محمد لسانی / کارشناس فضای مجازی
در بررسی روند توسعه وب میبینیم که وب یک به عنوان فضایی برای خوانش ایجاد شد و به دنبال آن شاهد رشد وب دو به عنوان وب مشارکتی بودیم. در این جامعه تعاملی دوسویه برای خوانش و نگارش فراهم شد و بر همین اساس هم شبکههای اجتماعی ظهور کرد و دیدیم که رقابت برای جذب مخاطب خاکستری یا عام بیشتر شد. در این فضا میبینیم که رسانهها نیز در سراسر جهان به تکاپو افتادهاند تا خود را همراستا با ویژگیهای وب دو تغییر دهند و راهی برای تعامل با مخاطبان خود پیدا کنند. بر همین اساس هم رقابت میان تلویزیون به عنوان نماینده رسانه ملی و شبکههای اجتماعی به عنوان نماینده فضای مجازی در وب دو آغاز شد. البته باید توجه داشت که اگر تلویزیون فضای سنتی و یکطرفه خود را تغییر ندهد در مقابل شبکههای اجتماعی بازنده خواهد بود، چرا که جذابیتهای لازم را برای ادامه رقابت نخواهد داشت. اما مسئله این است که تلویزیونها در تمام جهان از جمله ایران، ویژگیهای خود را تغییر دادهاند. نگاهی به تجربه تلویزیونهای جهانی از جمله انگلستان و امریکا نشان میدهد مخاطبان تلویزیون در تمام جهان با کاهش روبهرو شدهاند، اما برای بقا در عرصه رقابت به سوی تلویزیونهای آنلاین و VOD تغییر مسیر دادهاند. در ایران نیز میبینیم که صدا و سیما برای ادامه این رقابت به سوی تلویزیونهای اینترنتی حرکت کرده است. علاوه بر این شرکتهای خصوصی نیز به کمک رسانه ملی آمدهاند. این روند «ادغام رسانهها» نام دارد؛ روشی که باعث میشود رسانه به سرعت و علاقه مخاطب نزدیک شود و براساس ذائقه آنان محتوا را به آنان نشان دهد. این روند باعث جلب نظر مخاطب میشود و باعث میشود مخاطب همیشه دلیلی برای وفاداری به رسانه داشته باشد. بر همین اساس هم نمیتوان مرزهای روشنی میان رسانه ملی و فضای مجازی قائل شد، چرا که بنا بر نیاز مخاطب این رسانهها در حال ادغام با یکدیگر هستند.
