اعضای اوپک و تاثیرگذارترین اعضای غیر اوپک پنج شنبهای که گذشت۰ در وین توافق کردند تا طرح کاهش تولید نفت که با عنوان فریز نفتی شناخته میشود، بار دیگر برای مدت ۹ ماه تمدید شود.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: این تصمیم در راستای افزایش قیمت نفت و کاهش میزان تولید بود. با توجه به این که ایران یکی از کشورهای نفتی دنیا به شمار میرود که پایه اقتصادی آن بر نفت استوار شده، این تصمیم بر اقتصاد ایران نیز تاثیر قابل توجهی خواهد داشت. این توافق در محل هتل کوبورگ وین به امضا رسید، هتلی که محل برگزاری مذاکرات هستهای ایران با کشورهای ۱+۵ بود. گسترش صمت این توافق را پیش از گردهمایی وزیران نفتی در هتل کوبورگ با عنوان «لابیها نفت را فریز میکند» پیشبینی کرده بود. این گزارش در ادامه به دلایل اصلی توافق فریز نفتی و تاثیر آن بر اقتصاد ایران پرداخته است.
آنچه گذشت اعضای سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در نشست ۳۰ نوامبر ۲۰۱۶ (۱۰ آذرماه ۹۵) برای تثبیت بازار نفت و جلوگیری از کاهش بیشتر قیمت تصمیم گرفتند عرضه نفت خود را به ۳۲ میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه در روز برسانند و این به معنای کاستن روزانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه از تولید این کشورهای عضو این سازمان بود. توافق مقدماتی این تصمیم (۲۸ سپتامبر، هفتم مهرماه ۱۳۹۵) در نشست فوق العاده الجزیره انجام شد. ۱۰ روز پس از نشست نوامبر ۲۰۱۶ وزیران نفت و انرژی اوپک، تولیدکنندگان عضو و غیراوپک در وین گردهم آمدند و بر سر کاهش حدود ۶۰۰ هزار بشکهای از سوی کشورهای غیرعضو این سازمان توافق شد. روسیه با تعهد کاهش روزانه ۳۰۰ هزار بشکهای، بزرگترین تولیدکننده غیرعضو اوپک است. توافق کشورهای عضو و غیرعضو اوپک از یکم ژانویه ۲۰۱۷ اجرایی شد و در نشست ۱۷۲ این سازمان، وزیران نفت و انرژی اوپک بار دیگر تصمیم گرفتند توافق کاهش عرضه را تا مارس ۲۰۱۸ تمدیدکنند و پس از آن کشورهای غیرعضو اوپک در نشستی مشترک با اعضای این سازمان دوباره متعهد به مشارکت در برنامه جهانی کاهش عرضه شدند. در ادامه این جریان نشست ۱۷۳ وزیران نفت اوپک برای تصمیمگیری درباره چگونگی عرضه نفت، پنجشنبه ۹ آذر (۳۰ نوامبر ۲۰۱۷) در وین - پایتخت اتریش - برگزار شد.
نقش تاثیرگذار غیراوپکیها علاوه بر کشورهای نفتی عضو اوپک ۱۰ کشور نفتی در دنیا وجود دارد که عضویت در اوپک را نپذیرفتهاند. در بین این ۱۰کشور روسیه به عنوان مهمترین تولیدکننده غیرعضو دیده میشود. کشورهای غیرعضو در عمده تصمیمگیریها، نگاهی به رفتار نفتی روسیه دارند. تاثیرپذیری آنها از روسیه به این دلیل است که بخشی از آنها از جمله آذربایجان، گرجستان، قزاقستان و ارمنستان پیش از فروپاشی شوروی یک کشور بودند و با این که برخی از آنها با یکدیگر در «تخاصم» هستند اما هر کدام به طور جداگانه با روسیه ارتباط مناسبی دارند و در چنین شرایطی یک گام عقبتر از «کشور مادر» حرکت میکنند. بر این اساس اگر روسیه در جریان یک تصمیم با اوپک همراه شود، احتمال همراهی برخی دیگر از کشورهای غیرعضو نیز افزایش پیدا میکند و این موضوع در اجرای قاطعانه توافقات اوپک اهمیت بسیار بالایی دارد.
امسال نیز برای توافق تمدید فریز نفتی، اوپکیها با کشورهای غیرعضو لابیهایی داشتند که به نتایج مناسبی دست یافت. کنفرانس ۱۷۳ اوپک را میتوان از نظر تاثیر احتمالی آن بر بازار نفت نشست مهمی دانست. گزارشهای منتشر شده نشان میدهد که مذاکرات دوجانبه و چندجانبه برای ایجاد هماهنگیهای لازم پیش از برگزاری این کنفرانس نه تنها میان اعضای اوپک بلکه کشورهای غیرعضو اوپک همراهیکننده بهویژه روسیه که هماکنون بزرگترین تولیدکننده نفت خام به شمار میآید از قبل آغاز شده و اظهار نظرهایی نیز از سوی مقامهای ذیربط این کشورها منتشر شده است.
