مجلس شورای اسلامی دی سال گذشته تصویب کرد ۳درصد درآمدهای نفتی باید صرف محرومیتزدایی شود. براساس این مصوبه قرار شد ۲ درصد به محرومیتزدایی از کل کشور اختصاص یابد و یک درصد صرف هزینه محرومیتزدایی از مناطق نفتخیز شود.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: این قانون که با عنوان حق مسئولیت اجتماعی وزارت نفت شناخته میشود از زمان تصویب تا کنون با چالشهای زیادی روبهرو بوده است. عدهای از کارشناسان اقتصادی معتقدند اعتبار اختصاص داده شده در این طرح میتواند به محرومیتزدایی از مناطق نفتخیز کمک کند و عدهای دیگر عقیده دارند این قانون ظرفیت چندانی برای اجرا ندارد.به هر روی با توقفی چند ساعته در مناطق نفتخیز، محرومیت و کمبرخورداری مردم این مناطق را به راحتی میتوان مشاهده کرد. مردمی که در جوار شریانهای حیاتی اقتصاد ایران زندگی میکنند، اما برای درآمدی اندک باید تن به سختترین و دشوارترین مشاغل بدهند. برخی مردم حاشیه مناطق نفتخیز زندگی خود را در محرومیت و خشن میگذرانند. سرانجام پس از ۱۰۰ سال که از عمر صنعت نفت ایران میگذرد، سال گذشته قرار شد ۳ درصد درآمدهای نفتی صرف محرومیتزدایی از مناطق کمتر برخوردار شود که در این بخش سهم مردم مناطق نفتخیز یک درصد از کل درآمد نفتی کشور است. هر چند ۳ درصد از کل درآمد برای محرومیتزدایی رقم چندانی نیست، اما برخی کارشناسان معتقدند مهمتر از میزان بودجه اختصاص داده شده در این زمینه، پایداری آن است.این کارشناسان میگویند؛ به لحاظ اقتصادی دولت در شرایطی نیست که بتواند بیشتر از ۳ درصد درآمدهای نفتی را به مسئولیتهای اجتماعی اختصاص دهد. با این حال میتوان برای این طرح سیاستهایی را در نظر گرفت که باعث شود این میزان اعتبار اختصاص داده شده، بیشترین بازدهی را داشته باشد. نگاهی به مناطق نفتخیز جنوب و مشاهده زندگی مردمی که در خانههای خشتی و کپر زندگی میکنند، حکایت از شرایط وخیمی دارد که لزوم این نوع سیاستگذاریها را دوچندان میکند. در ادامه این گزارش، صمت به بررسی مصارفی که میتوان برای ۳ درصد مسئولیت اجتماعی وزارت نفت در نظر گرفت، پرداخته است. اختصاص ۳ درصد درآمد نفتی به فقرزدایی دی سال گذشته، فریدون حسنوند، رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی از اختصاص ۳ درصد درآمد وزارت نفت به حق مسئولیت اجتماعی خبر داد و در این باره گفت: سهم استانهای نفتخیز از درآمدهای نفتی از ۰۰۲/. درصد آغاز شد تا ۲ درصد رسید و با پیگیریهای انجام شده و برگزاری نشستهایی با وزیر نفت و سازمان برنامه و بودجه، قرار شد ۳ درصد از سهم صادرات نفت به استانهای نفتخیز اختصاص داده شود. در گذشته در محاسباتی که انجام شد بخش زیادی از سهم استان پرداخت نمیشد و نمایندگان مجلس شورای اسلامی پیشنهاد کردند دوسوم اعتباری که قرار است به این مصوبه تعلق بگیرد را به مناطق محروم و یکسوم آن را به مناطق نفتخیز اختصاص دهند. علاوه بر ۳ درصد در نظر گرفتهشده از سهم صادرات نفت، ۳ درصد از درآمدهای حاصل از پیمانهایی که در استانهای نفتخیز منعقد میشود نیز برای مسائل اجتماعی آن استانها هزینه میشود. این ۳ درصد در نظر گرفتهشده برای هزینهکرد در بخش اجتماعی استانهای نفتخیز، تا حدی کمبودهای سالهای گذشته را جبران خواهد کرد. به دنبال بحث پروژههای عمرانی مناطق نفتخیز نیز هستیم. در این زمینه سهمی برای استانهای نفتخیز پیشبینی شده تا با تعریف طرحهایی، مشکلات عمرانی موجود در مناطق نفتخیز حل شود.
