مهدی دهدار / راهنمای بومگردی و فعال رسانهای حوزه گردشگری
۱-بندر کنگ شاید برای بسیاری از ایرانیان چندان نامآشنا نباشد، اما این بندر در تاریخ دریانوردی ایرانیان نقش پررنگی دارد. کنگ در ۵ کیلومتری شرق بندر لنگه در استان هرمزگان واقع شده که با بندرعباس کمتر از ۳ ساعت فاصله دارد. مردمانش در لنجرانی و لنجسازی شهره آفاق هستند. تاریخ دقیق تاسیس شهر کنگ مثل بیشتر شهرهای باستانی کرانههای جنوب ایران مشخص نیست، اما منابع تاریخی تا ۱۸۰۰ سال قدمت برایش گمانهزنی کردهاند و معتقدند که در این قرون، ۴ بار به طور کامل ویران شده و دوباره از نو شهری نوبنیاد بر شانههای این بندر تاریخی بنا شده است. ۲-جمعیت چشمگیری از اهالی بومی بندر کنگ به خاطر از رونق افتادن این بندر از جنبه تجارت دریایی، در قرن حاضر به دیگر شهرهای ساحلی همچون بندرعباس، لنگه و جزیره قشم و یا کشورهای حاشیه جنوبی خلیجفارس مهاجرت کردهاند، به گونهای که خانههای خالی از سکنه آن در امتداد ساحل دریا بیشباهت به دکور یک فیلم تاریخی نیست، اما با تمام این تفاسیر، قلب دریانوردی سنتی خلیجفارس در همین بندر کمرونق، همچنان میتپد. ۳-ایرانیان نخستین فاتحان دریاها و اقیانوسهای پهناور جهان بودهاند؛ دانش و مهارت ایرانیان از سفر بر پهنه دریاها به گونهای چشمان مردمان ساکن امپراتوریهای باستانی اروپا را خیره کرده بود که شاعران یونان باستان دریانوردان ایرانی از جمله ناخدایان کنگ و سیراف را به عنوان قهرمانان دلاور دریا در اشعارشان توصیف کردهاند. ۴-لنج یا کشتیهای غیرفلزی قدیمی در میان مردمان ساحلنشین جنوب آنقدر ارج و قرب دارد که هر کدامشان را به نامی میشناسند و چون عضوی از خانواده گرامیشان میدارند. لنجسازی از قدیمیترین و مهمترین صنایع دستی جنوب ایران است که سابقه آن به قرون دور میرسد، تا آنجا که این صنعت از سوی یونسکو به عنوان میراث ناملموس بشری به نام ایران ثبت جهانی شد. مردمان دریای پارس تاروپود لنجها را با کمترین ابزار دستی و با چوبهایی که از افریقا میآوردند، شکل میدادند. در روزگاری که خبری از تجهیزات مدرن ناوبری در کشتیها نبود، دریانوردان بندر کنگ با توجه به موقعیت خورشید، ماه و ستارهها و همچنین با استفاده از عرض و طول جغرافیایی و همینطور عمق آب و پیشبینیهای هواشناسی، قلب اقیانوسها را فتح میکردند. ۵-افسانهها، باورهای عامیانه و آیینهای چند هزار ساله هنوز در این سواحل نفس میکشند؛ از «بُپدیریا» تا «هُوزار» همه و همه حکایت از یک چیز دارند؛ همزیستی آدمیان با دریا. این وابستگی را در آیینها و مراسم سنتی ساحلنشینان بندر کنگ نیز میتوان دید؛ نمونهاش آیین «رزیف» است؛ اجرایی موسیقایی که بهنوعی سرود کار بوده و برگرفته از حرکات و آوازهای زمان پارو زدن و کار با بادبانها در کشتیهای قدیمی است. ۶-موزه مردمشناسی بندر کنگ یکی از نخستین موزههای غیردولتی دریایی ایران است که به همت جمعی از ناخداها و جاشوهای این بندر نزدیک به ۷ سال پیش تاسیس شد. در این موزه وسایل و نقشههایی که ناخداها و جاشوها در زمان دریانوردی از آنها استفاده میکردند، به معرض نمایش درآمده است. سنگبنای این موزه، نوروز سال ۹۰ با اهدای یک دهل و لباس ناخدایی، گذاشته شد. درحالحاضر، وسایل دریانوردی آن به بیش از هزار قلم رسیده که هر کدام، روایتگر گوشهای از تاریخ دریانوردی ایرانزمین است. ۷-کنگ برای نسل حاضر ایرانیان یادآور «ناخدا خورشید» یکدست، غیور و خستگیناپذیر است که ۳ دهه پیش با هنر افسونگر یک سینماگر جنوبی در پسزمینه لنج و بادگیرهای شهری باستانی، روی پرده نقرهای سینما بازآفرینی شد. ۳ دهه پیش، ناصر تقوایی گوشههایی از سبک زندگی و بافت چشمنواز معماری در این بندر را روایت کرد. حال پس از سپری شدن چند دهه غروب تاریخی، خورشید ناخدایان و سندبادهای ایرانی در حال طلوعی دوباره است و با ثبت شدن این شهر ساحلی در یونسکو، نام کنگ بار دیگر بر تارک تاریخ پرافتخار دریای پارس خواهد درخشید.
