بحران قطر؛ فرصتی برای آسمان کشورهای منطقه

علیرضا منظری / معاون پیشین سازمان هواپیمایی

با توجه به اینکه روزهای اخیر، ۴ کشور عربستان، بحرین، امارات و مصر روابط سیاسی خود را با کشور قطر قطع کرده و حتی مرزهای هوایی خود را به روی این کشور بسته‌اند، این مسئله موجب می‌شود پروازهای شرکت هواپیمایی قطر به سمت اروپا، افریقا و امریکای شمالی با بحران عبور از فضای هوایی این کشورها روبه‌رو شود.بیش از نیمی از پروازهای این شرکت هواپیمایی، روزانه از فضای هوایی این کشورها برای عبور استفاده می‌کرده که اکنون این روند متوقف خواهد شد، و قطر به صورت یک جزیره درخواهد آمد که فقط می‌تواند این پروازها را از راه آب‌های خلیج‌فارس و فضای هوایی ایران انجام دهد که البته مسیر هوایی بسیاری از این مقصدها، نسبت به گذشته طولانی‌تر شده و به همین دلیل، احتمال اینکه این شرکت تعداد زیادی از مسافران خود را از دست بدهد، زیاد خواهد بود. درواقع شرکت هواپیمایی قطر از رقابت با شرکت‌های هواپیمایی امارات و ترکیه (ترکیش‌ایرلاینز) باز خواهد ماند و بیشتر مسافران از راه ۲ کشور امارات و ترکیه رفت و آمد خواهند کرد که این مسئله، ضرر هنگفتی بر شرکت قطرایرویز تحمیل خواهد کرد. با وضعیت پیش‌آمده، این شرکت هواپیمایی روزانه بیش از ۴۰ پرواز به این ۴ کشور را از دست داده و چون به بیش از ۱۰۰ مقصد در کشورهای اروپایی، افریقایی و امریکای شمالی پرواز داشته، روزانه حدود بیش از ۱۵۰ پرواز این شرکت دچار اختلال خواهد شد. در این شرایط چنانچه شرکت هواپیمایی قطر بتواند با رفع موانع، بخشی از این نوع پروازها را در چارچوب برنامه‌های خود ادامه دهد، باید از فضای هوایی کشور ایران به صورت عبوری (ترانزیت) استفاده کند که امکانات و تجهیزات لازم برای عبور از فضای هوایی ایران وجود خواهد داشت و در اثر آن، فقط برخی مسیرهای هوایی با ترافیک سنگین‌تری روبه‌رو خواهد شد. این مسئله با برنامه‌ریزی و تلاش بیشتر کنترلرهای فداکار ایرانی، قابل پاسخگویی است. البته احتمال دارد بخشی از مسافران برای رفت و آمد ورودی و خروجی به قطر یا از قطر، به دلیل کوتاهی مسیر، به ایران پرواز کرده و به طور واسط، از طریق فرودگاه‌های ایرانی با شرکت‌های هواپیمایی ایرانی یا شرکت هواپیمایی قطر به دوحه پرواز کنند که در این صورت نیز امکانات و تجهیزات هوانوردی و فرودگاهی ایران می‌تواند پذیرای این پروازها باشد و مشکلی در ایران برای عبور این پروازها وجود ندارد. این رویداد موجب می‌شود شرکت هواپیمایی قطر (قطرایرویز) از رقابت با ترکیش‌ایرلاینز و امارات‌ایرلاین بازماند. شاید بخشی از مسافران از طریق این دو شرکت هواپیمایی و تعداد بسیار کمتری با عمان‌ایر به افریقا سفر کنند. همچنین شرکت هواپیمایی اتیوپی می‌تواند از اوضاع پیش‌آمده، سهم مثبتی برداشت کند. در شرایط فعلی کار مدیران شرکت هواپیمایی قطر برای تصمیم‌گیری بسیار سخت است و شاید بتوانند بخشی از بازار را از طریق شرکت‌های هواپیمایی عضو اتحاد وان‌ورلد(one world) حفظ کنند؛ البته اگر وضعیت فعلی زیاد طول نکشد.