محمد فاضلی / استاد دانشگاه شهید بهشتی
اقتصاد آلمان را در ایران به محصولات باکیفیت، نسبتا گران، بادوام و متمایزش میشناسند.خودروهای بنز، بیامو، پورشه و آئودی؛ ماشین ابزارهای ساخت و تولید؛ ابزارهای اندازهگیری؛ صنایع شیمیایی و هر چیز آلمانی دیگری همه به نوعی متمایز و برای مردم مطلوبند. آیا از خود پرسیدهاید که چرا محصولات آلمانی چنین ویژگیهایی دارند؟ اگر تحولات اقتصاد جهان را دنبال کنید میدانید که در سالهای پس از بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸میلادی و در شرایطی که اسپانیا، ایتالیا و حتی فرانسه مشکلات اقتصادی شدید را تجربه کردند، اقتصاد آلمان فقط حدود دو سال با مشکلات روبهرو و پس از آن تبدیل به پویاترین اقتصاد اروپا و محور اتحادیه اروپا شد. اقتصاد آلمان چگونه به چنین جایگاهی دست یافته است.اگر تمایل ندارید متون خیلی تخصصی درباره ویژگیهای اقتصاد آلمان بخوانید و در عین حال بخواهید مطالب مهم و جذاب درباره اقتصاد و بنگاههای این کشور بدانید، کتاب «رنسانس اقتصادی آلمان» نوشته جک اوینگ با ترجمه محمدابراهیم محجوب، که شرکت چاپ و نشر بازرگانی آن را در ۲۱۶ صفحه و با نرخ ۱۹ هزار تومان منتشر کرده، برای مقصود شما بسیار جذاب است. کتاب در ۱۴ فصل بهطور مختصر اما بسیار جذاب روح اقتصاد آلمان را که در بنگاههای کوچک و متوسط و تعامل آنها با غولهای بزرگی مانند دایملر، بیامو، آئودی و زیمنس حلول کرده، تشریح میکند. سیاستهای شرکتهای آلمانی در زمینه نیروی انسانی، اقتصاد اجتماعی آلمان، اصلاحات در روابط کارگر، کارفرما و دولت در عصر گرهارد شرودر، سیاستهای خاص کارفرمایان آلمانی برای تامین سرمایه و نسبت بنگاههای آلمانی و جهانیشدن کار و تولید مباحث بسیار آموزندهای برای همه علاقهمندان اقتصاد، بازرگانی و تولید است. من از میان همه فصول کتاب از فصل یازدهم با عنوان «کارآموزی و تربیت نیروی ماهر» بیشتر لذت بردم. شرح جک اوینگ درباره نظام آموزش و پرورش آلمان، مهارتآموزی در این نظام و چگونگی آمادهسازی افراد برای بازار کار و مقایسه آن با نظام آموزش و پرورش ما به قدری هشداردهنده و دردناک است که تا مدتها شما را در فکر فرو خواهد برد. فصلی از کتاب درباره روابط کار در آلمان نیز حاوی ایدههای بسیاری برای مقایسه و اندیشیدن درباره شرایط ایران است. عبارتهای زیر را از فصل ۱۱ کتاب انتخاب کردهام. «کارآموزان بعد از اینکه در برنامه کارآموزی پذیرفته شدند، چند هفته به کارخانه میروند، چند هفته به مدرسه.... برنامههای کارآموزی شامل موادی است که طراحی شدهاند برای کسب اطمینان از اینکه وقتی جوان وارد بازار کار میشود مهارتی برای عرضه داشته باشد، نه اینکه از او بهعنوان نیروی کار ارزان استفاده شود. نزدیک ۳۵۰ برنامه تاییدشده از این دست از آشپزی گرفته تا سلمانی، تعمیر تجهیزات صوتی-تصویری و مدیریت کیفیت در صنعت خودرو، در کشور در جریان است. این نظام بازتابی است از شیفتگی آلمان نسبت به آموزش و عنوان دادن به کارکنان و گرایش به کدبندی تحصیلات. حتی کارگران نقاش و گلکار هم برنامههای کارآموزی سفت و سخت را باید طی کنند تا شایسته عنوان استادکار باشند.» خواندن این کتاب را میتوان به همه علاقهمندان مباحث توسعه، اقتصاد، مدیریت و صنعتیشدن توصیه کرد.
