این روزها و با برجستگی سرخط خبری کرونا ویروس بر لحظه لحظه زندگی مردم تنها اندکی درنگ بر زندگیهای مجازی و واقعی نشان از نگرانیهای توام با اضطرابی مداوم دارد که بستری برای تقویت شایعه را فراهم کرده است.
گسترشنیوز: مروری بر شبکههای اجتماعی مجازی که حالا دیگر واقعیت زندگیهای امروزی شده است به روشنی نشان میدهد چگونه مردم در شرایط پراسترس و نگرانی بسر میبرند این را میتوان از فیلم ها، ویدیوها، تکست ها، تصاویر و راهکارها، و روشهای خانگی، علمی، تخصص مقابله با ویروس کرونا مشاهده کرد.
از راه و چاه تهیه و تولید دمنوشهای خانگی گرفته تا تخصصیترین روشهای مقابله با کرونا ویروس که همان دمنوشها و ماسکهای خانگی و اخیرا محولهای ضد عفونیکننده دست ساز را بیفایده میدانند.
راست و دروغ، توصیه هایی را به نقل از پروفسور سمیعی مردم در شبکههای اجتماعی برای همدیگر به اشتراک میگذارند تا مقاومت بدنی خود در برابر ویروس کرونا را بالا ببرند و در دیدارهای واقعی هم همانها را برای همدیگر تعریف میکنند و یکدیگر را به رعایت آنها دعوت میکنند.
توصیههای خانگی در ستایش و اثرگذاری سیر، پیاز، میوه، ویتامین c و هر آنچه به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک کند را همه دارند به همدیگر آموزش میدهند از جهاتی قال تقدیر که مردم همیشه نشان دادهاند هوای همدیگر را داشتهاند از سیل آغاز امسال بگیر تا همین کرونای `پایان سال که مردم پیش تر از دولت از همدیگر حکایت میکنند.
ولی تمام این کنشها در سایهای از نگرانی صورت میگیرد این نگرانی زمانیکه اخباری همچون درگیری پزشکها و فرماندهان مبارزه با این ویروس منتشر میشود مشهودتر است.
دلشورههای مردمی که در فضای مجازی هم بیشتر به چشم میآید و برای لحظاتی هم که شده آنها را ازهر آنچه دمنوش و راهکارهی خانگی مبارزه با کرونا نا امید میکند زمانیکه میبینند پزشک یا پرستاری که حتی با لباس فضایی مخصوص در مواجه با ویروس در امان نبوده و راهی قرنطینه شده است؟!
اینها همه همان نگرانی تک تک ماست! سیستم ایمنی فکری که طبیعی به نظر میرسد در چنین شرایطی سرگردان و ضعیف میشود! توصیه هایی پزشکی در فضای مجازی به او میگویند ماسک بزن، دست هایت را با محلول ضد عفونی شست وشو بده! دنبال ماسک میرود نیست یا تمام شده یا احتکار شده!
ژل شست و شوی دست و الکل هم سرنوشت چندان خوشبخت تری از ماسک ندارند! لاجرم کلیپ هایی ساخته و پرداخته و دست بهدست میشود که اصول ساخت ماسک با تکهای دستمال کاغذی را نشان میدهد و یا با استفاده از ابتداییترین مواد که در هر خانهای پیدا میشود اصول تهیه محلولهای ضد عفونی آموزش داده میشود و این مخاطب که همان تک تک مردم یعنی همان ما مبهم هستیم هم امتحانش میکنیم.
بعد هم گوشیهای یمان را مرور میکنیم و میبینیم که متخصصترین افراد در حوزه ویروس کرونا بر این باورند ماسکهای حتی معمولی و حتی فیلتر دار هم نمیتوانند عامل پیشگیریکننده اطمینان بخشی باشند! سردرگمی را میتوان در مجموع رفتارهای مردم هم در فضای مجازی و هم در کوچه و خیابان و داروخانهها و همه جا دید!
اما این مجموعه رفتارها ی از سر ناچاری و نگرانی ناشی از چیست؟! آیا همه این نگرانی ها، ترس از کرونا ویروس است؟! یا ترسی مبهم و نامشخص از شیوههای مواجه با یک اتفاق، حادثه و مسئله قبل از تبدیل شدن به بحران است؟! آیا اگر مردم از شیوههای مطمن کنترل یک بحران اطمینان خاطر داشتند و بعبارتی روشن تر اگر اعتمادی حاکم بود باز همین رفتارها را داشتند و بازار داغ شایعه با مخلوطی از واقعیت قدرت میگرفت؟!
