مسکن مهر، امروز سیبل و تابلوی توجه

سعید اعتمادی/ مهندس سازه

مسکن مهر امروز سیبل و تابلوی توجه مردم و مسئولان شده است. من در زمانی که کار اجرایی می‌کردم در جریان پروژهای مسکن مهر بودم (البته هرگز دستی بر این آتش نداشته‌ام.) نخست که این ۲ میلیون واحد مسکن مهر بدون روال قانونی برای انتخاب پیمانکار اقدام کردند و هر جا چند آدم بی‌تجربه به عنوان تعاونی جمع شده بودند و هزار هزار واحد مسکونی را با ۵ درصد پورسانت واگذار می‌کردند. در مسکن مهر ناظر حقوق بگیر پیمانکار بود (تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل) بی‌کیفیت‌ترین مصالح در این ساختمان‌ها به کار رفته است، حتی کارخانه یکی از کارخانه‌های کاشی‌سازی استان فارس کاشی درجه ۶ را برای این مسکن مهر تولید کرده بود که من نمونه این کاشی را دیده‌ام و اگر به همه اینها اضافه کنیم قفل شدن بیش از ۵۰ هزار میلیارد تومان از منابع بانکی در مسکن مهر رخ داد. با همه اینها آنچه از مسکن مهر مناطق زلزله‌زده نشان داده شده دلیل بر کارکرد مناسب سازه این واحدها در برابر زلزله شدید ۷ ریشتری است. در طراحی سازه برای مقابله با زلزله مورد انتظار این است که سازه پایدار بماند و واژگون نشود که این واحدها از این نظر رفتار مطلوبی داشته‌اند و آنچه در گزارش‌های تصویری می‌بینیم تخریب دیوارهای جداکننده و دیوارهای جانبی است که ربطی به سازه اصلی ندارند. حال اگر اظهار نظر مدیر کل مسکن استان کرمانشاه درست باشد که فقط دو نفر در مسکن مهر استان بر اثر زلزله جان خود را از دست داده باشند، باید از سازنده اسکلت این مجتمع تقدیر هم به عمل آید. تصور کنید اگر سازه این مجتمع واژگون می‌شد، بیش از ۵۰۰ نفر بر تعداد جان‌باختگان زلزه افزوده می‌شد. از قضا پروفسوری که شب بعد از زلزله در یک شبکه ماهواره‌ای در این باره صحبت می‌کرد بر رفتار مناسب سازه تاکید کرد. این ساختمان‌های چند طبقه را با آن مناسبات ناسالم که می‌توانست مورد سوءاستفاده ناسالم سازنده اسکلت قرار گیرد، مقایسه کنید. این بناها را با بیمارستان تازه‌ساخت با ارتفاع کم؛ که خطر واژگونی در آنها به مراتب کمتر از ساختمان‌های بلندمرتبه است و ضریب اهمیت زیادی در طراحی و نظارت این بناها باید اعمال می‌شود که به طور کلی واژگون شد و بسیاری از مجروحانی که امکان زنده ماندن آنها بود به کام مرگ کشاند. گاهی پذیرش حقیقت از مخالفت با ناحق دشوارتر است.