پژوهشگران عرصه سلامت، همیشه به دنبال کارآمدتر کردن روشهای پیشگیرانه و مبارزه با انواع بیماریها هستند.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: با پیشرفتهای دانش نانو و فناوریهای مرتبط با آن چشماندازهای تازهای در این زمینه فراروی پژوهشگران ترسیم شده است. در این زمینه بهعنوان نمونه میتوان به شناسایی نانو ذرات با ویژگی آنتیباکتریال و خودتمیزشونده اشاره کرد. با استفاده از نانو ذراتی که ویژگی آنتیباکتریالی دارند میتوان راحتتر و کارآمدتر از رشد و نمو باکتریها و قارچها و دیگر عوامل بیماریزا جلوگیری بهعمل آورد. از معروفترین نانوذرهای که در این زمینه به بازار عرضه شده، میتوان به نانوذرات نقره اشاره کرد. ویژگی ضد باکتریایی نقره از زمانهای بسیار دور برای بشر، برحسب تجربه، شناخته شده بود. بهعنوان مثال از ظروف نقرهای برای نگهداری بیشتر مواد استفاده میشده است. با تبدیل نقره به نانو ذرات نقره میتوان، ویژگی ضد باکتریایی آن را به طرز چشمگیری افزایش داد. نانو ذرات نقره میتواند بیش از ۶۵۰ گونه باکتری، ویروس و قارچ را نابود کند. مس نیز مانند نقره ویژگی ضد میکروبی دارد. در گذشته دریانوردان از صفحات مسی، برای پیشگیری از رشد جلبکها و خزههای دریایی در زیر کشتیها استفاده میکردند. ویژگی آنتیباکتریالی این ماده نیز با تبدیل آن به نانو ذرات مس، افزایش چشمگیری پیدا میکند. از دیگر نانو ذراتی که دارای ویژگی ضد میکروبی قوی در برابر باکتریهای گوناگون هستند، میتوان به نانوذرات اکسید روی (ZnO)، اکسید آلومینیوم (Al۲O۳)، دیاکسید تیتانیوم (TiO۲) و اکسید نیکل (NiO) اشاره کرد. این نانوذرات با متوقف کردن فعالیت آنزیمی، تخریب غشا و دیواره سلولی باعث مرگ سلول میشوند. نانوذرات دیاکسید تیتانیوم نانوذرات دیاکسید تیتانیوم از جمله موادی است که علاوه بر ویژگی خودتمیزشوندگی، تصفیه هوا و فوتوکاتالیزوری، ویژگی ضدمیکروبی نیز دارد. این نانوذرات با جذب نور ماورای بنفش در حضور مولکولهای آب، میتوانند اجزای اکسیژن فعال تولید کنند که این اجزا قابلیت تجزیه مولکولهای آلی و آلودگیهای متصل شده به سطح و حذف موثر باکتریها و میکروبها را دارا هستند؛ بنابراین این نانوذرات بهدلیل نیاز به طیف ماورای بنفش نور خورشید، بیشتر در پوششهایی که در محیط آزاد قرار میگیرند، کاربرد دارد. پژوهشها نشان میدهد دیاکسید تیتانیوم بهعنوان یک فوتوکاتالیست قوی، دارای اثربخشی ۳ برابر قویتر از کلر و ۵/۱ برابر قویتر از اوزون است. این ماده توانایی از بین بردن ویروس سارس و آنفلوآنزا و باکتری استفیلوکوسوس زرد را با بازدهی نزدیک ۱۰۰درصد دارد. همچنین اسپری دیاکسید تیتانیوم با ویژگی ضد باکتری برای استفاده روی کاشیها، درها، سقف و کف اتاقها دارای کاربرد تجاری است. علاوه بر نانوذرات اکسیدتیتانیوم، نانوذرات دیگری مانند اکسیدروی (ZnO)، کادمیم سولفید(CdS)، اکسیدتنگستن (WO۳) و دیاکسید زیرکونیوم (ZrO۲) در پوششهای خودتمیزشونده کاربرد دارند. از ویژگیهای نانو ذراتی که ویژگی آنتی باکتریالی دارند میتوان به تاثیر بسیار زیاد و سریع بر باکتری، آبدوستی، غیرقابلیت تحمل شرایط گوناگون سمی و غیرحساسیتزا، سازگاری با محیطزیست، غیر محرک برای بدن، اشاره