باز آفرینی شهری طرحی که در گذشته از آن به عنوان احیای بافت فرسوده یاد میشد حالا از شکل دولتی خارج شده و قرار است نهادهای مردمی، شهرداری و دولت این طرح را به همراه دیگر ارگانها به مرحله اجرا در آورند.
هوشنگ عشایری، معاون وزیر راه و شهرسازی در گفتوگو با خبرنگار پایگاه خبری گسترش در خصوص علت خروج این طرح از شکل دولتی اظهار کرد: موضوع احیای بافتهای ناکارآمد شهری از دهه ۷۰ با عنوان بافتهای فرسوده مطرح شد. در آن زمان، این طرح یک طرح ۱۰۰ درصد دولتی بود اما امروز بر اساس برنامه ملی بازآفرینی شهری، دستگاههای بسياري عضو ستاد ملی هستند كه به دليل اهميت اين موضوع رياست اين ستاد ملي را شخص رئيس جمهور برعهده گرفته اند. وی افزود: در ابتدای طرح احیای بافتهای فرسوده، دولت این بافتها را شناسایی و کاملا تخریب کرده و از نو میساخت. بنابراین اگر دولت میخواست محلهای ۱۰ هکتاری را بازسازی کند، به جز (حدود) دو هکتاری که معابر بودند، باید هشت هکتار از آن را به تملک خود در میآورد. واضح است که این کار، بار مالی بسیار سنگینی را بر دولت تحمیل میکرد. عشایری گفت: علاوه بر این، اجرای این طرح با مقاومتهای مردمی نيز همراه بود و از این رو در عمل جواب مناسبي از اين طرح حاصل نشد و بزرگترین هنر ما این بود که در یک محله، تنها یک هکتار خریداری کنیم که در مرحله اجرا و بازسازی هم با مشکلات مالی فراوانی دست به گریبان میشدیم. مدیرعامل شرکت مادر تخصصی عمران و بهسازی شهری ایران در رابطه با چگونگي حساسيت يافتن مساله بافت ناكارآمد در جامعه گفت: فرهنگسازیهای بسیار و بروز چند زلزله و وقایع این چنینی در نهایت منجر به این شد که مردم در خصوص باز آفرینی شهری خود به مطالبهگری برسند و از مسئولان بخواهند تا اين مساله را با جديت پيگيري كنند. معاون وزیر راه و شهرسازی اذعان کرد: در دهههای گذشته رویکرد ما صرفا کالبدی بود. ما فکر میکردیم باید در محله برویم و ساختمان بسازیم اما در دولت یازدهم رویکرد ها تغيير كرد و شکلی ترکیبي از کالبدی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی یافت. به این معنا که اگر قرار است در محلهای یک اتفاق کالبدي صورت گيرد، ازآنجاییکه جریان اجتماعی در آنجا حاکم است، باید از مطالبه مردمی آغاز شود. عشایری افزود: در چنين شرایطي ما هرم را بالعکس کردیم. یعنی به جای اینکه از بالا تصمیم بگیریم که کدام خانه حذف و چه خانهای جای آن ساخته شود، تصمیم گرفتیم که از هر محله به عنوان یک سازمان اجتماعی بخواهیم خود برای خود تصمیم گیری کنند. بر اساس این گزارش، هم اکنون یک هزار محله در ۴۶۵ شهر با مساحتی حدود ۵۵ هزار هکتار دارای بافتهای ناکارآمد میانی است؛ ۶۰۰ محله در ۱۷۵ شهر و با مساحتی بیش از ۲۴ هزار هکتار دارای بافتهای تاریخی و همچنین یک هزار و ۱۰۰ محله در ۱۱۰ شهر با مساحتی حدود ۶۱ هزار و ۶۵۰ هکتار دارای سکونتگاههای غیر رسمی است. بطور کلی، دو هزار و ۷۰۰ محله در ۵۴۳ شهر جزو بافتهای فرسوده شهری به حساب میآیند که این مناطق، شامل ۱۴۱ هزار هکتار میشود و ۱۸ درصد مساحت شهری را در بر میگیرد و همچنین در حال حاضر ۱۹ میلیون نفر در بافتهای فرسوده شهری زندگی میکنند که ۳۰ درصد جمعیت شهری کشور را شامل میشود و براي احيا و بازسازي اين بافت ها كه در كل بافت ناكارآمد شهري محسوب مي شوند در مجموع ۱۲۳ هزار میلیارد تومان برای بهسازی بافتهای فرسوده تا پایان ۱۴۰۰ مورد نیاز است. این گزارش می افزاید، دستگاههای عضو ستاد ملی باز آفرینی شهری، بخش خصوصی، تمامی وزارت خانه ها، شهرداریها، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، بنیاد برکت ستاد اجرایی فرمان امام(ره)، بنیاد علوی بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی ایران، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، سازمان اوقاف و امور خیریه، معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم ریاست جمهوری، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه، بانک مرکزی ، سازمان حفاظت محیط زیست، معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری و پژوهشگاه بینالمللی زلزله وزارت علوم، تحقیقات و فناوری هستند که هر کدام سهمی در تامین منابع مالی مورد نیاز بازآفرینی شهری ملی تا پایان سال ۱۴۰۰دارند. با این حال متولی اصلی این طرح، شرکت مادر تخصصی عمران و بهسازی شهری ایران است.
