زینب عبدی - روزنامهنگار
مدیریت بحران در سالهای گذشته به این دلیل مورد توجه قرار گرفته که الزامات آن با اقداماتی که در جهت توسعه پایدار انجام میشود عجین است چراکه حادثه خبر نمیکند؛ همانطور که آتشسوزی، زلزله، ریزش آوار و دیگر حوادث ناگهانی در هنگام کار در واحدهای صنعتی نیز رخ میدهد. اما نکته مهم پیشبینی و فراهم کردن امکانات برای مقابله با بحران است. رعایت آییننامه ساختوساز در شهرکهای صنعتی، حفظ حریمهای تعریفشده از سوی صاحبان صنعت، مدیریت بحران و تجهیز شهرکهای صنعتی به ایستگاهها و خودروهای آتشنشانی ازجمله امکانات زیرساختی برای مقابله با حادثه است؛ امری که شاید در مواقع بحران برای صنایع خارج از شهرکها دغدغه جدی باشد. حدود ۲میلیون و ۶۹۰ هزار نفر در بخش صنعت و معدن شاغل هستند که به طور تقریبی ۳۲/۵ درصد از شاغلان کشور را تشکیل میدهد. براساس آمار سازمان بینالمللی کار، سالانه ۳۱۷ میلیون حادثه در جهان به وقوع میپیوندد. این در حالی است که شناسایی زودهنگام حوادث موجود در کار علاوهبر تضمین سلامت، جامعهای پویا را توسعه میدهد. همچنین اگر ضوابط ساختوساز در واحدهای صنعتی رعایت شود، هزینههای ایمنی کاهش پیدا میکند. در این میان واحدهای صنعتی کوچک از لحاظ HSEE بهدلیل ساختار و کمبود دانش آسیبپذیرتر هستند تا جایی که ۸۲ درصد آسیبها در بنگاههای کوچک است. در شهرکها و نواحی صنعتی ۴۷ درصد از حوادث بر اثر آتشسوزی به وجود میآید. این در حالی است که اصلاح آییننامه ساختوساز نیز عاملی دیگر در مدیریت بحران برای مواقع اضطراری ازجمله زلزله، توفان، آتشسوزی و... است. باید درنظر داشت که رعایت ایمنی در محیط کار تنها به استفاده از کلاه، دستکش، ماسک و کفش ایمنی مناسب در واحدهای تولیدی محدود نیست بلکه در تماس بودن با مواد اولیه امکان بروز حادثه را فراهم میکند بنابراین بهتر است با تشکیل ستاد بحران و برگزاری کارگاههای آموزشی از بروز حادثه جلوگیری کرد. همچنین با تجهیز شهرکهای صنعتی به ایستگاههای آتشنشانی برای مواقع بحرانی از قبل آماده شد. براساس آخرین آمار سایت صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران، ایستگاههای آتشنشانی در شهرکهای صنعتی ۲۰۳ مورد و ماشینهای آتشنشانی ۲۴۲ عدد است. همچنین به بهداشت، ایمنی، محیطزیست و انرژی و الزامات ایمنی از سوی صنایع کوچک و وزارت صنعت، معدن و تجارت به همراهی سازمانهای مسئول توجه ویژهای میشود تا جایی که اگر همین مقدار از امکانات در کنار مانورهای آتشنشانی تقویت شود، میتوان برخورد مناسب و سریع کارکنان آتشنشان را در موقع بروز حادثه انتظار داشت. واحد مدیریت HSEEدر شهرکهای صنعتی وظیفه دارد در سطح ستاد و اجرا در شهرکها و نواحی صنعتی در زمینه برگزاری مانورها، تامین تجهیزات ایمنی لازم در شهرکها و نواحی صنعتی، تجهیز ایستگاههای آتشنشانی موجود، امکانسنجی فنی و اقتصادی، ایجاد ایستگاههای آتشنشانی جدید و همچنین تعیین اینکه در هر شهرک و ناحیه صنعتی از نظر خطرپذیری در چه مرحلهای قرار دارد فعالیت کند. برگزاری مانورهای آتشنشانی در شهرکهای صنعتی علاوهبر یادآوری رعایت اصول ایمنی در واحدهای صنعتی باعث افزایش سرعت و دقت آتشنشانان در هنگام خطر میشود. به علاوه اینکه با به نمایش گذاشتن امکانات شهرکهای صنعتی در زمینه ایمنی و حفاظت باعث اعتماد بیشتر واحدهای صنعتی به مدیریت شهرکها خواهد شد. برگزاری مانور در شهرکهای صنعتی نهتنها برای آمادگی واحدهای صنعتی بر رویارویی با خطرات احتمالی موثر است بلکه برای آتشنشانان نیز موثر است چراکه ممکن است در مدتزمانی هیچ حادثهای رخ ندهد اما برگزاری مانور باعث میشود که کارکنان آتشنشانی از حالت رخوت بیرون آیند و میزان بهرهوری آنها نیز افزایش پیدا کند. این مانورها امکان آمادگی و هماهنگی را برای خطرات و حوادث احتمالی هماهنگی فراهم میکند. هرچند مانورها شبیهسازی اقدامات در شرایط واقعی است و از حالت واقعی فاصله و از آن تفاوت دارد اما با ایجاد انگیزه در بین کارکنان آتشنشانی در شهرکها و نواحی صنعتی مفید و موثر واقع میشود. همواره باید ماشینها و تجهیزات آتشنشانی در شهرکهای صنعتی آماده باشد به طوری که رسیدن ماشین آتشنشانی در یک شهرک نباید بیش از ۳ دقیقه زمان ببرد. شهرکهای صنعتی و ایمنی باید به گونهای فعالیت کنند و آموزش دهند که هیچگاه ماشینهای آتشنشانی روشن نشود و هیچ آتشسوزی و واقعهای رخ ندهد. یکی از مشکلات شهرکهای صنعتی این است که واحدهای صنعتی بدون دریافت پروانه ساخت به ساختوساز اقدام میکنند درحالی که سطح اشتغال، ارتفاع مجاز، حریم ساختمانها، کاربریهای ساخت، فضای سبز و اجرای سکو با رعایت حریمهای مجاز، الگوی دیوار، ورودی و نمای سولههای صنعتی، معابر و بخشهای عمومی، ایمنسازی، ضوابط محیطزیستی، گواهی وضعیت ساختوساز و پایان کار، از موارد لحاظ شده در قانون ساختوساز شهرکهای صنعتی و الحاقیه ضوابط ساختوساز است.