مردم توان و ظرفیتی در مواجه با بلایا دارند که نشان دادهاند دست کم در مواقعی که تجربهاش را داشته ایند همچون سیل و زلزله خوب در کنار هم بودهاند ولی به نظر میرسد در مورد بیماری همه گیری همچون کرونا ویروس، تجربه کمتری دارند ولی باز هم در کنار همدیگر ند و تفاوت دیگرش این است که اینجا دیگر در همان گام نخست، تخصص خاص میخواهد، تصمیم گیری هایی در سطح کلان میخواهد، بیمارستان، تخت و تجهیزات و قرنطینه میخواهد.
و البته شفافیت میخواهد و مسئولانی که به میان مردم آیند و و به دور از هر گونه شعار که جای نگرانی نیست؟! یا این هم مثل سایر بیماری ها! همه چیز تحت کنترل است! واقعه و مشکل را در همان ابعاد واقعی آن بگویند نه کمتر و نه بیشر! تا راه بر شایعه بسته شود و مردم از نظر فکری به یک ایمنی قابل قبول برسند چرا که ؛ همه ایده آل را نباید و نمیتوان فقط از مردم انتظار داشت!
با حرف و گفتار درمانی در مواقعی نمیتوان به نتیجه مطلوب رسید! ارائه به موقع خبر و ارائه یک تحلیل و جمعبندی مشخص از شرایط حاکم بر کشور و در میان گذاشتن واقعیات و مشکلات با مردم بخشی از فرآیند روشن کردن افکار عمومی و خنثیسازی شایعه است این را کارشناسان و متخصصان علوم ارتباطات بخوبی میدانند از آنها در روند مواجهه با این مشکل میتوان بهره گرفت.
معصومه زارعی جامعه شناس و پژوهشگر اجتماعی در این خصوص میگوید: شایعه در واقع گزارشی تایید نشده درباره یک حادثه است که اساسا انتقال آن دهان به دهان صورت میگیرد و ممکن است قسمتی یا بخشی از شایعه صحت داشته باشد ولی امکان تشخیص درستی و نادرستی آن بسختی وجود دارد زیرا در جریان انتقال دچار دگرگونی هایی میشود.
وی گفت: شایعه بیانی از نگرانیها و اضطرابهای بخشی از مردم در برابر فریب اطلاعاتی است که با تحریک هیجانی ترس را فریاد میزند.
زارعی در مورد ویژگیهای شایعه گفت: منبع نامشخص، مخاطبان ناهگون و پراکنده، سرعت شگفتانگیز، محتوای تازه و به روز، تولید ساده، مجراهای انتقال رسمی و غیر رسمی و بدون هر گونه احساس گناه از جمله برخی ویژگیهای شایعات هستند که در هر حال مبارزه با آن را پیچیده میکند.
این جامعه شناس گفت: برای دستیابی به نوعی ایمنی در برابر شایعه در یک جامعه و ارائه راهکارهای اساسی موثر در ناکامی فرآیند شایعه اقداماتی باید انجام داد که از مهمترین آن، حضور مسئولان در بین مردم، پرهیز از سانسور و اطلاع رسانی دقیق است.
بنا بر گفته کارشناسان علوم ارتباطات، علوم سیاسی و علوم اجتماعی، بیشترین پژوهشهای مربوط به شایعه در زمینههای بحرانها و شایعه ها، شایعههای و پیچیدگیهای رفتار انسانی و شایعه و بلاهای ناگهانی است.
شایعه نیز بعنوان یکی از ابزارهای پنهان تبلیغ و در زمره ارتباطات غیر رسمی است که در چگونگی پیدایی افکار عمومی نقش و اهمیت بسیار زیادی دارد.
شایعه انتقال دهان به دهان حکایتها و اخبار غیرموثق و از ابتداییترین نوع خبرها محسوب میشود که منبعی نامشخص دارد و عواملی همچون سانسور در انتشار اخبار و زمینههای فرهنگی به ویژه در جامعه ما وجود فرهنگ شفاهی سبب پیدایی آن میشود.
نارضایتی، سرخودرگی و ملال نیز شایعه را در یک جامعه تقویت میکند و بهترین روش برای مقابله با آن اطلاع رسانی دقیق است و امروز کرونا همان روز مبادایی است که آمده است به ناچار از اینکه چرا ایران دومین کانون نگرانکننده این ویروس بعد از چین است میگذریم ولی با شفافیت میتوان قدری از این همه نگرانی را کاست و با ابراز نظراتی مبنی بر اینکه مردم ما خود عالم به عبور از این شرایط سخت هستند دلهره و نگرانی روانی آنها را نباید مضاعف کرد.
منبع: ایرنا