اختصاص ۵ هزار میلیارد تومان بودجه سال ۹۷ نخستین سالی است که براساس قوانین موجود، وزارت نفت باید ۳ درصد درآمد خود را به محرومیتزدایی اختصاص دهد. دولت دوازدهم در لایحه پیشنهادی خود به مجلس شورای اسلامی ارزش هر بشکه نفت را با میانگین ۵۵ دلار و هر دلار را ۳ هزار و ۵۰۰ تومان برآورد کرده است. بر این اساس با توجه به پایه بودجه سال ۹۷، دولت ۵ هزار میلیارد تومان باید به مناطق محروم اختصاص دهد تا طرح فقرزدایی از مناطق نفتخیز وارد مرحله اجرایی شود. یکساله کاری نمیتوان کرد کوروش کرمپورحقیقی، دبیر کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی درباره تاثیر این میزان بودجه به صمت گفت: مجلس شورای اسلامی در زمینه ۳ درصد حق مسئولیت اجتماعی قانون دارد و دولت نیز در لایحه پیشنهادی بودجه سال آینده آن را پیشبینی کرده است. بر این اساس وزارت نفت موظف است این میزان را تامین کند و از محل درآمد خود این اعتبار را اختصاص دهد. آنچه در زمینه اجرای این قانون نقش کلیدی دارد، نوع و شیوه نظارت نمایندگان بر آن است. هر چند دولت وظیفه دارد قانون را اجرا کند، اما وظیفه نظارت بر عهده قانونگذار گذاشته شده و این وظیفه باید به بهترین شکل انجام شود. در این صورت میتوان امیدوار بود مشکلات موجود رفتهرفته برطرف شوند.دبیر کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه اگر ما نمایندگان به وظیفه خود پس از تصویب قانون به خوبی عمل کنیم کسی نمیتواند از اجرای قانون سرپیچی کند، افزود: ۵ هزار میلیارد تومان اعتباری است که در مناطق توسعهنیافته میتواند تحول ایجاد کند، اما باید در نظر داشت این تحول یک ساله رخ نخواهد داد. مبلغ ۵ هزار میلیارد تومان و اختصاص آن برای یک سال نمیتواند گرهی از مشکلات این مناطق باز کند. این روند باید دائمی باشد و دولت برای آن برنامهریزی مشخصی در نظر بگیرد. وی با اشاره به تاثیر این بودجه در محرومیتزدایی توضیح داد: در مناطق محروم پروژههای بسیاری تعریف شده، اما متاسفانه بخش قابلتوجهی از آنها بهطور نیمهتمام رها شدهاند. یکی از ظرفیتها برای استفاده از این بودجه این است که بودجه مورد نظر نخست برای به پایان رساندن پروژههای نیمهتمام در نظر گرفته شود. این پروژهها آسیب بسیاری به اقتصاد کشور وارد میکنند و نباید اجازه داد این روند آسیبزا پابرجا بماند.کرمپورحقیقی درباره پروژههای اجتماعی نیمهتمام مناطق محروم گفت: برخی پروژهها مانند ساخت مدرسه، بیمارستان و درمانگاه اکنون نیمهتمام ماندهاند که باید آنها را هرچه سریعتر راهاندازی کرد. همچنین در برخی مناطق محروم بیمارستان یا مدرسه و محلی برای آموزش وجود ندارد که در گام بعدی باید این امکانات در مناطق محروم راهاندازی شوند.