هنر تذهیب؛ منظومه زیباییهای قرآن، از اصیلترین هنرهای اسلامی و ایرانی است که همواره از آن به عنوان هنری قرآنی نام برده شده است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: تذهیب در لغتنامهها به معنای زر گرفتن و طلااندازی است و از این هنر بدیع و زیبا برای آرایش و زیباتر کردن کتابهای مذهبی و تاریخی، دیوان شعر و قطعات خطی استفاده میشود. این هنر بعد از نفوذ اسلام به ایران در اختیار حکومتهای اسلامی قرار گرفت و نام هنر اسلامی را از آن خود کرد. تذهیبکاران ایرانی با تسلط کافی و مهارت و خلاقیت توانستهاند با متحول کردن و نوآوریهای چشمگیر، در تبلیغ فرهنگ قرآنی کارهای بسیار نفیس و بینظیر ارائه دهند که در قرآنهای معاصر چاپ شده و امروزه نظارهگر آنها هستیم. تذهیبکار برای خلق یک اثر، وقت زیادی صرف میکند و اگر خلق اثر، روی کتاب الهی باشد توقف آن نیز بر کلمات خداوند، بسیار است در نتیجه روی این کلمات عمیق شده و به همین منظور نیز آثار مثبت این کتابالهی بر تذهیبکار بیشتر از دیگران است. می توان تذهیب را یکی از زیرمجموعههای نگارگری دانست که در اوایل دوره اسلامی، برای تزیین و جداسازی آیات قرآن مجید مورد استفاده قرار میگرفت. شاید بتوان تاریخ آرایش و تذهیب قرآن را همزمان با نوشتن آن دانست به این معنی که نخست به منظور تعیین سر سورهها، آیهها، جزوهها و سجدهها آن را به نوعی تزیین میکردند. رفتهرفته علاقه مفرط مسلمانان به قرآن و همچنین تمایل به تجمل، هنرمندان را بر آن داشت تا در تذهیب آن دقت بیشتری به کار برند و در نتیجه این آثار از سادگی بیرون آمد و جنبه تزیینی به خود گرفت بهویژه قرآنهایی که برای امیران و بزرگان نوشته میشد و این امر خود یکی از علل توجه هنرمندان به تزیین بیشتر و موجب تکامل فن تذهیب شد. تذهیب، تنها هنری که مجاز است روی قرآن کار شود مصطفی آقامیری هنرمند نگارگر و تذهیبکار کشورمان با بیان اینکه یک پنجم جمعیت جهان، قرآن را کتاب آسمانی خود میدانند، اظهار کرد: تذهیب با اینکه یک هنر ایرانی است، وجه ممیزه هنر قرآنی به شمار میآید و تنها هنری که مجاز است روی قرآن کار شود، تذهیب است. وی با اشاره به نقش تذهیب در زندگی افراد گفت: تذهیب در همه زندگی ما جلوهگر است، از زمانی که متولد میشویم روی این نقوش زندگی میکنیم و تا زمانی که از دنیا برویم باز روی این نقوش تذهیب هستیم و لحظهای از آن جدایی نداریم. وی خاطرنشان کرد: ایرانیها قبل از اسلام نیز یکتاپرست بوده و هنر قدسی را درک کرده بودند که تذهیب از جمله این هنرهاست. این هنرمند نگارگر، علاقه جوانان به هنر تذهیب قرآنی را یادآور شد و گفت: جوانان از تذهیب قرآنی، استقبال فراوانی میکنند ولی فضای فعلی، پاسخگوی نیاز و تقاضای نسل هنرمند جوان نیست که امیدواریم زیرساختها و امکانات لازم برای به ظهور رساندن استعدادهای جوان در زمینه تذهیب قرآنی، بیش از پیش فراهم شود. در فرهنگ پارسی برای هنر تذهیب معنی دقیقی نمیتوان یافت، واژه تذهیب واژهای عربی به معنای طلاکاری شده است و استفاده از رنگ طلایی در این هنر جلوه و درخششی چشمنواز را نشان میدهد. این هنر بیشتر به منظور زیباتر کردن کتب مورد استفاده قرار میگرفته به طوری که در دوره ساسانی به صورت گچبریهای دیوار و پیش از آن به صورت نقوش روی سفالینه وجود داشته است. وی بیان کرد: پس از آن کتابآراییها به واسطه هنر تذهیب انجام شد و پس از ورود اسلام به ایران نیز این هنر به منظور آرایش قرآنها، کتب تاریخی و علمی مورد استفاده قرار گرفت. این هنر در دورههای مختلف در اوج قرار گرفت به طوری که در دوره صفوی ترکیب نقاشی، تذهیب و خوشنویسی کتابآراییهای نابی را رقم زد که امروز در بسیاری از موزهها به عنوان اثری شاخص در معرض نمایش قرار گرفته است. امروزه شاید کمتر کسی نگارگری و هنر تذهیب را به خوبی بشناسد و بتواند درباره سابقه این هنر خاص زبان به سخن آورد اما با همه این دشواریها هستند هنرمندان و مذهبانی که دست از تلاش و ثبت آثاری سرشار از هنر برنداشتهاند و تمام تلاش خود را برای احیا و توسعه این هنر به کار گرفتهاند.
