صفیه رضایی/روزنامهنگار
این یک قاعده کلی است که تجاریسازی و پیدا کردن بازار مصرف برای محصولات نو و فناور همواره با چالش روبه رو باشد. به نظر میرسد این موضوع فصل مشترک تمامی این محصولات باشد. به ویژه محصولاتی مانند کود که حاصل تولید صنعتی هستند و قرار است در چرخه تولید کشاورزی قرار گیرند. به عبارتی محصول مکمل هستند. از این رو، این دسته از محصولات فناور یا دانشبنیان باید شبکه فروش قوی داشته باشند. به عبارتی، واحدهای تولیدکننده باید بتوانند خود شبکه فروش و عرضه مناسبی را ایجاد کنند که زمینه تولید و تبلیغ بیشتر هم باشد. به علاوه اینکه متقاضی مصرف این نوع محصولات در نهایت کشاورزان هستند. قرار نیست ابداعی در یک آزمایشگاه انجام شود و به تولید یک محصول فناور بینجامد که در نهایت در گوشه همان شرکت تولیدی بماند بلکه باید متقاضی خود را پیدا کند. در مقابل شرکتهای دیگری نیز هستند که جلوی فناوری و رشد فناوری در این صنعت میایستند و شاید نیاز ندانند. از این رو، باید شبکه فروش این نوع محصولات به خارج از کشور بیشتر تقویت شود. تمامی این موارد را در کنار این عبارتها بگذارید که باید استفاده بهینه از آب و خاک و انرژی داشته باشیم تا توسعه پایدار را تجربه کنیم. از این رو، باید این عبارتها سرلوحه تبلیغ محصولات فناوری باشد که قرار است جایگزین محصولات قدیمی مکمل شوند. به نظر نمیرسد تنها نهادهای حمایتی بتوانند به تولیدکنندگان این بخش کمک کنند بلکه خود این تولیدکنندگان باید شبکه منظم فروش داشته باشند و بخشهای تحقیق و توسعه خود را بیش از پیش تقویت کنند.