهد شد.

اگرچه دو کلمه «صادرات» و «واردات» معمولا در کنار یکدیگر به کار می‌روند و مالیاتی که به هر دو تعلق می‌گیرد از نوع مالیات ارزش افزوده است، اما در زمینه میزان و نحوه محاسبه این مالیات‌ها تفاوت‌های قابل توجهی وجود دارد. باید توجه داشت که میزان مالیات مربوط به صادرات و واردات و همچنین نحوه محاسبه و پرداخت آن‌ها کاملاً متفاوت است.

گمرک جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که سامانه جامع تجارت با اختلال مواجه شده است و پس از رفع مشکل توسط سرویس‌دهنده، اطلاع‌رسانی لازم انجام خواهد شد.

مدیر بنادر و دریانوردی شهید باهنر و شرق هرمزگان اعلام کرد که دومین محموله خودروهای وارداتی از طریق بندر سیریک وارد کشور شده است.

معاون خدمات تجاری سازمان توسعه تجارت گفت: واقعیت این است که وزارت جهاد کشاورزی به‌طور ناگهانی و یک‌شبه صادرات گوجه‌فرنگی را ممنوع کرده است. نه تنها صادرات این کالا در مرز عراق متوقف شده، بلکه خروج آن به بنادر و مقاصد امارات و قطر نیز با مشکلاتی مواجه شده است.

کاظم جلالی، سفیر ایران در روسیه، با اشاره به اینکه خبرهای خوبی در حوزه تجارت با روسیه در راه است، اظهار کرد: می‌توان تجارت ایران با روسیه را افزایش داد. باید توجه داشت که از سال ۲۰۲۲، روسیه دیگر آمار علنی از تجارت خود اعلام نمی‌کند. پیش از این سال، میزان واردات این کشور ۲۹۷ میلیارد دلار بوده که سهم ایران از این اعداد چندان زیاد نیست.

در حالی که پیوستن ایران به گروه بریکس می‌تواند فرصتی برای خنثی کردن تحریم‌ها به این کشور بدهد، عضویت در گروه اقدام مالی به آمریکا اهرم‌های بیشتری برای اعمال فشار بر اقتصاد ایران فراهم می‌کند.