یک هدف و چند نشان توسعه بیمه‌های عمر

سرمایه‌های خرد مردمی که از آن با نام سرمایه‌های سرگردان یاد می‌شود همواره در هر دوره‌ای با روانه شدن به یکی از بازارهای سرمایه‌گذاری چه کاذب و چه رسمی، سمت و سوی اقتصاد ایران را تغییر داده است.

به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه گسترش تجارت نوشت: این سرمایه‌ها در سال‌های گذشته همواره با هدف کسب سود بیشتر در بازه‌های زمانی کوتاه با ورود به یکی از بازارها باعث شده اقتصاد کشور دچار تغییراتی شود؛ این سرمایه‌ها گاهی از بازار ارز، سکه و طلا سر در آورده و گاهی وارد بازار مسکن و خودرو می‌شود و هرازگاهی هم در بازارهای رسمی همچون بانک‌ها یا بورس جا خوش می‌کند. البته چند سالی است تاحدودی روند سرمایه‌گذاری‌ها دچار تحول شده و نسبت به گذشته بازارهای کاذب برای مردم جذاب نیست و صاحبان سرمایه تلاش می‌کنند منابع‌شان را در جایی نگهداری کنند که از بازگشت آن مطمئن‌تر هستند. در این مدت هرچند بانک‌ها و تاحدی هم بورس توانسته بخشی از این نقدینگی را به سمت خود جذب کند اما به نظر می‌رسد بازارهای مطمئن دیگری هم برای حرکت نقدینگی‌ها وجود داشته باشد که در این مسیر سرمایه‌گذاران را راضی نگه دارد. صنعت بیمه ازجمله بخش‌هایی است که در حوزه بیمه‌های عمر و زندگی به‌دلیل انباشت سرمایه‌ای که در این بخش شکل می‌گیرد، می‌تواند در جذب بخشی از نقدینگی‌های سرگردان در جامعه موثر واقع شود، محلی که بسیاری از صاحبان سرمایه‌های خرد شاید از آن آگاهی لازم را نداشته باشند. در بخش بیمه‌های عمر و زندگی به دلیل ماهیت پس‌اندازی که این نوع بیمه‌ها نهفته است، افراد می‌توانند با خرید این نوع بیمه‌ها و پرداخت مبلغ ناچیزی از حق بیمه علاوه بر انباشت سرمایه از مزایای این نوع بیمه‌ها در زمان حیات و فوت بهره‌مند شوند. البته این سود یک‌طرفه نیست چون شرکت‌های بیمه‌ای هم می‌توانند از طریق جمع‌آوری حق بیمه‌ها به‌ویژه در بخش بیمه‌های عمر و زندگی که بین زمان پرداخت حق بیمه‌ها و پرداخت تعهدات فاصله زمانی زیادی وجود دارد و موجب تولید و انباشت سرمایه شرکت‌های بیمه می‌شود در سرمایه‌گذاری بخش‌های اقتصادی بسیار مفید واقع شوند که هم توسعه بخش اقتصاد را با خود همراه خواهد کرد و هم نفع شرکت‌های بیمه را خواهد داشت. اما اینکه چرا هنوز ما نتوانسته‌ایم از مزیت‌های زیاد بیمه‌های عمر در کشور به شکل مناسب بهره‌مند شویم، آنطور که کارشناسان و فعالان صنعت بیمه می‌گویند این امر به دلایل زیادی مرتبط است؛ از بحث اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی گرفته تا بحث نرخ سودهای بانکی و مشکلات اقتصادی ازجمله مشکلاتی است که در این زمینه وجود دارد.

فرهنگ‌سازی و بهبود وضعیت اقتصادی خانوارها علی رفعتی، از کارشناسان صنعت بیمه در این‌باره معتقد است که توسعه بیمه‌های عمر در کشور در گام نخست به فرهنگ‌سازی نیاز دارد، اینکه مردم از مزیت‌های این نوع بیمه‌نامه‌ها آگاه باشند و تمایل پیدا کنند که این بیمه‌نامه‌ها را برحسب نیازشان خریداری کنند در توسعه این بخش بسیار حائز اهمیت است. به گفته وی البته بخشی از بی‌تمایلی مردم به خرید بیمه‌نامه‌های عمر را می‌توان در بحث اقتصاد خانوار و وضعیت معیشت‌شان جست‌وجو کرد. مردم به دلیل مشکلات اقتصاد هنوز بیمه را جزو اولویت‌های خود نمی‌دانند از همین رو تمایل ندارند با وجود تمام مزیت‌ها آن را بخرند. این فعال بیمه‌ای معتقد است: این شرایط درحالی است که بیمه‌های عمر می‌توانند ضمن تامین پایداری اقتصاد خانواده‌ها و جامعه در کشور باعث رشد و توسعه صنعت بیمه شوند و زمینه توسعه اقتصاد کشور را فراهم کنند. او با بیان اینکه دستیابی به این شرایط نیازمند برخی پارامترها و موضوعات است افزود: درحال‌حاضر در بحث بیمه‌های عمر، بی‌اعتمادی‌ها و نااطمینانی‌ها وجود دارد از اینکه شاید شرکت‌های بیمه در آینده به تعهدات‌شان پایبند نباشند که در این زمینه نقش شرکت‌های بیمه بسیار پررنگ و مهم است. به گفته رفعتی، شرکت‌های بیمه باید اطمینان و اعتماد افراد جامعه را جلب کنند و این امر میسر نخواهد شد مگر اینکه در زمان ارائه خدمات، کوتاه‌ترین زمان و بهترین شرایط را اعمال کنند. باید بیمه‌ها در پرداخت تعهدات‌شان به موقع عمل کنند و اینها موارد مهمی است که باید به آن توجه شود. این کارشناس تصریح کرد: ضمن اینکه در این بین شرکت‌های بیمه‌ای باید تلاش کنند طرح‌های متناسب با نیاز مشتریان ارائه کنند تا از این طریق به نیاز مردم جامعه پاسخ مناسب داده شود. اینها مواردی است که اگر به آن توجه شود می‌توان امیدوار بود ضمن افزایش ضریب نفوذ بیمه‌های عمر در کشور و بهره‌مندی افراد از مزیت‌های این بیمه‌نامه، زمینه افزایش سرمایه‌گذاری‌ها از محل انباشت سرمایه بیمه‌های عمر در بخش‌های مولد فراهم شود و این نفع همه‌جانبه است که می‌تواند حاصل شود.

