استقبال مردم از استارت آپها در سالهای اخیر افزایش چشمگیری داشته است. یکی از مهمترین این نوع شرکتهای نوپا، تاکسیهای اینترنتی محسوب میشوند که با وجود رقبای سرسخت توانستند جایگاهی درخور توجه بهدست آورند.
گسترشنیوز : در این میان آنها باید با خلاقیت و ارائه سرویسهای بهتر از انحصارطلبی جلوگیری کنند چون این امر نتیجهای جز متضرر شدن مصرفکننده نهایی نخواهد داشت.
ظهور گوشیهای هوشمند و رواج استفاده از آنها میان مردم در سالهای اخیر باعث پیدایش و بومی شدن استارتاپهای تازهای در ایران شده است که کسب و کار نسبتا خوب و موفقی دارند و مردم هم از وجودشان رضایت دارند. از اواسط سال ۹۳ بود که دارندگان گوشیهای هوشمند در پایتخت متوجه شدند که میتوانند بدون تماس تلفنی و پیداکردن شماره آژانس و یا گرفتن و چانه زدن با تاکسیها، برای رفت و آمد خود وسیلهای تهیه کنند. خودروهایی که عموما تمیز و شیک بودند و رانندگان آن با برخورد و رفتاری مناسب حاضر میشدند با قیمتی بسیار پایین تر ازآژانسها و دربستیها به جابهجایی مسافران از مبدا مورد نظر به مقصد دلخواه مبادرت بورزند. اینجا بود که استفاده تاکسیهای اینترنتی روز به روز بیشتر شد و بازار شرکتهای موسس این تاکسی یابها هم بالا گرفت. در این گزارش سعی شده به هر آنچه که وضعیت این تاکسی یابهای اینترنتی را مشخص میکند پرداخته شود و اطلاعات کاملی از ابتدا و مسیر شکل گیری تا چالشها و مزیتهای آن ارائه شود.
تاریخچه تاکسیهای اینترنتی در ایران
فضای تاکسی اینترنتی در ایران تنها در یک سال اخیر دچار تحولات گستردهای شده است. از مخالفتهای ابتدایی با نخستین بازیگران این عرصه گرفته تا تمایل زیاد به راهاندازی کسب و کارهای مشابه حالا همه را در مقابل تعداد قابل توجه برندهای تاکسی اینترنتی در فضای حملونقل شهری قرار داده است. اشباع بازار تاکسی اینترنتی؟ «کارپینو» نخستین شرکتی بود که از سازمان تاکسیرانی مجوز ارائه خدمات در زمینه تاکسی آنلاین گرفت و «کابین» همین چند روز پیش بهعنوان دومین شرکت در این حوزه با مجوز سازمان تاکسیرانی معرفی شده است. حالا نیز سومین تاکسی آنلاین با مجوز رسمی از سازمان تاکسیرانی با عنوان «آیتاکسی» فعالیت خود را آغاز کرده است.
کارپینو که نخستین شرکت با مجوز رسمی از تاکسیرانی بوده است هنوز نتوانسته رشد قابل توجهی نشان دهد در حالی که شاهد حضور رانندگان تاکسی در سرویسهای اینترنتی رقیبش هستیم. چندی پیش در همین راستا شاهد تبلیغات گسترده از سوی یک تاکسی اینترنتی به نام «دینگ» در سطح شهر بودیم که علی دایی را در حال خواندن روزنامهای به همین نام نشان میداد. در این میان کم نبودند شرکتهایی از این دست که در یکی دو سال اخیر یکی پس از دیگری ظهور کردند و هنوز آنطور که باید در جذب مشتری و رشد کسبوکار خود موفق نشدهاند. شرکت «ماکسیم» از این دست بود که گفته شده بود صاحبان آن روسی هستند و بدون هیچگونه حمایتی وارد بازار تاکسی اینترنتی ایران شده است. بهطور کلی حدود ۲۲ تاکسی آنلاین در تهران در حال فعالیت هستند که روز به روز بر تعدادشان هم افزوده میشود.
