بانک مرکزی که هر هفته با انتشار گزارش عملیات اجرایی سیاست پولی در وبسایت رسمی خود، وضعیت بازار باز و بازار بین بانکی را مورد بررسی قرار میدهد، اخیرا در جدیدترین گزارش خود، دادههای مربوط به حراج بازار باز و اعتبارگیری قاعدهمند بانکها از طریق بازار شبانه در هفته منتهی به هشتم دیماه ۱۴۰۴ را تشریح کرد.
بر اساس دادههای گزارش بانک مرکزی، میزان سفارشهای ارسالی بانکها در بازار باز که طی دو هفته اخیر نزولی شده بود، در این هفته بار دیگر رشد کرد. این در حالی بود که بر خلاف تشدید نیاز بانکها به وجوه نقد، رقم تزریق پول بانک مرکزی در این بازار برای دومین هفته متوالی کاهش یافت.
بانکها و موسسات اعتباری غیربانکی برای جبران کسری منابع خود در کوتاهمدت، میتوانند از ابزارهای متفاوتی استفاده کنند که یکی از آنها انجام عملیات توافق بازخرید یا ریپو در بازار باز است.
آنها با ثبت سفارش در بازار باز، در قالب عملیات ریپو از بانک مرکزی استقراض میکنند. در این عملیات، بانکها با فروش اوراق در اختیار خود به بانک مرکزی، وجوه نقد مورد نیاز را دریافت و در سررسیدی که از قبل تعیین میشود، اوراق فروختهشده را با نرخ سود مشخصی از بانک مرکزی بازخرید میکنند و بدهی خود را به این بانک میپردازند. نرخ انجام این معامله و مدت زمان سررسید آن نیز به ترتیب نرخ توافق بازخرید و مدت توافق بازخرید نامیده میشوند.
بانک مرکزی در روز هشتم دیماه، سیوهفتمین حراج بازار باز سال ۱۴۰۴ را برگزار کرد و ۲۳ بانک و موسسه اعتباری غیربانکی، با هدف تامین وجوه نقد موردنیاز خود با استفاده از عملیات توافق بازخرید، در این حراج شرکت کردند.
گفتنی است که مدت توافق بازخرید در این حراج، هفت روزه تعیین شد و حداقل نرخ توافق بازخرید نیز مثل قبل، در سطح ۲۳ درصدی ثابت باقی ماند.
بانکها و موسسات اعتباری حاضر در حراج بازار باز روز هشتم دیماه، مجموعا حدود ۵۵۴ هزار و ۵۶۰ میلیارد تومان سفارش ریپو به منظور استقراض از بانک مرکزی ارسال کردند؛ رقمی که حدود ۲۳ هزار میلیارد تومان بیشتر از سفارشهای ثبت شده در هفته گذشته بود. به علاوه، میزان سفارشهای ارسالی بانکها در این حراج، دومین رقم بزرگ در تاریخ عملیات بازار باز ایران به شمار میرود.
با وجود رشد تقاضای بانکها برای نقدینگی، بانک مرکزی میزان تزریق پول خود در این بازار را دو هزار میلیارد تومان نسبت به هفته گذشته کاهش داد و تنها ۲۳۰ هزار میلیارد تومان از سفارشها را پذیرفت.
به این ترتیب نسبت سفارشهای پذیرفته شده به کل سفارشها، معادل ۴۱.۴۸ درصد ثبت شد که کمترین رقم از مهرماه سال گذشته به این سو محسوب میشود.
لازم به ذکر است که بانکها در این حراج بازار باز، ۲۳۳ هزار میلیارد تومان اصل و سود استقراض هفته گذشته خود را به بانک مرکزی بازگرداندند تا بانک مرکزی در این هفته و به طور خالص، سه هزار میلیارد تومان نقدینگی جذب کند.
بانک مرکزی در گزارشهای هفتگی عملیات اجرایی سیاست پولی، علاوه بر بازار باز، عملکرد اعتبارگیری قاعدهمند بانکها در بازار بین بانکی را نیز بررسی میکند. در بازار بین بانکی، بانکها و موسسات اعتباری میتوانند در روزهای شنبه تا چهارشنبه از اعتبارگيری قاعدهمند با نرخ سقف دالان نرخ سود (۲۴ درصد) استفاده کنند.
در روزهای کاری بازار بین بانکی طی هفت روز منتهی به هشتم دیماه، بانکها روزانه بین ۳۷ هزار میلیارد تومان تا ۹۹ هزار میلیارد تومان از بانک مرکزی اعتبار گرفتند تا مجموع اعتبارگیری قاعدهمند بانکها در این هفته به بیش از ۲۶۵ هزار میلیارد تومان برسد.
این در حالی است که بانکها طی همین هفته حدود ۳۰۷ هزار میلیارد تومان از بدهی خود به بانک مرکزی در بازار بین بانکی را طی همین مدت تسویه کردند تا خالص عملکرد بانک مرکزی در این بازار نیز منفی شود.