وی با اشاره به اینکه امروز بنا به گزارش مسئولان مربوط هزاران میلیارد تومان اعتبار نیاز است که پروژههای غیرکارشناسی در دست اقدام دولت تکمیل شود، افزود: این یک فاجعه است، چرا باید پروژههایی را شروع کنیم که توجیه اقتصادی و فنی نداشته و بیش از صدها هزار میلیارد تومان فقط اعتبار مورد نیاز برای تکمیل این پروژههاست. دولت اکنون بر سر دو راهی قرار گرفته است؛ برخی از این پروژهها چه ادامه پیدا کنند و چه متوقف شوند به زیان منافع ملی است. در این صورت کاری نمیتوان از پیش برد و باید پروژهها تکتک بررسی شوند. بیمسئولیتی و فرصتطلبی در بسیاری از دورهها وجود داشته و امروز کار را به این جا کشانده که شاهد توسعه نامتوازن و فقر خشن در مناطق نفتخیز کشور هستیم. کلیهفروشی در مناطق نفتخیز کرمپورحقیقی با اشاره به اینکه در بسیاری از مناطق محروم و نفتخیز کشور شاهد کلیهفروشی هستیم، گفت: وضعیت برخی مناطق نفتخیز کشور فاجعهآمیز است و باید برای آن راهحلی پیدا کرد. مردم در این مناطق از فرصت برابر برای تحصیل و اشتغال برخوردار نیستند و در این شرایط طبیعی است آمار فقر و بزه افزایش یابد.وی با تاکید بر اینکه جوانان مناطق نفتخیز کشور باید بتوانند در زمینههای مورد نیاز صنعت نفت تحصیل کنند، افزود: باید برای این وضعیت چارهای اندیشید. یکی از مصارف این بودجه مصوب باید در راستای ایجاد فضای تحصیل در این مناطق باشد. با سرمایهها و ظرفیتهای کنونی میتوان درآمد کشور را افزایش داد، اما باید برای آن برنامهریزی کرد تا دیگر شاهد چنین معضلات و مشکلاتی نباشیم. نیاز به برنامه ۱۰ ساله داریم مرتضی بهروزیفر، کارشناس نفت و گاز درباره بودجه ۵ هزار میلیارد تومانی برای رفع محرومیت از مناطق محروم و نفتخیز گفت: باید این موضوع را در نظر داشت که وضعیت مردم در این مناطق بسیار وخیم است و با ۵ هزار میلیارد تومان نمیتوان فقر را ریشهکن یا حتی برای ضعف آن برنامهریزی کرد.بهروزیفر افزود: در شرایط کنونی مردم این مناطق زندگی مناسبی ندارند و راه مهاجرت هم بر آنها بسته است. در این شرایط احتمال بزه، قاچاق و درآمدهای غیرقانونی افزایش مییابد. این کارشناس نفت و گاز با بیان اینکه رقمی بسیار بزرگتر از ۵ هزار میلیارد تومان لازم است تا این مناطق را به توسعه برساند، بیان کرد: براساس آنچه برآورد شده حدود ۱۰ سال طول میکشد تا این مشکلات برطرف شوند. به عبارت دیگر ۳ درصد از درآمدهای نفتی باید در ۱۰ سال بهطور مداوم در این مناطق هزینه شود تا بتوانیم مشکلاتی را که امروز با آنها درگیر هستیم، برطرف کنیم. وی با تاکید بر اینکه اشتغالزایی رمز ریشهکن کردن فقر در این مناطق است، اظهار کرد: سیاستهای اشتغال نباید مقطعی و کوتاهمدت باشد. همچنین باید در نظر داشت مردم مناطق نفتخیز بهدلیل مشکلات زیرساختی در بسیاری از موارد توان ادامه تحصیل و استفاده از شرایط برابر با مردم دیگر استانها و مناطق ایران را ندارند؛ بر این اساس بخشی از این بودجه نخست باید هزینه ساخت مدارس و دانشگاه شود و بعد باید برای اشتغال مولد در این مناطق برنامهریزی کرد.