بیشتر این شرکتها در برخی شهرستانها نیز مشغول فعالیت هستند. البته بعضی شهرها تاکسی آنلاین ویژه خود را دارند که مستقلا در شهر خودشان فعالیت میکند؛ مانند «تاچسی» که فقط در مشهد فعالیت دارد و «قونقا» که تاکسی آنلاین ویژه تبریز است. اما در این میان بازیگران ابتدایی بازار تاکسیهای آنلاین اسنپ و تپسی هستند که همچنان بیشترین راننده را به خود اختصاص دادهاند. شاید یکی از مهمترین دلایل این امر زیرساختهایی است که این شرکتها به تبعیت از نمونههای جهانی ایجاد کرده و مدلی را الگو قرار دادهاند که در سایر نقاط جهان موفق بوده است در حالی که اغلب دیگر شرکتهایی که در این حوزه ظهور و به راهاندازی یک اپلیکیشن با استفاده از امکانات و فناوریهای اولیه اکتفا کردهاند.
در این بازار با وجود حضور بازیگران جدید شاهد فاصله قابل توجه با کسب وکارهایی هستیم که زودتر به راه افتادهاند و بیش از دیگران به رشد رسیدهاند. البته که نخستینبودن سختیها و هزینههایی را به همراه دارد از قبیل فرهنگسازی برای استفاده از راه جدیدی برای تاکسیگرفتن و ایجاد حس امنیت و اطمینان در بین مشتریان که حاضر باشند آژانس مطمئنی را که سالها مشترک آن هستند رها کنند و به یک سیستم آنلاین اعتماد کنند. با این حال جلب اعتماد به یک کسب وکار مانند تاکسی اینترنتی طی زمان و با صرف هزینه زیاد رخ میدهد و بازیگران جدید هرچند دیگر نیاز به فرهنگسازی ندارند اما باید بتوانند مزیتهای تازهای را نسبت به رقبای موجود به بازار نشان دهند. بازیگر متعدد خوب است؟ همواره حضور بازیگران متعدد در یک بازار به رقابتی بودن آن تعبیر میشود اما برخی کارشناسان معتقدند بازیگرانی به رشد بازار رقابت کمک میکنند که قواعد بازی را بلد باشند.
مقایسه کیفی و کمی اپلیکیشنهای تاکسی اینترنتی
آنچه سبب میشود مسافران برای سفرهای درون شهری خود، یک اپلیکیشن را نسبت به اپلیکیشن دیگری ترجیح دهند به عواملی چون کارایی و راحتی کار با اپلیکیشن، در دسترس بودن ماشینهای متعدد، رعایت احترام به حقوق مسافر و از همه مهمتر نرخ مناسب، بستگی دارد.
طبیعی است مسافرانی که از خدمات این شرکتها استفاده میکنند به دنبال سرویسی با کیفیتتر و البته نرخ پایینتر باشند؛ از آن طرف اپلیکیشنهای تاکسی اینترنتی سعی میکنند تا نرخ خود را نسبت به رقبا پایین نگه دارند تا مسافران بیشتری نصیبشان شود. البته باید توجه داشت هزینه سفر در همه این اپلیکیشنها بسته به ساعات روز، میزان ترافیک، حجم درخواستها، وضعیت آب و هوا و تعداد ماشینها در هر منطقه، تغییر میکند؛ در نتیجه قیمتها همیشه در نوسانند و ثابت نیستند. همچنین سرویسهای تاکسی اینترنتی دیگری نیز وجود دارند که به نسبت ارزانتر هستند ولی به همان اندازه تعداد ماشینهای فعال آنها در سطح شهر نیز کم و محدود است به همین خاطر احتمال زیادی وجود دارد که درخواست سفر از سوی رانندگان پذیرفته نشود و وقت زیادی هدر برود.
مقایسه تاکسیهای اینترنتی ایرانی با نمونههای جهانی
یکی از معروفترین تاکسیهای اینترنتی شرکت اوبر Uber است که نزدیک به ۹ سال از زمانی که نخستین تاکسی اوبر مسافر خود را به مقصد رساند میگذرد. این شرکت تاکسی اینترنتی در بیش از ۶۷ کشور دنیا در حال فعالیت است و همچنین به ۷۸ شهر در آسیا - اقیانوسیه نیز خدمات ارائه میدهند، سرویسهای تاکسی رانی شرکت Uber در بخشهای مختلف تقسیم میشود که هر کدام به شرح زیر هستند:
UberX: نوع اول این خدمات است که بسیار ارزان و مرقوم به صرفه بوده و در آن از خودروهای معمولی استفاده میشود.