روسیه چندی پیش از مذاکرات وین موضوع اصلی کنفرانس ۱۷۳ تصمیمگیری برای تمدید یا تمدید نکردن فریز نفتی در نوامبر گذشته تا پایان سال ۲۰۱۸ میلادی(1397) بود. در نشست نوامبر پارسال اوپک، به منظور اعاده ثبات بازار نفت، تصمیم گرفت که تولید خود را از ابتدای سال ۲۰۱۷ برای ۶ ماه (پایان ژوئن ۲۰۱۷) نسبت به میزان تولید اکتبر سال ۲۰۱۶ به میزان ۲/۱میلیون بشکه در روز کاهش دهد (کاهش تولید هر یک از اعضای سازمان، به استثنای تولید کشور ایران، لیبی و نیجریه، در حد ۵/۴درصد از تولید خود)؛ کشورهای همراهیکننده غیر عضو اوپک به رهبری روسیه نیز توافق کردند تولید خود را حدود ۶۰۰ هزار بشکه در روز کاهش دهند. کمیتهای نیز برای نظارت بر اجرای توافق ایجاد شد که با تشکیل منظم نشستهای پایبندی کشورهای امضاکننده توافق را بررسی و اعلام کند.
تاثیر فیریز نفتی بر ایران بر این اساس با توجه به مذاکرات بیژن نامدار زنگنه با اعضای اوپک و مجوز افزایش تولید نفت در ایران، تصمیم ادامه فریز نفتی بر اقتصاد ایران تاثیر بسیاری میتواند داشته باشد. آن چه در این زمینه اهمیت دارد، کاهش تولید اعضای عضو و برخی از اعضای غیرعضو اوپک برای کاهش میزان تولید نفت است. این تصمیم که با هدف افزایش قیمت نفت گرفته شده میتواند به اقتصاد ایران کمک بسیاری داشته باشد. آخرین قیمت نفت که از طرف اوپک اعلام شد ۳۱/۶۱ دلار بود. حال آنکه برخی پیشبینیها بر اساس افزایش قیمت نفت تا ۸۰دلار است. اتفاقی که از آن میتوان به عنوان معجزهای برای اقتصاد ایران یاد کرد. برگ برنده ایران اکنون مجوز افزایش تولید و صادرات نفت است. پیش از نخستین نشست فریز نفتی بیژن نامدار زنگنه، وزیر نفت ایران موفق شد این مجوز را در جریان برخی مذاکرات برای کشورمان دریافت کند. چند پس از این مجوز، اوپک موضوع فریز نفتی را مطرح کرد که از طرف ایران نیز مورد حمایت قرار گرفت. اتفاقی که اکنون رخ داده از این قرار است که کشورهای عضو و غیرعضو اوپک بر اساس تمدید توافق کاهش میزان تولید، موظف هستند تولید و صادرات نفت خود را به طور چشمگیری کاهش دهند. این تعهد در حالی داده میشود که تاثیر آن به دلیل مجوز افزایش تولید و صادرات بر ایران چندان نخواهد بود.
تاثیر فریز نفت بر قیمت در گام نخست هدف اوپک از طرح فریز نفتی کاستن از مازاد موجودی انبارهای نفت و فرآوردههای نفتی در سراسر دنیا بود که در اوایل سال گذشته میلادی به میزان بسیار بالایی رسید و به حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون بشکه بیشتر از میانگین سطح انبار در 5 سال گذشته بود. این انباشت ذخایر نفت خام و فرآوردهها فشار زیادی بر قیمتهای نفت ایجاد میکرد و بدون کاهش این مازاد ذخایر نفت و فرآوردههای نفتی اعاده ثبات بازار نفت حول قیمتهای منصفانه (مثلا ۶۰ دلار برای هر بشکه در آن زمان) امکان نداشت. پس از دور نخست تصویب فریز نفتی و با توجه به مشکلات پیچیدهای که در این زمینه برای کشورهای عضو و غیرعضو اوپک به وجود آمد میزان بالای پایبندی اعضای اوپک و کشورهای تولیدکننده نفت غیر عضو این سازمان به اجرای توافق یادشده و سپس تمدید تصمیم یاد شده (در نشست پیشین اوپک در تابستان ۲۰۱۷) برای ۹ ماه دیگر و تا پایان ماه مارس (۲۰۱۸ اردیبهشت ۹۷) از سقوط بیشتر قیمت نفت جلوگیری شد. در این زمینه با تعادل عرضه و تقاضا در بازارهای نفت بهتدریج قیمتهای متعادل شدند.
افزایش قیمت نفت و نگرانیهای جدید در هفتههای گذشته قیمت نفت به دلیل مجموعهای از عوامل بنیادی و نیز تحولات سیاسی افزایش یافت و این موضوعی نبود که از طرف اوپک پیشبینی شده باشد. برخی از رسانهها این دلایل را بیشتر حول موضوعاتی مانند قطع صادرات نفت از منطقه کرکوک عراق، اعلام کاهش صادرات نفت عربستان به میزان ۱۲۰ هزار بشکه در روز، تحولات سیاسی در عربستان سعودی که با بازداشت گسترده وزیران و سیاستمداران، شاهزادهها و سرمایهداران در آن کشور همراه بود، استعفای نخست وزیر لبنان در عربستان و تنش سیاسی بین دولتهای عربستان و لبنان در موضوع عدم امکان، می دانستند. بنابراین دلایل قوی برای احتیاط در نشست گذشته به وجود آمد و در نهایت اعضا موضوع فریز نفتی را پذیرفتند.
