برای سومین بار در یک سال، قطع اینترنت از مرز ۷۲ ساعت متوالی میگذرد. مردم ایران بیش از یک هفته در دوران جنگ ۱۲ روزه، سه هفته در دی و بهمن ماه و حالا سه روز پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، قطعی اینترنت را تجربه کردهاند.
دسترسی پایدار به اینترنت و گردش اطلاعات آزاد آن هم در شرایط جنگی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است، اما دادههای نتبلاکس نشان میدهد اکثر مردم ایران همچنان از این حق محروم هستند.
البته در مقایسه با دی ماه به نظر میرسد شدت محدودیتهای اینترنتی اندکی کمتر است و شهر به شهر با هم تفاوت میکند. همین امر نیز موجب شده تا رسانه ما بتواند به دادههای نتبلاکس دسترسی پیدا کرده و این گزارش را برای شما مخاطبین عزیز آماده کند.
وزارت ارتباطات هم مثل همیشه سکوت را به اطلاعرسانی درست و پاسخگویی به مردم، ترجیح داده است.
معاون وزارت ارتباطات با رد این تصور که شبکه ملی اطلاعات میتواند جایگزین اینترنت شود، گفت که اگر حاکمیت اینترنت را قطع کند، شبکه ملی هم در کوتاهمدت از کار میافتد و بیش از یک یا دو هفته نمیتواند دوام بیاورد. او همچنین اعلام کرد که توسعه کامل شبکه ملی اطلاعات به ۱۱۰۰ همت سرمایهگذاری نیاز دارد.
«وحید یزدانیان»، معاون توسعه شبکه ملی اطلاعات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، در نشست خبری امروز (سهشنبه ۵ اسفند ۱۴۰۴) به تشریح آخرین وضعیت شبکه ملی اطلاعات، ابهامات پیرامون آن و چالشهای پیش رو پرداخت. او در این نشست، ضمن ارائه تعریفی از چیستی و نیستیهای شبکه ملی اطلاعات، از انتقادات جدی به نظام فعلی فیلترینگ، بودجه مورد نیاز برای تکمیل این پروژه و ضرورت جلب اعتماد بخش خصوصی و کاربران سخن گفت.
یزدانیان در ابتدای خود به پرسشهای کلیدی درباره ماهیت شبکه ملی اطلاعات پاسخ داد و آن را در دو دسته «هستها» و «نیستها» تعریف کرد.
به گفته او، شبکه ملی اطلاعات از نگاه وزارت ارتباطات شامل این تعاریف است:
شبکهای پرسرعت، ایمنتر و پایدارتر نسبت به شبکههای دیگر.
شبکهای توسعهیافته با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی.
شبکهای حاصل از تلفیق زیستبومهای فضای مجازی برای ارائه خدمات.
شبکهای مردمنهاد که در زنجیره اقتصاد دیجیتال جایگاه کلیدی دارد و باید نیازهای آحاد مردم را تأمین کند.
شبکهای مبتنی بر برترین فناوریهای زیرساختی که مشابههای جهانی به ویژه در کشورهای توسعهیافته دارد.
شبکه ملی اطلاعات بدون اینترنت مهمل است
یزدانیان گفت که این شبکه دارای ماهیت سیاسی خاصی نیست و ذاتاً خنثی است. او تأکید کرد: «این طور نیست که برطرفکننده مشکلات فرهنگی و سیاسی باشد.»
مهمترین نفیای که او مطرح کرد، جایگزین نبودن این شبکه برای اینترنت بود. یزدانیان با اشاره به اظهارات قبلی وزیر ارتباطات گفت:
یک دوگانهای ایجاد شده که غلط است؛ این که اگر شبکه ملی اطلاعات داشته باشیم نیازی به اینترنت نداریم. آقای وزیر هم گفتند که این حرف حتی شوخیاش هم زشت است. وقتی ما میگوییم یک سری زیستبوم داریم که بدون اینترنت امکان وجود ندارند، این که بگویند به اینترنت نیاز نداریم مهمل است و هیچ آدم عاقلی سمت این نگاه نمیرود.
او توضیح داد: «شبکه ماهیت فیزیکی دارد ولی لایههای ارائه خدمات مبتنی بر توسعههای نرمافزاری است. در ایامی که قطع اینترنت داشتیم، بیشترین تقاضا برای دسترسی به اینترنت از سوی ارائهدهندگان خدمات در شبکه ملی اطلاعات بود، چون میخواهند توسعه نرمافزار بدهند و باید کدها از اینترنت فراخوانی شود. اگر اینترنت نباشد، عملاً توسعه پلتفرمی اتفاق نخواهد افتاد.»
یزدانیان همچنین به جنبه امنیتی موضوع اشاره کرد و گفت: «در حوزه امنیت، در کوتاهمدت ممکن است با قطع اینترنت امنیت حفظ شود. اما حملات سایبری الگوهای مشابه دارند و کسانی که ضد بدافزار توسعه میدهند، الگو را از برای ارتقای ضد بدافزار بانکهای جهانی تهدیدات میگیرند. بنابراین حتماً باید تهدیدات از طریق اینترنت آپدیت شود. در چنین شرایطی با قطع اینترنت، به سرعت ضد بدافزارها توان خود را از دست میدهند و شبکه در معرض تهدیدات امنیتی قرار میگیرد.»
او افزود: «ممکن است در صورت قطع اینترنت پلتفرمهای داخلی بتوانند با اتکا به شبکه ملی اطلاعات به مردم خدمات بدهند، اما این پلتفرمها متکی به یک زنجیره ارزش هستند و اگر ارتباط جهانی نداشته باشند، نمیتوانند این زنجیره را حفظ کنند.»
شبکه ملی اطلاعات با اجبار به جایی نمیرسد
یزدانیان در ادامه تشریح برداشتها و تعریفهای نادرست از شبکه ملی اطلاعات گفت: «اینکه گمان شود شبکه ملی اطلاعات شبکههای حاکمیتی است و با اجبار باید همه را روی آن آورد، رویکرد درستی نیست. از نگاه ما این شبکه باید آنقدر جذابیت داشته باشد که مردم خودشان به آن مراجعه کنند.»
او افزود: این شبکه همچنین نمیتواند متکی به بودجه دولتی باشد. چون هم بودجه دولت محدود است و هم شائبه حاکمیتی بودن شبکه را ایجاد میکند. بنابراین باید بخش خصوصی ترغیب شود که در آن سرمایهگذاری کند.»
او برداشت نادرست دیگر را این دانست که شبکه ملی اطلاعات مطلقاً آسیبهای سایر شبکهها را ندارد. یزدانیان توضیح داد که این برداشت به لحاظ ایمنی و امنیت درست نیست:
ماهیت شبکه اقتضا میکند که همیشه احتمال نقص امنیتی وجود داشته باشد. این که گروهی گمان میکنند با وجود شبکه ملی اطلاعات هم در زمینه امنیت و هم مسائل فرهنگی و اجتماعی صیانت میشود، اصلاً چنین برداشتی درست نیست.
معاون وزیر ارتباطات همچنین تاکید کرد که نباید شبکه ملی اطلاعات را شبکه زمان بحران دانست. بلکه باید در زمانهای غیر بحران هم این شبکه خدمات مورد نیاز را به مردم ارایه کند.