کرد. کاربرد نانوذرات آنتیباکتریال در محیطهای بیمارستانی با بهکارگیری پوششهای آنتیباکتریال و خودتمیزشونده در کاشی، سرامیک، رنگ و... و استفاده از آنها در اماکن عمومی مانند بیمارستانها از انتشار و انتقال باکتریهای بیماریزا ممانعت بهعمل آمده و به این ترتیب علاوه بر پیشگیری، از شیوع بیماری در بین افراد جلوگیری میشود. همچنین با استفاده از نانوپوششهای آنتیباکتریال ویژگی ضدباکتری ذاتی در سطوح ایجاد میشود که با شستوشو یا مواد شوینده از بین نمیروند. رنگهای آنتیباکتریال با استفاده از رنگهای آنتیباکتریال میتوان به سطوح پاک و عاری از آلودگی بهشکل دائمی دست یافت. رنگهای آنتیباکتریال از سطوح در برابر تشکیل کپک و قارچ در بیمارستانها، درمانگاهها، سرویسهای بهداشتی محافظت میکنند. برای ساخت رنگهای آنتیباکتریال، نانوذرات فلزی را با رزین و افزودنیهای مورد نظر به مخلوط رنگ اضافه میکنند. استفاده روزافزون مواد شیمیایی برای مبارزه با انواع باکتریها میتواند، مشکلات خاص خود را به همراه داشته باشد، از این رو استفاده از رنگهای آنتیباکتریال را میتوان جایگزین مناسبی برای آنها در نظر گرفت. همچنین استفاده از این رنگها منجر به کاهش هزینههای پاکسازی و ضدعفونی کردن محیط میشود. کاشی و سرامیک آنتیباکتریال و خودتمیزشونده درحالحاضر با استفاده از نانو فناوری، کاشی و سرامیکهای خودتمیزشوندهای تولید شدهاند که ویژگی آنتیباکتریالی نیز دارند. سطوح این کاشیها از تجمع انواع آلودگیها جلوگیری به عمل میآورد. کاشیهای سرامیکی دارای پایداری شیمیایی و ظاهری بالایی هستند و به همین دلیل بهطورگستردهای در محیطهای بیمارستانی استفاده میشوند. کاشیهای سرامیکی بهخودیخود دارای ویژگی آنتیباکتریال نبوده و میکروارگانیسمها بهراحتی وبهویژه در محیطهای مرطوب روی سطح آن تکثیر میشوند. حضور و تکثیر میکروارگانیسمها روی سطح کاشی، سلامت انسان را به خطر میاندازد. نانو ذرات آنتیباکتریال، سازگار با محیطزیست هستند و برای بدن انسان بیضررند. بنابراین با قرار دادن این نانوذرات در لعاب کاشی و سرویسهای بهداشتی، ویژگی آنتی باکتریال دائمی در سطوح کاشی ایجاد میشود. استفاده از فناورینانو در تولید کاشی و سرامیک خودتمیزشونده و آنتیباکتریال، مانع از کثیف شدن، جذب رطوبت و ایجاد هرگونه آلودگی روی سطوح مورد نظر میشود. کفپوشهای آنتیباکتریال و آسان تمیزشونده درحالحاضر انواع کفپوشهای پلیمری که با استفاده از نانو فناوری تهیه شدهاند، کاربرد دارند. برخی از آنها آنتیباکتریال، برخی آنتیاستاتیک و برخی دیگر مقاوم در برابر مواد شیمیایی هستند. کفپوشها به علت رفتوآمد بسیار زیاد، بهتدریج تیره و کثیف میشوند، بههمین علت بهتر است در برابر کثیفی و آلودگی و همچنین در برابر هرگونه باکتری و میکروارگانیسم برای یک دوره طولانی مقاومسازی شوند، زیرا کفپوشها حاوی پرزهایی در سطح خود هستند و همواره محیط مناسبی برای رشدو نمو باکتری و میکروارگانیسمها بهشمار میروند که میتوانند موجب تخریب کفپوشها و همچنین انتقال عوامل عفونی شوند. باتوجه به مصرف کفپوشها در محیطهای گوناگون، میتوان با ضدباکتریکردن و کنترل رشد و نمو باکتریها از بیماریهای منتقلشونده بهوسیله میکروارگانیسمها جلوگیری کرد.