Uber Black: دومین نوع از خدمات این شرکت تاکسیرانی است که از رانندگان حرفهای تر و ماشینهای با کلاس بالاتر استفاده میشود، البته در این نوع نسبت به UberX شاهد افزایش نرخ نیز هستیم؛ و این موضوع بسته انتظارات مشتری دارد.
Uber SUV: سومین نوع خدمات شرکت تاکسی رانی Uber همان طور که از نام آن پیداست خودروهای SUV و بزرگ را شامل میشود.
Uber LUX: نوع چهارم نیز خودروهای لوکس و گران نرخ هستند که به طبع هزینه انتخاب این سرویس هم به نبست بقیه موارد گرانتر است.
یکی دیگر از شرکتهای تاکسیهای اینترنتی که بسیار معروف میباشد شرکت Lyft است که در بیش از ۶۰ شهر ایالات متحده در حال فعالیت است و دارای رابط کاربری بسیار حرفهای و امکانات بسیار بالایی میباشد، که از جمله آنها میتوان به ارائه مشخصات کامل راننده به مسافران نام برد. این شرکت امکان سفر به صورت تکی یا در قالب گروههای حداکثر ۶ نفره را فراهم میسازد. همچنین این امکان وجود دارد تا سفر خود را با افراد دیگری که همان مسیر را انتخاب کردهاند بپیمایید که در این حالت سفر بسیار ارزان تر محاسبه خواهد شد.
معایب تاکسیهای اینترنتی
کافی است کمی هوا سرد شود یا چند قطره باران ببارد، دیگر همه ماشین ها، حتی تاکسیهای آنلاین هم کم یاب میشوند. تازه اگر موفق شوید یک تاکسی آنلاین گیر بیاورید گاهی فاصله تاکسی آنقدر زیاد است که راننده حاضر به طی این مسافت برای رسیدن به شما نیست و سفر را هم خودش لغو نمیکند تا امتیاز منفی نگیرد. در این حالت مسافر مجبور است خودش سفر را لغو کند تا تکلیفش مشخص شود. متاسفانه در این گونه موارد تماس با پشتیبانی هم تاثیری ندارد. مشکل دیگر تاکسیهای آنلاین به نداشتن بیمه سرنشین بر میگردد.
در شرایط معمول برای سرنشینان یک وسیله نقلیه که دچار حادثه میشوند، دو حالت ایجاد میشود؛ یا سرنشینان به دلیل داشتن رابطه فامیلی و نسبی با راننده، مشمول پرداخت خسارت میشوند؛ یا اینکه رابطه سرنشین و راننده غیر از این است. در صورتیکه راننده مذکور راننده آژانس، خودروهای مسافرکشی یا وانتهای مخصوص حمل بار باشد، طبق قانون باید بیمه نامهای تهیه شود که به دلیل کاربری خاص این خودروها، حق بیمه بیشتری پرداخت میشود. این در حالی است که بیمه خودروی بیشتر رانندگان تاکسیهای آنلاین به جای بیمه با کاربریِ مسافرکش با نوع کاربری شخصی صادر شده است.
تقابل سنت و مدرنتینه و چالشهای آن
تاکسیهای اینترنتی ضمن آنکه طرفداران خاص خود را دارد، مخالفان سرسختی هم دارد.رانندگان تاکسی و آژانسهای کرایه از ورود اسنپ و تپسی به سیستم حملونقل شهری راضی نیستند چون مشتریان آنها کاهش یافته و به گفته خودشان بازارشان 'کساد' شده است. اواخر اسفند ماه (۱۳۹۵) بود که جمعی از رانندگان تاکسیهای تلفنی در اعتراض به فعالیت این دو سرویس اینترنتی مقابل مجلس ایران تجمع کردند و با 'غیرقانونی' خواندن فعالیت این دو اپلیکیشن، خواستار رسیدگی مجلس به این موضوع شدند.البته محمود واعظی، وزیر وقت ارتباطات در پاسخ به منتقدان گفت: 'کسب و کارهای سنتی نمیتوانند جلوی فناوری را گرفته و برای کسب و کارهای جدید ایجاد مشکل کنند.'در شهریور ماه هم روزنامه شرق در گزارشی از شکایت سازمان تاکسیرانی علیه دو استارتآپ اسنپ و تپسی به دلیل آنچه 'ارزانفروشی' نامید خبر داد که البته این شکایت در نهایت به جایی نرسید.
منبع: ایسنا