نرخ‌های سود باید منطقی شود علی‌رضا زراعی، از دیگر کارشناسان صنعت بیمه نیز در این‌باره در گفت‌وگو با «گسترش تجارت» با تاکید بر اینکه بیمه‌های عمر و زندگی در کشور ما همچون سایر کشورها باید از رشد و توسعه مناسبی برخوردار باشد اما به دلایل مختلف این هدف هنوز در کشور ما محقق نشده است افزود: بیمه‌های عمر ضمن مزیت‌هایی که برای بیمه‌گذاران و شرکت‌های بیمه ایجاد می‌کند، می‌تواند در بحث سرمایه‌گذاری‌ها و هدایت منابع به سمت بخش‌های مولد کمک قابل توجهی کند؛ موضوعی که ما چندان نتوانسته‌ایم در آن موفق باشیم. او با بیان اینکه یکی از بحث‌های مهم در این‌باره، ارتباط تنگاتنگ این بیمه‌نامه با وضعیت بانک‌ها و موسسه‌های مالی است تاکیدکرد: باید قبول کنیم بیمه‌های عمر تا زمانی که جذاب نباشند، نمی‌توانند تمایل به خرید را در مردم به وجود آورند. در این راستا از آنجایی که نرخ‌های حاکم بر سود بانکی با نرخ‌های سود بیمه‌های عمر خیلی همخوانی ندارد، مردم ترجیح می‌دهند اگر سرمایه‌ای هم دارند آن را در بانک‌ها نگهداری کنند تا اینکه بیمه عمر بخرند. وی با بیان اینکه باید قبول کنیم مقوله سرمایه‌گذاری در بیمه‌های عمر به طور معمول در همه جای دنیا حتی از بحث تامین و آرامشی که برای افراد ایجاد می‌کند جذابیتش بیشتر است و ازهمین رو ما باید این جذابیت را برای این نوع بیمه‌ها ایجاد کنیم افزود: اما همانطور که اشاره کردم در کشور ما به دلیل رقیبی همچون بانک که نرخ‌های سود بالایی را به دارندگان سرمایه ارائه می‌کند، شرکت‌های بیمه در این زمینه چندان وضعیت مطلوبی ندارند. به گفته زراعی، اگر به دنبال این هستیم که بیمه‌های عمر در کشور ما توسعه یابد و رشد کند باید سیاست‌های اقتصادی کشور را به سمتی هدایت کنیم که در دنیا وجود دارد، افزود: اینکه بانک بخواهد سود ۱۵ درصد بدهد و بیمه‌ها برای بیمه‌های عمر سود برای نمونه ۱۶ درصد ارائه دهند و این انتظار را داشته باشیم که منابع حالا باید با وجود این وضعیت به سمت صنعت بیمه و خرید بیمه‌های عمر سرازیر شود خیلی منطقی نیست. به گفته او در این زمینه مهم‌ترین اقدامی که باید انجام شود، منطقی کردن نرخ‌های سود بانکی و جذاب‌تر کردن نرخ سود بیمه‌های عمر است تا بتوان از این طریق جذابیت لازم را برای بیمه‌های عمر ایجاد کرد. به طور حتم این امر ضمن منفعتی که می‌تواند برای بیمه‌گران و بیمه‌گذاران ایجاد کند باعث سرمایه‌گذاری در بخش‌های اقتصادی می‌شود. این کارشناس، ضعف‌های مدیریتی و ضعف در تصمیم‌گیری‌ها برای سرمایه‌گذاری را از عوامل مهم در این زمینه دانست و گفت: با اینکه در چند سال گذشته این رویکرد بین شرکت‌های بیمه افزایش یافته تا از محل آورده حق بیمه‌های عمر سرمایه‌گذاری لازم را در بخش‌های مختلف کنند اما به هرحال در این زمینه با جایگاه مطلوب فاصله داریم. به گفته او، شرکت‌های بیمه و کارشناسان و فعالان این حوزه باید با بررسی لازم ابتدا محل سرمایه‌گذاری‌ها را به شکل درست انتخاب کنند تا از این محل ضمن نفع‌رسانی به شرکت‌های بیمه باعث رونق و توسعه اقتصادی شوند و این موضوع مهمی است. این کارشناس تبلیغ نامناسب، اطلاع‌رسانی کم، فرهنگ‌سازی نکردن و... را از جمله خلأها و موانعی دانست که در این مسیر وجود دارد و افزود: باید این مسائل رفع شود و با استفاده از تجربه سایر کشورها در فروش بیمه‌نامه‌های عمر تلاش کنیم تا این نوع بیمه‌نامه را نیز در کشور جا بیندازیم. باید سیاست‌ها و اموری که با این هدف موازی‌کاری دارند حذف شده و برخی از قوانین و آیین‌نامه‌ها تغییر کند.